Analog Saatlerin Arayüz Tasarımlarında Değişen Görsel İletişim Dili

Yıl 2025, Cilt: 3 Sayı: 2, 88 - 107, 28.12.2025

İbrahim Halil Özkirişçi

Öz

Bu çalışma, zamanın görselleştirilmesine yönelik araçların tarihsel gelişimini ve analog saat arayüzlerinin görsel iletişim dili açısından geçirdiği dönüşümü analiz etmektedir. Çalışmanın kuramsal çerçevesi, görsel iletişim tasarımının temel bileşenleri ile arayüz tasarımının ilkelerini bir araya getirerek saat kadranlarının hem işlevsel hem de semiyotik birer iletişim yüzeyi olduğunu vurgular. Erken dönem güneş, su, kum ve mum saatleri, zamanın doğal süreçlerle temsil edildiği ilk arayüz örnekleri olarak ele alınmış; mekanik saatlerin ortaya çıkışıyla birlikte göstergelerin sembolik, sistematik ve okunabilir bir düzene kavuştuğu ortaya konmuştur. Rönesans’tan itibaren saat kulelerinde astronomik verilerin eklenmesi, 17. yüzyıldaki sarkaçlı mekanizmalar ve 19. yüzyılda standart zaman kavramının küreselleşmesi, saat arayüzlerinin giderek daha karmaşık bilgi katmanları içeren bir yapıya dönüşümünü hızlandırmıştır. 20. yüzyılda kol saatlerinin yaygınlaşması ise kişisel kullanım bağlamı doğrultusunda okunabilirlik, kontrast, tipografi ve dayanıklılık gibi tasarım ölçütlerini öne çıkarmıştır.
Günümüz tasarım örnekleri, analog saat arayüzünün bir bilgi yüzeyi olmaktan çıkarak kültürel referanslar, malzeme deneyleri, tipografik düzenlemeler ve mekanik hareketlerin estetikle birleştiği çok katmanlı bir tasarım alanına dönüştüğünü göstermektedir. Memphis ve De Stijl gibi sanat akımlarından esinlenen modeller, tourbillon mekanizmalarının görünür kılındığı yapılar, retrograd göstergeler ve disk temelli alternatif okumalar, çağdaş saat arayüzlerinde çeşitliliğin ulaştığı noktayı gözler önüne sermektedir. Bu bağlamda çalışma, analog saat arayüzlerinin tarihsel gelişim boyunca hem işlevsel hem estetik açılardan zenginleşerek görsel iletişim tasarımının önemli bir alt alanı haline geldiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Analog saat tasarımı , arayüz tasarımı , görsel iletişim tasarımı , kadran tasarımı , zaman göstergeleri.

The Changıng Vısual Communıcatıon Language In Analog Watch Interface Desıgns

Öz

The abstract of the article should be written here in “10 pt” and not exceeding 250 words. It should contain information about the subject, method and the results of the article. “Keywords” section will be added at the end of the abstract and keywords will be written in a way not to exceed “5 keywords” that can give information about the article in general. This study analyzes the historical development of tools used to visualize time and examines how the visual communication language of analog watch interfaces has transformed over centuries. Its theoretical framework brings together the fundamental components of visual communication design and the core principles of interface design, emphasizing that watch dials function as both utilitarian and semiotic communication surfaces. Early sun, water, sand, and candle clocks are discussed as the first interface examples in which time was represented through natural processes; with the emergence of mechanical clocks, these representations evolved into symbolic, systematic, and readable configurations. The inclusion of astronomical data in Renaissance clock towers, the introduction of pendulum mechanisms in the 17th century, and the global standardization of time in the 19th century collectively accelerated the transformation of watch interfaces into increasingly layered and complex informational structures. The widespread adoption of wristwatches in the 20th century, in turn, highlighted design criteria such as readability, contrast, typography, and durability, shaped by the needs of personal use.
Contemporary design examples demonstrate that analog watch interfaces have moved beyond merely conveying temporal information and now constitute a multi-layered design domain in which cultural references, material experimentation, typographic structures, and mechanical motion intersect aesthetically. Models inspired by artistic movements such as Memphis and De Stijl, watches that reveal tourbillon mechanisms, retrograde indicators, and disk-based alternative display methods illustrate the degree of diversity achieved in today’s watch-interface designs. In this regard, the study shows that analog watch interfaces have, throughout their historical evolution, grown richer both functionally and aesthetically, ultimately establishing themselves as a significant subfield of visual communication design.

Anahtar Kelimeler

Analog watch design , interface design , visual communication design , dial design , time indicators

Kaynakça

• A’ Design Award & Competition. (2025). About the A’ Design Award. (Erişim Tarihi: 3 Kasım 2025) https://competition.adesignaward.com/theaward.html
• Bardon, A. (2018). Zaman felsefesinin kısa tarihi. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• Andrewes, W. J. H. (2006). A chronicle of timekeeping. Scientific American. https://www.scientificamerican.com/article/a-chronicle-of-timekeeping-2006-02/ (Erişim Tarihi: 3 Kasım 2025)
• Cadran Shakudo 45 mm. (2025). Pasquali Domenici. (Erişim tarihi 20 Kasım 2025), https://www.pasqualidomenici.it/en/blancpain-watch/cadran-shakudo-ganesh-6615-3616-55b.html
• Chuo, F. (2024). The new Hublot MP-10 Tourbillon Weight Energy System Titanium. Deployant. (Erişim Tarihi: 20 Kasım 2025), https://deployant.com/review-the-new-hublot-mp-10-tourbillon-weight-energy-system-titanium/
• Demirkale Kukuoğlu, O. C. (2022). Grafik kullanıcı arayüzünde neumorfik tasarım. SDÜ Art-E Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, 15(30), 1251-1269. https://doi.org/10.21602/sduarte.1179261
• Friedman, U. (2015). A brief history of the wristwatch: The military origins of wearable tech, a century before the Apple Watch. The Atlantic. https://www.theatlantic.com/international/archive/2015/05/history-wristwatch-apple-watch/391424/. (Erişim Tarihi: 20 Kasım 2025)
• Forster, J. (2022). Bulgari’s new Octo Finissimo Ultra is world’s thinnest watch, sets new record. Hodinkee. https://www.hodinkee.com/articles/bulgaris-new-octo-finissimo-ultra-is-worlds-thinnest-watch-sets-new-record. (Erişim Tarihi: 20 Kasım 2025)
• Gallantry. (2016). The history of wrist watches. Gallantry. https://gallantry.com/blogs/journal/the-history-of-watches. (Erişim: 20 Kasım 2025)
• German Design Award (German Design Council). (2025). About German Design Award, https://www.german-design-award.com/about. (Erişim Tarihi: 20 Kasım 2025).
• Good Design Award (The Chicago Athenaeum). (2025). About Good Design Award. https://gooddesignawards.org/about-good-design-award/. (Erişim Tarihi: 20 Kasım 2025).
• Grand Prix d’Horlogerie de Genève. (2025). About the Foundation, https://www.gphg.org/en/foundation-0 . (Erişim Tarihi: 20 Kasım 2025)
• Hawking, S. (2015). Zamanın kısa tarihi. Alfa Yayıncılık.
• Hodinkee. (2023). It’s Here: Daniel Roth Has Been Revived With The New Tourbillon Souscription. https://www.hodinkee.com/articles/daniel-roth-tourbillon-souscription (Erişim tarihi: 3 Kasım 2025). iF Design Award. (2025). About iF Design. Erişim tarihi: 8 Kasım 2025, https://ifdesign.com/en/about. (Erişim Tarihi: 20 Kasım 2025)
• İstanbul Aydın Üniversitesi Uygulama Dergisi. (2023). T.C. İstanbul Aydın Üniversitesi Uygulama Dergisi. Ceren Matbaacılık.
• Jacob Jensen Watches. (2014). The new Curve series provides stylish simplicity. https://jacobjensenwatches.com/blogs/news/the-new-curve-series-provides-stylish-simplicity?srsltid=AfmBOoqfu0JbQTz5EdoFDUyfmDRg6k5Zbo-pvWQIVcW0xGeU0GAmGkNQ. (Erişim tarihi 20 Kasım 2025).
• Kaçar, D. (2007). Saatin icadı ve toplum hayatına etkileri (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Karasu, B., & Sarıcaoğlu, B. (2019). Aventurin sırlarına genel bir bakış. El-Cezeri Journal of Science and Engineering, 6(1), 140–155. https://doi.org/10.31202/ecjse.460093
• Kasap, C. B. (2019). Etkileşim tasarımı ve arayüz tasarımı felsefesinin iletişim ve semiyotik açısından değerlendirilmesi. Sanat ve Tasarım Dergisi, (Aralık 2019), 209-233. Erişim: DergiPark, https://dergipark.org.tr/tr/pub/sanatvetasarim/issue/51836/626070
• Kauzlarich, M. (2024). Hands-on why this brand you can only get in Japan – Otsuka Lōtec – won GPHG’s challenge prize. Hodinkee. https://www.hodinkee.com/articles/hands-on-otsuka-lotec. (Erişim Tarihi: 20 Kasım 2025)
• Kol Saati. (2023). Vikipedi. Erişim tarihi 20 Kasım 2025, https://tr.wikipedia.org/wiki/Kol_saati#:~:text=Kol%20saati%2C%20insanlar%C4%B1n%20saate%20daha,ak%C4%B1ll%C4%B1%20saatler%20(aktivite%20takip%C3%A7isi)
• Korkmaz, A. (2010). Zamanı ölçen tasarım araçları ve kişisel saatler (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, İzmir. https://avesis.deu.edu.tr/yonetilen-tez/63231b4e-48a1-42ac-a843-00491a861ce6/zamani-olcen-tasarim-araclari-ve-kisisel-saatler
• MoMA. (2025a). Nicolai Canetti Icon Wall Clock. (Erişim tarihi 20 Kasım 2025), https://store.moma.org/collections/clocks/products/nicolai-canetti-icon-wall-clock
• MoMA. (2025b). De Stijl Wall Clock. (Erişim tarihi 20 Kasım 2025), https://store.moma.org/collections/clocks/products/de-stijl-wall-clock
• Muse Design Awards. (2025). Why MUSE., https://museaward.com/advertising-awards.php#whymuse. (Erişim Tarihi: 20 Kasım 2025)
• Oguchi, H. (1983). Japanese Shakudo: Its history, properties and production from gold-containing alloys. Gold Bulletin, 16(4), 125-132. https://files.core.ac.uk/download/pdf/81828368.pdf
• Özkirişçi, İ. H. (2021). Zaman ve algı bağlamında yeniden anlamlanan imge: Hareketli grafikler ve deneysel bir çalışma (Sanatta Yeterlik Tezi). Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, Ankara. http://hdl.handle.net/11655/23571
• Red Dot Design Award. (2025). About Red Dot., https://www.red-dot.org/about-red-dot. (Erişim Tarihi: 20 Kasım 2025)
• Ressence Type 8 | Minimalistic Watches. (2023). Ressence Watches, https://ressencewatches.com/pages/type-8?srsltid=AfmBOopb0OAD11Dbywd-7eB7eoimUFztgsHHpq5-X5oXyPXETRSWnX3U. (Erişim Tarihi: 20 Kasım 2025)
• Santos, E. J. P. (2022). Evolution of timekeeping from water clock to quartz clock – the curious case of the Bulova ACCUTRON 214 the first transistorized wristwatch. arXiv. https://arxiv.org/abs/2209.00656
• Sakman, S. (2017). Arayüz tasarımları için prototip kullanımı. Sanat ve Tasarım Dergisi, (20), 225-237. https://doi.org/10.18603/sanatvetasarim.370770
• Sığırcı, M. (2022). Saat: Kim, ne zaman icat etti?. TÜBİTAK Bilim Genç. Erişim: https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/saatin-icadi (Erişim Tarihi: 15 Ekim 2025).
• Fu, Y., Ma, G., & Du, R. (2014). Design and optimization of silicon bridges in a tourbillon watch. In Proceedings of the 2014 IEEE International Conference on Mechatronics and Automation (Erişim Tarihi: 20 Kasım 2025).
• Vianney Halter, Deep Space Tourbillon. (2013). Fondation du Grand Prix d'Horlogerie de Genève, https://www.gphg.org/en/watches/deep-space-tourbillon. (Erişim tarihi 20 Kasım 2025).
• Voutilainen. (2019). Starry Night Vine [watch]. WatchProfessor. https://watchprofessoracademy.com/watch-directory/voutilainen-starry-night-vine-2019/?utm_source. (Erişim Tarihi: 20 Kasım 2025)