Yüksek İrtifada Yapılan Egzersizin Oksidatif Stres Düzeyine Etkisi
Öz
Oksidatif stres 30 yıldan daha fazladır egzersiz temelli çalışmaların odak noktasını oluşturmaktadır. Son yıllarda ise egzersiz, oksidatif stres ve yükseklikte dahil olmak üzere farklı iklim senaryolarında yoğun çalışmalar yapılmaktadır. Yüksekliğe egzersiz adaptasyonları, 1000-1500 m civarında başlamaktadır. Bununla birlikte, literatürde yapılan bir araştırma, 'yüksek rakım' yanıtlarının genellikle 3000 m'nin üzerinde olduğunu ortaya koymaktadır [1,2]. Bireylerin deniz seviyesinde sahip oldukları performanslarını daha iyi düzeye getirmek için yüksekte antrenman yapma düşüncesi yıllardır vardır. Bununla birlikte yaklaşık 30 yıldır yapılan araştırma sonuçlarından elde edilen atletik performans verileri (oksijen doygunluğu, maksimum oksijen tüketimi, kalp atım sayısı, arteriyel kan basıncı gibi) birbirinden oldukça farklıdır. Yüksek irtifa şartları organizma fonksiyonlarında değişimlere neden olmaktadır [3,4]. Dağ ve doğa sporları gibi ağır ve yorucu fiziksel aktivitelerin insan üzerine sistemik ve lokal olarak önemli akut etkileri olduğu bilinmektedir. Vital fonksiyonlar birinci dereceden olmak üzere yüksek irtifanın oksidatif stresi tetiklediği ve farklı doku ve hücrelerin hasarlanmasına neden olduğu ileri sürülmektedir. Hipobarik hipoksik ortamlarda vücut düzenleme mekanizmaları, canlılığın devamı için her yükseklik ortamında farklı davranmaktadır [5]. Vital fonksiyonlar başta olmak üzere canlılığı oluşturan tüm sistemler ve onların işlevlerinin nasıl değiştiği, açıklanması gereken önemli konular olarak belirtilmektedir. Düşük oksijen basıncına maruz kalmanın hem metabolik hem de fizyolojik değişikliklere yol açtığı bilinmektedir [6]. Yüksek irtifada hipoksiden dolayı oksijen talebi sınırlı olacağı için Reaktif oksijen türevlerinin (ROT) üretimininde az olacağı düşünülmesine rağmen, yüksek irtifaya maruz kalmanın da (ROT oluşumu ve antioksidan aktivitesindeki değişikliklerden dolayı) oksidatif hasara yol açabileceği rapor edilmektedir [6,7]. Yüksek irtifada egzersiz ve oksidatif stres hakkında halihazırda bilinenler genellikle sınırlı sayıdaki araştırmalardan elde edilmiştir. Bu araştırma kapsamında Google akademi ve PubMed’ de 1997 ve 2017 tarihleri arasında ilgili yayınlar gözden geçirilerek yüksek irtifada yapılan egzersizlerin oksidatif stres düzeyine etkisini tartışacağız.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Sanchari Sinha, US Ray, M Saha, SN Singh, and OS Tomar. Antioxidant and redox status after maximal aerobic exercise at high altitude in acclimatized lowlanders and native highlanders. European journal of applied physiology, 106(6):807–814, 2009.
- Raphael Faiss, Vincent Pialoux, Claudio Sartori, Camille Faes, Olivier Dériaz, and Grégoire P Millet. Ventilation, oxidative stress, and nitric oxide in hypobaric versus normobaric hypoxia. Medicine & Science in Sports & Exercise, 45(2):253–260, 2013.
- Lindsey E Miller, Graham R McGinnis, Brian Kliszczewicz, Dustin Slivka, Walter Hailes, John Cuddy, Charles Dumke, Brent Ruby, and John C Quindry. Blood oxidative-stress markers during a high-altitude trek. International journal of sport nutrition and exercise metabolism, 23(1):65–72, 2013.
- Nia Lewis, Damian M Bailey, Gregory R Dumanoir, Laura Messinger, Samuel JE Lucas, James D Cotter, Joseph Donnelly, Jane McEneny, Ian S Young, Mike Stembridge, et al. Conduit artery structure and function in lowlanders and native highlanders: relationships with oxidative stress and role of sympathoexcitation. The Journal of physiology, 592(5):1009–1024, 2014.
- John Quindry, Charles Dumke, Dustin Slivka, and Brent Ruby. Impact of extreme exercise at high altitude on oxidative stress in humans. The Journal of physiology, 594(18):5093–5104, 2016.
- Peter Møller, Steffen Loft, Carsten Lundby, and Niels Vidiendal Olsen. Acute hypoxia and hypoxic exercise induce dna strand breaks and oxidative dna damage in humans. The FASEB Journal, 15(7):1181–1186, 2001.
- J Ashley Jefferson, Jan Simoni, Elizabeth Escudero, Maria-Elena Hurtado, Erik R Swenson, Donald E Wesson, George F Schreiner, Robert B Schoene, Richard J Johnson, and Abdias Hurtado. Increased oxidative stress following acute and chronic high altitude exposure. High altitude medicine & biology, 5(1):61–69, 2004.
- Alison M Wrynn. ‘a debt was paid off in tears’: Science, ioc politics and the debate about high altitude in the 1968 mexico city olympics. The international journal of the history of sport, 23(7):1152–1172, 2006.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mühendislik
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Neşe Akpınar Kocakulak
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
1 Haziran 2018
Gönderilme Tarihi
28 Şubat 2018
Kabul Tarihi
12 Nisan 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 1 Sayı: 1