Derleme

SAHTE MULTİMEDYA İÇERİK ÜRETİMİ VE TESPİTİNDE GELENEKSEL VE DERİN ÖĞRENME TABANLI YAKLAŞIMLAR

Cilt: 9 Sayı: 1 30 Ağustos 2026
PDF İndir
TR EN

SAHTE MULTİMEDYA İÇERİK ÜRETİMİ VE TESPİTİNDE GELENEKSEL VE DERİN ÖĞRENME TABANLI YAKLAŞIMLAR

Öz

Derin öğrenme teknolojilerinin, özellikle Çekişmeli Üretici Ağların (Generative Adversarial Networks, GAN) ortaya çıkışı ve gelişimi, Derin Sahte (Deepfake) olarak bilinen yüksek gerçekçi sentetik multimedyanın ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu doğal olmayan, yapay oluşturulan medya dosyaları, dijital içeriğin bütünlüğü için önemli bir tehdit oluşturmakta, toplumsal güveni zedelemekte ve yanlış bilgi yayımı ile siber suçlarda kullanılabilmektedir. Bu çalışmada, sahte multimedya üretim yöntemleri ve bunların tespitine yönelik yaklaşımlar üzerine mevcut literatür sistematik olarak incelenmektedir. İnceleme, gürültü, doku ve geometrik özellik analizine dayanan geleneksel el yapımı (hand-crafted) yöntemlerin yanı sıra, derin öğrenmeye dayalı modern yaklaşımları da kapsamaktadır. Bunların arasında Evrişimsel Sinir Ağları (Convolutional Neural Networks, CNN) ve transformerler yer almaktadır. Özellikle model çıkış verilerinin dağılımındaki anomaliler, piksel ilişkilerindeki tutarsızlıklar, frekans alanındaki artefaktlar ve manipülasyon izleri gibi sentetik içeriklere özgü artefaktların tespiti üzerinde durulmaktadır. Sunulan çalışma, mevcut yaklaşımların özetlenmesini, sınırlılıklarının belirlenmesini ve sahte multimedyanın otomatik tespiti teknolojilerinin geliştirilmesi için gelecekteki yönlerin tespit edilmesini sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Çalışmada veri toplama ve kullanımında gerekli yasal izinleri aldığımı, diğer kaynaklardan aldığım bilgileri ana metin ve referanslarda eksiksiz gösterdiğimi, araştırma verilerine ve sonuçlarına ilişkin çarpıtma ve/veya sahtecilik yapmadığımı, çalışmam süresince bilimsel araştırma ve etik ilkelerine uygun davrandığımı beyan ederim.

Kaynakça

  1. Aggarwal, G., Srivastava, A.K., Jhajharia, K., Sharma, N.V. & Singh, G. (2023). Detection of deep fake images using convolutional neural networks. In 2023 3rd International Conference on Technological Advancements in Computational Sciences (ICTACS) (pp. 1083-1087). Tashkent, Uzbekistan.
  2. Al-Slais, Y. (2020). Privacy engineering methodologies: A survey. In 2020 International Conference on Innovation and Intelligence for Informatics, Computing and Technologies (3ICT) (pp. 1-6). IEEE.
  3. Alhabeeb, S.K. & Al-Shargabi, A.A. (2024). Text-to-image synthesis with generative models: methods, datasets, performance metrics, challenges, and future direction. IEEE Access, 12, 24412-24427.
  4. Ardakani, S.P. & Kwong, C.F. (2023). Are fake images bothering you on social network? Let us detect them using recurrent neural network. IEEE Transactions on Computational Social Systems, 10(2), 783-794.
  5. Arif, D., Mehmood, Z., Ullah, A. & Winberg, S. (2023). High-definition image formation using multi-stage cycle generative adversarial network with applications in image forensic. Arabian Journal for Science and Engineering, 49, 3887-3896.
  6. Bhosale, A., Kaware, S., Varkale, R., Wagh, A. & Lavate, D. (2024). Image generation using GAN. International Research Journal of Innovations in Engineering and Technology (IRJIET), 8(3), 212-218.
  7. Bushey, J. (2023). AI-generated images as an emergent record format. In 2023 IEEE International Conference on Big Data (BigData), Sorrento, Italy, pp. 2020-2031.
  8. Chang, Y.-H., Chung, P.-H., Chai, Y.-H. & Lin, H.-W. (2024). Color face image generation with improved generative adversarial networks. Electronics, 13, 1205, 1-19.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Adli Bilişim

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

16 Ocak 2026

Kabul Tarihi

25 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Utepkaliyev, M., & Boyacı, A. (2026). SAHTE MULTİMEDYA İÇERİK ÜRETİMİ VE TESPİTİNDE GELENEKSEL VE DERİN ÖĞRENME TABANLI YAKLAŞIMLAR. İstanbul Ticaret Üniversitesi Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi, 9(1), 139-161. https://doi.org/10.56809/icujtas.1851374
AMA
1.Utepkaliyev M, Boyacı A. SAHTE MULTİMEDYA İÇERİK ÜRETİMİ VE TESPİTİNDE GELENEKSEL VE DERİN ÖĞRENME TABANLI YAKLAŞIMLAR. TUB. 2026;9(1):139-161. doi:10.56809/icujtas.1851374
Chicago
Utepkaliyev, Marat, ve Aytuğ Boyacı. 2026. “SAHTE MULTİMEDYA İÇERİK ÜRETİMİ VE TESPİTİNDE GELENEKSEL VE DERİN ÖĞRENME TABANLI YAKLAŞIMLAR”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi 9 (1): 139-61. https://doi.org/10.56809/icujtas.1851374.
EndNote
Utepkaliyev M, Boyacı A (01 Ağustos 2026) SAHTE MULTİMEDYA İÇERİK ÜRETİMİ VE TESPİTİNDE GELENEKSEL VE DERİN ÖĞRENME TABANLI YAKLAŞIMLAR. İstanbul Ticaret Üniversitesi Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi 9 1 139–161.
IEEE
[1]M. Utepkaliyev ve A. Boyacı, “SAHTE MULTİMEDYA İÇERİK ÜRETİMİ VE TESPİTİNDE GELENEKSEL VE DERİN ÖĞRENME TABANLI YAKLAŞIMLAR”, TUB, c. 9, sy 1, ss. 139–161, Ağu. 2026, doi: 10.56809/icujtas.1851374.
ISNAD
Utepkaliyev, Marat - Boyacı, Aytuğ. “SAHTE MULTİMEDYA İÇERİK ÜRETİMİ VE TESPİTİNDE GELENEKSEL VE DERİN ÖĞRENME TABANLI YAKLAŞIMLAR”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi 9/1 (01 Ağustos 2026): 139-161. https://doi.org/10.56809/icujtas.1851374.
JAMA
1.Utepkaliyev M, Boyacı A. SAHTE MULTİMEDYA İÇERİK ÜRETİMİ VE TESPİTİNDE GELENEKSEL VE DERİN ÖĞRENME TABANLI YAKLAŞIMLAR. TUB. 2026;9:139–161.
MLA
Utepkaliyev, Marat, ve Aytuğ Boyacı. “SAHTE MULTİMEDYA İÇERİK ÜRETİMİ VE TESPİTİNDE GELENEKSEL VE DERİN ÖĞRENME TABANLI YAKLAŞIMLAR”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi, c. 9, sy 1, Ağustos 2026, ss. 139-61, doi:10.56809/icujtas.1851374.
Vancouver
1.Marat Utepkaliyev, Aytuğ Boyacı. SAHTE MULTİMEDYA İÇERİK ÜRETİMİ VE TESPİTİNDE GELENEKSEL VE DERİN ÖĞRENME TABANLI YAKLAŞIMLAR. TUB. 01 Ağustos 2026;9(1):139-61. doi:10.56809/icujtas.1851374