REKLAMLARDA ARTIRILMIŞ GERÇEKLİK UYGULAMALARI

Öz

Dijital teknolojilerde kaydedilen hızlı ilerleme, iletişim ve medya ekosisteminde yeni dijital platformların ortaya çıkmasını ve geniş kitleler tarafından benimsenmesini beraberinde getirmiştir. Bu dönüşüm, reklamcılık pratiklerini de köklü biçimde etkilemiş; basılı mecralar ağırlığını yitirirken dijital ortamlar reklamın temel mecralarından biri hâline gelmiştir. Dijital platformlara erişimin kolaylaşması, kullanıcıya zaman ve emek tasarrufu sağlaması ve alışveriş süreçlerini pratikleştirmesi, çevrimiçi tüketim davranışlarını belirgin biçimde artırmıştır. Dolayısıyla reklamların da bu yeni medya ortamlarına uyarlanması kaçınılmaz bir gereklilik hâline gelmiş, markalar hedef kitleye ulaşabilmek için dijital uygulamaları stratejik bir tercih olarak benimsemeye başlamıştır. Artırılmış gerçeklik (AG) teknolojisi, son yıllarda reklamcılık alanında giderek daha görünür ve işlevsel bir araç hâline gelmiştir. AG tabanlı uygulamalar, tüketicilere geleneksel mağaza deneyimlerinin ötesine geçen dinamik bir etkileşim sunmakta; kullanıcıların ürünleri sanal ortamda farklı açılardan inceleyebilmesine, denemesine ve kullanım bağlamını değerlendirmesine olanak tanımaktadır. Tüketiciye sağlanan bu yüksek düzeyde deneyimsellik, teknolojinin reklam kampanyalarında tercih edilme oranını önemli ölçüde artırmıştır. İlgi çekici, yenilikçi ve katılımcı bir yapı sunması nedeniyle AG destekli reklamlar, dijital pazarlamanın en hızla büyüyen uygulama alanlarından biri olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmada, artırılmış gerçeklik teknolojisinin reklam stratejilerinde nasıl konumlandırıldığını göstermek amacıyla farklı sektörlerde faaliyet gösteren üç markanın kampanyaları örnek olay olarak ele alınmıştır. İncelenen uygulamalar; hızlı tüketim ürünleri kategorisinde yer alan Coca-Cola, ev dekorasyonu ve mobilya sektörünün önde gelen temsilcilerinden IKEA ile temizlik ve hijyen alanında faaliyet gösteren Domestos markalarının AG destekli kampanyalarıdır. Bu örnekler, artırılmış gerçeklik teknolojisinin marka deneyimini nasıl dönüştürdüğünü ve sektöre göre nasıl farklılaştığını ortaya koymak açısından önemli veriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• yeni medya
• artırılmış gerçeklik
• reklam
• marka
• dijital platform

AUGMENTED REALITY APPLICATIONS IN ADVERTISING

Öz

Rapid advancements in digital technologies have given rise to new digital platforms within the communication and media landscape, widely adopted by large audiences. This shift has profoundly influenced advertising practices: traditional print media have lost prominence, while digital channels have become primary platforms for promotion. The ease of access to digital media, along with the time and effort savings they offer and the facilitation of online shopping, has significantly boosted consumer engagement in digital environments. Consequently, adapting advertisements to these platforms has become essential, prompting brands to strategically utilize digital tools to reach their target audiences. In recent years, Augmented Reality (AR) technology has emerged as a highly functional and visible tool in advertising. AR applications enable consumers to interact with products beyond traditional in-store experiences, allowing virtual exploration, trial, and contextual evaluation. This experiential engagement has increased the preference for AR in marketing campaigns. Due to their interactive, innovative, and participatory qualities, AR-supported advertisements are among the fastest-growing trends in digital marketing. This study examines the advertising campaigns of three brands from different sectors as case studies, illustrating how AR technology is integrated into marketing strategies. The selected examples are Coca-Cola in fast-moving consumer goods, IKEA in home decoration and furniture, and Domestos in the cleaning and hygiene sector. These cases provide insights into how AR transforms brand experiences and highlight the varied applications of the technology across different industries.

Anahtar Kelimeler

• new media
• augmented reality
• advertising
• brand
• digital platform

Kaynakça

1. Akın, F., & Demirel, B. (2024). Açık hava reklamcılığında artırılmış gerçekliğin önemi ve uygulamaları. STAR Dergisi, 12(3), 77–95. https://dergipark.org.tr/tr/pub/stardergesi/issue/85472/1423349
2. Artırılmış Gerçeklik ve Reklam Arası Hayatlar. (2015). Euronews. https://tr.euronews.com/2015/05/05/artirilmis-gerceklik-ve-reklam-arasi-hayatlar (Erişim tarihi: 16 Aralık 2021)
3. Atiker, B. (2010). Yerleştirme sanatında yansıtım hizalama ile artırılmış gerçeklik tasarımları. Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1, 99–121.
4. Azuma, R. T. (1997). A survey of augmented reality. Presence: Teleoperators and Virtual Environments, 6(4), 355–385.
5. Becan, C. (2013). Geleneksel mecra ve internet ortamı arasındaki reklam içeriklerine yönelik algı farklılıkları üzerine bir araştırma: İstanbul ili örneği. Sosyal Bilimler Dergisi, 23–41.
6. Craig, A. B. (2013). Understanding augmented reality: Concepts and applications. Morgan Kaufmann.
7. Çalışkan, E. (2016). İnteraktif derginin oluşumu ve basılı dergiye etkisi (Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Arel Üniversitesi).
8. DigitalAge. (2019). Markaların artırılmış gerçeklik kampanyaları. https://digitalage.com.tr/markalarin-artirilmis-gerceklik-kampanyalari/ (Erişim tarihi: 11 Temmuz 2023)

9. Güzelkan, O. (2010). Marketing nedir? Pazarlama nedir? Marka, ürün, kalite, rekabet, PR, CRM. https://ozanguzelkan.wordpress.com/2010/06/09/marketing-nedir-pazarlama-nedir-marka-urun-kalitesi-rekabet-pr-public-relations-halkla-iliskiler-crm-musteri-iliskileri-yonetimi-veri-madenciligi/#more-37 (Erişim tarihi: 3 Haziran 2021)
10. Hamilton, K. (2011). Augmented reality in education. https://augmentedreality-in-education.wikispaces.com (Erişim tarihi: 5 Mart 2022)
11. Hilken, T., de Ruyter, K., Chylinski, M., Mahr, D., & Keeling, D. I. (2017). Augmenting the eye of the beholder: Exploring the strategic potential of augmented reality to enhance online service experiences. Journal of the Academy of Marketing Science, 45, 884–905. https://doi.org/10.1007/s11747-016-0488-7
12. Inter IKEA Newsroom. (2017, Mayıs 11). IKEA launches IKEA Place – a new app that allows people to virtually place furniture in their home. https://newsroom.inter.ikea.com/news/ikea-place--a-new-app-that-allows-people-to-virtually-place-furniture-in-their-home/s/f5f003d7-fcba-4155-ba17-5a89b4a2bd11 (Erişim tarihi: 7 Ocak 2022)
13. Inter IKEA Systems B.V. (2017). IKEA Place on the App Store. https://apps.apple.com/us/app/ikea-place/id1279244498 (Erişim tarihi: 5 Temmuz 2021)
14. Javornik, A. (2016). Augmented reality: Research agenda for studying the user experience. Journal of Retailing and Consumer Services, 30, 252–261.
15. Karaçuha, E., & Kara, A. (2024). The impact of augmented reality applications on purchasing in the digital marketing era. Türkiye Online Journal of Distance Education, 25(4), 101–118. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tojdac/issue/85113/1464282
16. Kaya, K. (2018). Sıradışı reklam ve pazarlama stratejileri. DevrimEkitap.
17. Keller, K. L. (2003). Strategic brand management: Building, measuring, and managing brand equity (2. baskı). Pearson Education Inc.
18. Kotler, P. (2003). Marketing management (11. baskı). Pearson Education.
19. Köroğlu, G., & Sağlam, M. (2022). Küreselleşmenin yeni medya üzerine etkileri. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 5(2), 424–434.
20. Küçük, B. (2015). Televizyon izleme pratiklerindeki dönüşüm: Türkiye’de IPTV ve TİVİBU örneği (Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü).
21. Küçüksaraç, B., & Sayımer, İ. (2016). Deneyimsel pazarlama aracı olarak artırılmış gerçeklik: Türkiye’deki marka deneyimlerinin etkileri üzerine bir araştırma. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 51, 73–95. https://doi.org/10.17064/iuifd.289367
22. Lister, M., Dovey, J., Giddings, S., Grant, I., & Kelly, K. (2009). New media: A critical introduction (2. baskı). Routledge.
23. Marketing Türkiye. (2016). En başarılı artırılmış gerçeklik kampanyaları. https://www.marketingturkiye.com.tr/haberler/en-basarili-artirilmis-gerceklik-kampanyalari/ (Erişim tarihi: 7 Temmuz 2021)
24. Marketing Türkiye. (2019). Şehirleri tanıtmak için biz bir aracız. https://www.marketingturkiye.com.tr/soylesiler/sehirleri-tanitmak-icin-biz-bir-araciz/ (Erişim tarihi: 26 Mayıs 2021)
25. McLean, G., & Wilson, A. (2019). Evolving the brand experience through augmented reality. Journal of Brand Management, 26, 1–12. https://doi.org/10.1057/s41262-018-0147-2 McLuhan, M. (1964). Understanding media: The extensions of man. McGraw-Hill. https://archive.org/details/ETC0624
26. MediaCat. (2015). Domestos’tan artırılmış gerçeklik deneyi. https://mediacat.com/domestostan-artirilmis-gerceklik-deneyi/ (Erişim tarihi: 30 Mayıs 2021)
27. Panezai, M., Sulaiman, Z., Khwaja, M. G., & Hussain, N. (2025). Augmented reality in marketing: A narrative review of its evolution, key features, and retail applications. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 15(5), 475–488. https://doi.org/10.6007/IJARBSS/v15-i5/25420
28. Pardes, A. (2017). Ikea’s new app shows the practical promise of augmented reality. Wired. https://www.wired.com/story/ikea-place-ar-kit-augmented-reality/ (Erişim tarihi: 8 Mayıs 2022)
29. Rauschnabel, P. A., Felix, R., & Hinsch, C. (2019). Augmented reality marketing: How mobile AR-apps can improve brands through inspiration. Journal of Retailing and Consumer Services, 49, 43–53.
30. Schein, K. E., Rauschnabel, P. A., & Praxmarer-Carus, S. (2025). Unpacking augmentation quality and local presence: Factors that drive effective augmented reality marketing. Journal of the Academy of Marketing Science. https://doi.org/10.1007/s11747-025-01108-2
31. Schmalstieg, D., & Hollerer, T. (2016). Augmented reality: Principles and practice. Addison-Wesley.
32. Shaljani, B. (2018). Reklamlarda artırılmış gerçeklik uygulamalarının tüketici davranışlarında oynadığı rol (Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Ticaret Üniversitesi).
33. Siltanen, S., & Aikala, M. (2012, Ekim). Augmented reality enriches hybrid media. In Proceedings of the 16th International Academic MindTrek Conference ACM. 113–116.
34. SosyalMedya.co. (2015). Domestos’tan otobüs bekleyenleri şaşırtan artırılmış gerçeklik. https://sosyalmedya.co/domestostan-otobus-bekleyenleri-sasirtan-artirilmis-gerceklik/ (Erişim tarihi: 30 Mayıs 2021)
35. Tıngır, M., & Tarlakazan, S. (2024). Günümüz reklamcılığında yeni pratikler: Artırılmış gerçeklikle reklam uygulamaları. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 34(1), 55–72. https://dergipark.org.tr/tr/pub/firatsbed/issue/84809/1448242
36. TurkiyeninReklamlari.com. (2019). Coca-Cola. https://www.turkiyeninreklamlari.com/marka/coca-cola/ (Erişim tarihi: 5 Ocak 2023)
37. WebTekno. (2019). Domestos sanal gerçeklik reklamı. https://www.webtekno.com/sektorel/domestos-sanal-gerceklik-reklami-h7409.html (Erişim tarihi: 9 Şubat 2023)
38. Yim, M. Y.-C., Chu, S.-C., & Sauer, P. L. (2017). Is augmented reality technology an effective tool for e-commerce? An interactivity and vividness perspective. Journal of Interactive Marketing, 39, 89–103. https://doi.org/10.1016/j.intmar.2017.04.001
39. YouTube. (2014). Artırılmış gerçeklik uygulamaları örnekleri. https://www.youtube.com/watch?v=vDNzTasuYEw (Erişim tarihi: 10 Ocak 2023)
40. YouTube. (2015). Artırılmış gerçeklik – Augmented reality. https://www.youtube.com/watch?v=L6gEw03eKJA (Erişim tarihi: 15 Şubat 2023)
41. YouTube. (2017). Say Hej to IKEA Place. https://www.youtube.com/watch?v=UudV1VdFtuQ (Erişim tarihi: 8 Ocak 2023)
42. YouTube. (2019). Artırılmış gerçeklik | BİLGEM Teknoloji Buluşmaları. https://www.youtube.com/watch?v=Jea2Daoo1vY (Erişim tarihi: 9 Ocak 2023)