TR
EN
TAKSAN BAZLI TEDAVİ İLE İLİŞKİLİ PERİFERAL NÖROPATİNİN YÖNETİMİNDE GİRİŞİM UYGULAYAN VE UYGULAMAYAN HASTALARIN YAŞAM KALİTESİ
Öz
Periferik sinir liflerinin zedelenmesi ve dejenerasyonu sonucunda gelişen kemoterapi ilişkili periferal nöropati, özellikle taksan bazlı tedavi alan
hastaların yaşam kalitesini olumsuz etkileyen önemli bir toksisitedir. Bu çalışma, taksan bazlı tedavi nedeniyle periferal nöropati gelişen
hastaların kullandığı başetme yaklaşımlarını belirlemek ve başetme girişimi kullanmının hastaların yaşam kalitesine etkisi olup olmadığını
belirlemek amacıyla planlanmıştır. Tanımlayıcı nitelikte olan bu çalışma; bir üniversite hastanesinin kemoterapi ünitesinde taksan bazlı tedavi
alan ve evre ≥1 periferal nöropatisi olan 100 kanser hastasının katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Hastalara ait veriler, Hasta Tanılama Formu, Yan
Etkiler İçin Ortak Terminoloji Kriterleri, Performans Skalası, Yaşam Kalitesi ve Kemoterapi ile İndüklenen Periferal Nöropati ölçekleri
kullanılarak toplanmıştır. Hastaların %50’sinin performans skorunu ≥2, %79’unun evre ≥2 periferal nöropatisi olduğu, %60’ının semptom
yönetiminde girişim uyguladığı saptanmıştır. Periferal nöropati ile başetme girişimi uygulayan ve uygulamayan hastaların yaşam kalitesi puanları
arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır. Bu çalışmada KİPN’li kanser hastalarının nöropatik semptomları yönetmek için kendi
kendine farklı yaklaşımlar kullandıkları saptanmıştır. Bu yönetim stratejilerinin etkinliğine ilişkin karar verebilmek için seçilen tamamlayıcı
yaklaşım ile ilgili önemli olan değişkenler incelenerek daha büyük hasta grupları üzerinde yüksek kaliteli kanıtları olan çalışmalar yapılmalıdır
hastaların yaşam kalitesini olumsuz etkileyen önemli bir toksisitedir. Bu çalışma, taksan bazlı tedavi nedeniyle periferal nöropati gelişen
hastaların kullandığı başetme yaklaşımlarını belirlemek ve başetme girişimi kullanmının hastaların yaşam kalitesine etkisi olup olmadığını
belirlemek amacıyla planlanmıştır. Tanımlayıcı nitelikte olan bu çalışma; bir üniversite hastanesinin kemoterapi ünitesinde taksan bazlı tedavi
alan ve evre ≥1 periferal nöropatisi olan 100 kanser hastasının katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Hastalara ait veriler, Hasta Tanılama Formu, Yan
Etkiler İçin Ortak Terminoloji Kriterleri, Performans Skalası, Yaşam Kalitesi ve Kemoterapi ile İndüklenen Periferal Nöropati ölçekleri
kullanılarak toplanmıştır. Hastaların %50’sinin performans skorunu ≥2, %79’unun evre ≥2 periferal nöropatisi olduğu, %60’ının semptom
yönetiminde girişim uyguladığı saptanmıştır. Periferal nöropati ile başetme girişimi uygulayan ve uygulamayan hastaların yaşam kalitesi puanları
arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır. Bu çalışmada KİPN’li kanser hastalarının nöropatik semptomları yönetmek için kendi
kendine farklı yaklaşımlar kullandıkları saptanmıştır. Bu yönetim stratejilerinin etkinliğine ilişkin karar verebilmek için seçilen tamamlayıcı
yaklaşım ile ilgili önemli olan değişkenler incelenerek daha büyük hasta grupları üzerinde yüksek kaliteli kanıtları olan çalışmalar yapılmalıdır
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Bakogeorgos, M., & Georgoulias, V. (2017). Risk-reduction and treatment of chemotherapy-induced peripheral neuropathy. Expert review of anticancer therapy, 17(11), 1045-1060. doi: 10.1080/14737140.2017.
- Beşer, N., ve Öz, F. (2003). Kemoterapi Alan Lenfomalı Hastaların Anksiyete-Depresyon Düzeyleri Ve Yaşam Kalitesi. Cumhuriyet Üniversitesi Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi, 7, 47-58. Erişim tarihi 15.01.2015, http://eskidergi.cumhuriyet.edu.tr/makale/623.pdf.
- Bland, K. A., Kirkham, A. A., Bovard, J., Shenkier, T., Zucker, D., McKenzie, D. C., ... & Campbell, K. L. (2019). Effect of exercise on taxane chemotherapy-induced peripheral neuropathy in women with breast cancer: a randomized control trial. Clinical Breast Cancer. doi: 10.1007/s00432-018-2686-5.
- Brami, C., Bao, T., & Deng, G. (2016). Natural products and complementary therapies for chemotherapy-induced peripheral neuropathy: a systematic review. Critical reviews in oncology/hematology, 98, 325-334. doi: 10.1016/j.critrevonc.2015.11.014.
- Can, G., Erol, O., Aydiner, A., & Topuz, E. (2011). Non-pharmacological interventions used by cancer patients during chemotherapy in Turkey. European Journal of Oncology Nursing, 15(2), 178-184. doi: 10.1016/j.ejon.2010.07.005.
- Cioroiu, C., & Weimer, L. H. (2017). Update on chemotherapy-induced peripheral neuropathy. Current neurology and neuroscience reports, 17(6), 47. doi: 10.1007/s11910-017-0757-7.
- Dixit, S., Maiya, A., & Shastry, B. (2014). Effect of aerobic exercise on quality of life in population with diabetic peripheral neuropathy in type 2 diabetes: a single blind, randomized controlled trial. Quality of Life Research, 23(5), 1629-1640. doi: 10.1007/s11136-013-0602-7.
- Dorsey, S. G., Kleckner, I. R., Barton, D., Mustian, K., O’Mara, A., St Germain, D., ... & Hoke, A. (2019). The National Cancer Institute Clinical Trials Planning Meeting for Prevention and Treatment of Chemotherapy-Induced Peripheral Neuropathy. JNCI: Journal of the National Cancer Institute. doi: 10.1093/jnci/djz011.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlık Kurumları Yönetimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2020
Gönderilme Tarihi
30 Haziran 2020
Kabul Tarihi
18 Eylül 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 3 Sayı: 2
APA
Önsüz, Ü., & Can, G. (2020). TAKSAN BAZLI TEDAVİ İLE İLİŞKİLİ PERİFERAL NÖROPATİNİN YÖNETİMİNDE GİRİŞİM UYGULAYAN VE UYGULAMAYAN HASTALARIN YAŞAM KALİTESİ. Izmir Democracy University Health Sciences Journal, 3(2), 114-134. https://izlik.org/JA32BT72RF
AMA
1.Önsüz Ü, Can G. TAKSAN BAZLI TEDAVİ İLE İLİŞKİLİ PERİFERAL NÖROPATİNİN YÖNETİMİNDE GİRİŞİM UYGULAYAN VE UYGULAMAYAN HASTALARIN YAŞAM KALİTESİ. IDUHeS. 2020;3(2):114-134. https://izlik.org/JA32BT72RF
Chicago
Önsüz, Ünal, ve Gülbeyaz Can. 2020. “TAKSAN BAZLI TEDAVİ İLE İLİŞKİLİ PERİFERAL NÖROPATİNİN YÖNETİMİNDE GİRİŞİM UYGULAYAN VE UYGULAMAYAN HASTALARIN YAŞAM KALİTESİ”. Izmir Democracy University Health Sciences Journal 3 (2): 114-34. https://izlik.org/JA32BT72RF.
EndNote
Önsüz Ü, Can G (01 Eylül 2020) TAKSAN BAZLI TEDAVİ İLE İLİŞKİLİ PERİFERAL NÖROPATİNİN YÖNETİMİNDE GİRİŞİM UYGULAYAN VE UYGULAMAYAN HASTALARIN YAŞAM KALİTESİ. Izmir Democracy University Health Sciences Journal 3 2 114–134.
IEEE
[1]Ü. Önsüz ve G. Can, “TAKSAN BAZLI TEDAVİ İLE İLİŞKİLİ PERİFERAL NÖROPATİNİN YÖNETİMİNDE GİRİŞİM UYGULAYAN VE UYGULAMAYAN HASTALARIN YAŞAM KALİTESİ”, IDUHeS, c. 3, sy 2, ss. 114–134, Eyl. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA32BT72RF
ISNAD
Önsüz, Ünal - Can, Gülbeyaz. “TAKSAN BAZLI TEDAVİ İLE İLİŞKİLİ PERİFERAL NÖROPATİNİN YÖNETİMİNDE GİRİŞİM UYGULAYAN VE UYGULAMAYAN HASTALARIN YAŞAM KALİTESİ”. Izmir Democracy University Health Sciences Journal 3/2 (01 Eylül 2020): 114-134. https://izlik.org/JA32BT72RF.
JAMA
1.Önsüz Ü, Can G. TAKSAN BAZLI TEDAVİ İLE İLİŞKİLİ PERİFERAL NÖROPATİNİN YÖNETİMİNDE GİRİŞİM UYGULAYAN VE UYGULAMAYAN HASTALARIN YAŞAM KALİTESİ. IDUHeS. 2020;3:114–134.
MLA
Önsüz, Ünal, ve Gülbeyaz Can. “TAKSAN BAZLI TEDAVİ İLE İLİŞKİLİ PERİFERAL NÖROPATİNİN YÖNETİMİNDE GİRİŞİM UYGULAYAN VE UYGULAMAYAN HASTALARIN YAŞAM KALİTESİ”. Izmir Democracy University Health Sciences Journal, c. 3, sy 2, Eylül 2020, ss. 114-3, https://izlik.org/JA32BT72RF.
Vancouver
1.Ünal Önsüz, Gülbeyaz Can. TAKSAN BAZLI TEDAVİ İLE İLİŞKİLİ PERİFERAL NÖROPATİNİN YÖNETİMİNDE GİRİŞİM UYGULAYAN VE UYGULAMAYAN HASTALARIN YAŞAM KALİTESİ. IDUHeS [Internet]. 01 Eylül 2020;3(2):114-3. Erişim adresi: https://izlik.org/JA32BT72RF