Araştırma Makalesi

BİYOKÜTLE TERMOKİMYASAL DÖNÜŞÜM TEKNİĞİ SEÇİM KRİTERLERİNİN q-RUNG ORTHOPAIR BULANIK KÜME TABANLI LODECI YÖNTEMİYLE SIRALANMASI

Cilt: 9 Sayı: 1 30 Ağustos 2026
PDF İndir
TR EN

BİYOKÜTLE TERMOKİMYASAL DÖNÜŞÜM TEKNİĞİ SEÇİM KRİTERLERİNİN q-RUNG ORTHOPAIR BULANIK KÜME TABANLI LODECI YÖNTEMİYLE SIRALANMASI

Öz

Biyokütle temelli enerji dönüşüm teknolojileri, yenilenebilir enerji kaynaklarının değerlendirilmesi ve karbon emisyonlarının azaltılması açısından önemli bir araştırma alanı oluşturmaktadır. Bu çalışmada, biyokütle termokimyasal dönüşüm yöntemlerinin değerlendirilmesinde etkili olan kriterlerin önem düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, teknik, ekonomik, çevresel ve sosyal olmak üzere dört ana kriter ile verimlilik, ürün kalitesi, işletme koşulları, teknolojik olgunluk, maliyet, yatırım geri dönüş süresi, pazar potansiyeli, karbon ayak izi, atık yönetimi, sürdürülebilirlik ve toplumsal kabul olmak üzere on bir alt kriterden oluşan bir karar modeli literatür ve karar verici görüşlerine dayanılarak oluşturulmuştur. Kriter ağırlıklarının belirlenmesinde karar verme ortamındaki belirsizlikleri ele almakta etkili bir yöntem olan, q-Rung Orthopair Bulanık Küme (q-ROFS) tabanlı LODECI yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, ürün kalitesi, karbon ayak izi, maliyet, atık yönetimi ve işletme koşulları en yüksek ağırlığa sahip kriterler olarak belirlenmiştir. Önerilen yöntemin sonuçları, q-ROFS CRITIC yöntemi ile karşılaştırılarak modelin güvenirliliğine bakılmıştır. Bulgular, q-ROFS LODECI yönteminin belirsizlik içeren uzman değerlendirmelerini dikkate alarak biyokütle termokimyasal dönüşüm teknolojilerinin seçiminde sistematik ve uygulanabilir bir karar destek çerçevesi sunduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Afrane, S., Ampah, J. D., Agyekum, E. B., Amoh, P. O., Yusuf, A. A., Fattah, I. M. R., Agbozo, E., Elgamli, E., Shouran, M., Mao, G., & Kamel, S. (2022). Integrated AHP-TOPSIS under a Fuzzy Environment for the Selection of Waste-To-Energy Technologies in Ghana: A Performance Analysis and Socio-Enviro-Economic Feasibility Study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(14), 8428.
  2. Agaton, C.B.; Santos, M.J.A. Social Acceptability of Waste-to-Energy: Research Hotspots, Technologies, and Factors. Clean Technol. 2025, 7, 63.
  3. Alam, S.; Rahman, K.S.; Rokonuzzaman, M.; Salam, P.A.; Miah, M.S.; Das, N.; Chowdhury, S.; Channumsin, S.; Sreesawet, S.; Channumsin, M., (2022). Selection of Waste to Energy Technologies for Municipal Solid Waste Management—Towards Achieving Sustainable Development Goals. Sustainability, 14, 11913.
  4. Alkan, N., Kahraman, C., (2021). Evaluation of government strategies against COVID-19 pandemic using q-rung orthopair fuzzy TOPSIS method. Appl. Soft Comput. 110.
  5. Atanassov, K., (1986). Intuitionistic fuzzy sets. Fuzzy Set Syst. 20, 87–96. Aro, J. L., E. Selerio Jr, S. S. Evangelista, F. Maturan, N. M. Atibing, L. Ocampo. (2022). Fermatean fuzzy CRITIC-CODAS-SORT for characterizing the challenges of circular public sector supply chains. Operations Research Perspectives 9:100246.
  6. Büyüközkan, G., Güleryüz, S. (2017). Evaluation of renewable energy resources in Turkey using an integrated MCDM approach with linguistic interval fuzzy preference relations. Energy, 123, 149–163.
  7. Cardona-Giraldo, J.; Velandia, L.C.G.; Marin, D.; Argel, A.; García-Freites, S.; Sanjuan, M.; Acosta, D.; Aristizabal, A.; Builes, S.; Botero, M.L. (2025). Review of Biomass Gasifiers: A Multi-Criteria Approach. Gases. 5, 22.
  8. Cutz, L., Haro, P., Santana, D., & Johnsson, F. (2016). Assessment of biomass energy sources and technologies: The case of Central America. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 58, 1411–1431.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Endüstri Mühendisliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

24 Haziran 2026

Kabul Tarihi

5 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Aydın, Ş., & Ayvaz, B. (2026). BİYOKÜTLE TERMOKİMYASAL DÖNÜŞÜM TEKNİĞİ SEÇİM KRİTERLERİNİN q-RUNG ORTHOPAIR BULANIK KÜME TABANLI LODECI YÖNTEMİYLE SIRALANMASI. İstanbul Ticaret Üniversitesi Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi, 9(1), 90-119. https://doi.org/10.56809/icujtas.1977700
AMA
1.Aydın Ş, Ayvaz B. BİYOKÜTLE TERMOKİMYASAL DÖNÜŞÜM TEKNİĞİ SEÇİM KRİTERLERİNİN q-RUNG ORTHOPAIR BULANIK KÜME TABANLI LODECI YÖNTEMİYLE SIRALANMASI. TUB. 2026;9(1):90-119. doi:10.56809/icujtas.1977700
Chicago
Aydın, Şevval, ve Berk Ayvaz. 2026. “BİYOKÜTLE TERMOKİMYASAL DÖNÜŞÜM TEKNİĞİ SEÇİM KRİTERLERİNİN q-RUNG ORTHOPAIR BULANIK KÜME TABANLI LODECI YÖNTEMİYLE SIRALANMASI”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi 9 (1): 90-119. https://doi.org/10.56809/icujtas.1977700.
EndNote
Aydın Ş, Ayvaz B (01 Ağustos 2026) BİYOKÜTLE TERMOKİMYASAL DÖNÜŞÜM TEKNİĞİ SEÇİM KRİTERLERİNİN q-RUNG ORTHOPAIR BULANIK KÜME TABANLI LODECI YÖNTEMİYLE SIRALANMASI. İstanbul Ticaret Üniversitesi Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi 9 1 90–119.
IEEE
[1]Ş. Aydın ve B. Ayvaz, “BİYOKÜTLE TERMOKİMYASAL DÖNÜŞÜM TEKNİĞİ SEÇİM KRİTERLERİNİN q-RUNG ORTHOPAIR BULANIK KÜME TABANLI LODECI YÖNTEMİYLE SIRALANMASI”, TUB, c. 9, sy 1, ss. 90–119, Ağu. 2026, doi: 10.56809/icujtas.1977700.
ISNAD
Aydın, Şevval - Ayvaz, Berk. “BİYOKÜTLE TERMOKİMYASAL DÖNÜŞÜM TEKNİĞİ SEÇİM KRİTERLERİNİN q-RUNG ORTHOPAIR BULANIK KÜME TABANLI LODECI YÖNTEMİYLE SIRALANMASI”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi 9/1 (01 Ağustos 2026): 90-119. https://doi.org/10.56809/icujtas.1977700.
JAMA
1.Aydın Ş, Ayvaz B. BİYOKÜTLE TERMOKİMYASAL DÖNÜŞÜM TEKNİĞİ SEÇİM KRİTERLERİNİN q-RUNG ORTHOPAIR BULANIK KÜME TABANLI LODECI YÖNTEMİYLE SIRALANMASI. TUB. 2026;9:90–119.
MLA
Aydın, Şevval, ve Berk Ayvaz. “BİYOKÜTLE TERMOKİMYASAL DÖNÜŞÜM TEKNİĞİ SEÇİM KRİTERLERİNİN q-RUNG ORTHOPAIR BULANIK KÜME TABANLI LODECI YÖNTEMİYLE SIRALANMASI”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi, c. 9, sy 1, Ağustos 2026, ss. 90-119, doi:10.56809/icujtas.1977700.
Vancouver
1.Şevval Aydın, Berk Ayvaz. BİYOKÜTLE TERMOKİMYASAL DÖNÜŞÜM TEKNİĞİ SEÇİM KRİTERLERİNİN q-RUNG ORTHOPAIR BULANIK KÜME TABANLI LODECI YÖNTEMİYLE SIRALANMASI. TUB. 01 Ağustos 2026;9(1):90-119. doi:10.56809/icujtas.1977700