Bekir Sıtkı Sezgin’in İcrasından Hareketle “Vâsıl Olmaz Hakk’a Kimse” Adlı Tevşîh ve “Şâh-ı Merdânın Âvâzı” adlı Nefeste Kullanılan Süsleme Unsurlarının Belirlenmesine Yönelik Analiz

Öz

Meşk sistemi bağlamında Türk mûsikîsinde icra edilen eserler incelendiğinde nota, eserin bizatihi kendisi olmayıp bir araç veya yardımcı unsur olarak görülmekte ve sınırlı süsleme unsurunu barındıran bir yapıdadır. Türk mûsikîsinde ustalaşmış icracılar notada belirtilmese de meşk yoluyla öğrendiği süsleme unsurlarını önemli ölçüde icralarına yansıtmıştır. Buradan hareketle araştırmamızda Türk din mûsikîsi türlerinden tevşîh türüne ait bir eser özelinde Bekir Sıtkı Sezgin’in icrasına dayalı analiz ve dikte edilmiş bir nota yazımına gidilerek orijinal nota ile icra arasında oluşan farkın ortaya koyulması amaçlanmıştır. Bu nedenle nitel araştırma yöntemini içeren betimsel tarama yöntemi esas alınarak araştırma hazırlanmıştır. Netice itibariyle genelde Türk mûsikîsinde ve özelde Türk din mûsikîsi notasyonunda yer almayan birçok süsleme unsurunun, tavır ve üslûp anlayışı çerçevesinde icracı tarafından sıklıkla kullanıldığı ve notanın sadece bir araç olup esas olanın icra olduğuna dair gerçeği destekler mahiyette olduğu görülmüştür. Bununla birlikte Türk din mûsikîsi türlerinin icrasında kullanılan süsleme ve icra tekniklerinin yazılı bir şekilde ele alınması araştırmayı önemli kılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Dinî Mûsikî
• Tavır
• Üslûp
• Süsleme
• Bekir Sıtkı Sezgin.

Analysis to Determine the Ornament Elements Used in the Tevşîh Named quote; “Vâsıl Olmaz Kimse” Hakk'a and the Nafas Named “Şâh-ı Merdânın Avâzı”; Based on Bekir Sıtkı Sezgin's Performance

Öz

When the works sung in Turkish music in the context of the Meshk system are examined, the note is not the exact work itself but is an auxiliary element and contains limited ornamental elements. Performers who have mastered Turkish music have reflected the ornamentation elements they learned through the meşk system into their performances, even though they are not shown on the notes. Based on this, our research was conducted specifically on the works called Vâsıl Olmaz Hakk'a Kimse, composed in the tawshîh genre of Turkish religious music, and Şâh-ı Merdânın Âvâzı, composed in the nafas genre. It is aimed to reveal the difference between the original note and the performance by writing a dictated and analyzed note based on Bekir Sıtkı Sezgin's performance. The research was prepared based on the descriptive scanning method. As a result, many ornamental elements that are not found in Turkish music notation were frequently used by the performer within the framework of attitude and style understanding. With this together discussing the ornament elements used in the performance of Turkish religious music genres in written form reveals the importance of the research.

Anahtar Kelimeler

• Religious Music
• Attitude
• Style
• Ornament
• Bekir Sıtkı Sezgin.

Kaynakça

1. Avcı Akbel, Burcu. “Türk Müziğinde Terminoloji Sorununun Ekol, Üslûp, Tavır, Yorum Terimleri Özelinde İncelenmesi”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 21/3 (15 Eylül 2021), 941-955. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2021.21.64908-869847
2. Ayaz, Nuran. “Meral Uğurlu Tarafından İcra Edilen “Bir Elif Çekti Yine “Eser Örnekleminde Kullanılan Süsleme ve İcra Teknikleri Üzerine Bir Analiz”. Online Journal of Music Sciences, 212-230. https://doi.org/10.31811/ojomus.836960
3. Ayaz, Nuran. “Münir Nurettin Selçuk İcrasında Süslemeler Üzerine İnceleme”. Ulakbilge Dergisi 8/44 (31 Ocak 2020), 88-98. https://doi.org/10.7816/ulakbilge-08-44-09
4. Ayaz, Nuran vd. “Türk Makam Müziğinde Süsleme Elemanlarının Kullanımının Ses Eğitiminde Kullanılabilirliği”. Ulakbilge Dergisi 6/31 (30 Aralık 2018). https://doi.org/10.7816/ulakbilge-06-31-05
5. Behar, Cem. Aşk Olmayınca Meşk Olmaz. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 7. Baskı., 2019.
6. Bişak Özdemir, Göknil. Sözlü Türk Müziği’nde Yorum. İstanbul: Haliç Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanatta Yeterlilik Tezi, 2013.
7. Devellioğlu, Ferit. Osmanlıca – Türkçe Ansiklopedik Lügat. İstanbul: Aydın Kitabevi, 2013.
8. Ersoy, İlhan. “Üslup Kavramına Analitik Bir Bakış: Türkiye’de Geleneksel Müziklerde Performans Normları”. Journal of International Social Research 10 (25 Nisan 2017), 302-314. https://doi.org/10.17719/jisr.2017.1582

9. Karasar, Niyazi. Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara: Nobel Yayıncılık, 2011.
10. Köroğlu, Nihat Ozan - Ahmethan, Nurtuğ Barışeri. “Niyazi Sayın’ın Üslup ve Tavrını Yansıtan Artikülasyon Ögeleri”. Rast Müzikoloji Dergisi 3/2 (15 Eylül 2015), 847-863. https://doi.org/10.12975/rastmd.2015.03.02.00042
11. Özbilen, Nesibe Özgül. Fasıl Şarkıcılığı Açısından Türk Makam Müziği’nde Süslemeler. İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanatta Yeterlilik Tezi, 2007.
12. Özcan, Nuri. “Bekir Sıtkı Sezgin”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 37/82-83. İstanbul: TDV Yayınları, 2009. Özcan, Nuri. “Bektaşî Mûsikisi”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 5/371-372. İstanbul: TDV Yayınları, 1992.
13. Özcan, Nuri. “Meşk ‘Mûsiki’”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 29/374-375. Ankara: TDV Yayınları, 2004.
14. Özcan, Nuri. “Tevşîh”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 41/48. İstanbul: TDV Yayınları, 2012.
15. Özcan, Nuri - Çetinkaya, Yalçın. “Mûsiki”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 31/257-261. Ankara: TDV Yayınları, 2020. Özçelik, Sadık. “Batı Müziği Yazısında Süslemeler”. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 22/3 (01 Eylül 2002).
16. Öztuna, Yılmaz. “Çarpma”. Türk Musikisi Ansiklopedisi I. 141. İstanbul: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1969.
17. Öztuna, Yılmaz. “Tavır”. Türk Musikisi Ansiklopedisi II. 310. İstanbul: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1974.
18. Pirgon, Yüksel. “Süslemelerin Batı Müziğindeki Gelişim Süreci”. e-Journal of New World Sciences Academy 5/3 (2010), 114-127.
19. Sabar, Gül. Sesimiz, Eğitimi ve Korunması. İstanbul: Pan Yayıncılık, 2008.
20. Say, Ahmet. Müzik Sözlüğü. Ankara: Müzik Ansiklopedisi Yayınları, 2005.
21. Sözer, Vural. Müzik Ansiklopedik Sözlük. İstanbul: Remzi Kitabevi, 2005.
22. Torun, Mutlu. Ud Metodu. İstanbul: Porte Müzik Eğitim Yayınları, 2019.
23. Turgay, Nesibe Özgül - Ayangil, Ruhi. “Fasıl Müziği İcrasında Nota Dışı Farklılıklar”. Rast Müzikoloji Dergisi 4/1 (15 Nisan 2016), 1165-1184. https://doi.org/10.12975/rastmd.2016.04.01.00073
24. Yahya Kaçar, Gülçin. “Geleneksel Türk Sanat Müziği’nde Süslemeler ve Nota Dışı İcralar”. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 25/2 (2005), 215-228.
25. YT, Youtube. "Bekir Sıdkı SEZGİN-Vasıl Olmaz Kimse Hakk'a Cümleden Dûr Olmadan". Erişim 1 Eylül 2024. https://www.youtube.com/watch?v=EYIGSasAHZ0
26. YT, Youtube. “Bekir Sıtkı SEZGİN-Şah-ı Merdanın Avazı Turna Derler Bir Kuştadır”. Erişim 1 Eylül 2024. https://www.youtube.com/watch?v=y21xW5yCU50