Araştırma Makalesi

TYMM ÖĞRETİM PROGRAMLARININ İKLİM ADALETİ VE ÇEVRESEL ETİK BAĞLAMINDA ANALİZİ

Cilt: 5 Sayı: 2 30 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

TYMM ÖĞRETİM PROGRAMLARININ İKLİM ADALETİ VE ÇEVRESEL ETİK BAĞLAMINDA ANALİZİ

Öz

Bu çalışma, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) kapsamında geliştirilen ilköğretim Türkçe, Hayat Bilgisi, İnsan Hakları, Vatandaşlık ve Demokrasi (İHVD), Sosyal Bilgiler ve Fen Bilimleri öğretim programlarını iklim adaleti ve çevresel etik bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma desenine sahip çalışmada doküman analizi yöntemi kullanılmış; veriler içerik analizi tekniğiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, Fen Bilimleri öğretim programında iklim adaleti ve çevresel etikle ilişkili toplam 317 değer, eğilim, beceri, kavram, öğrenme çıktısı ve süreç bileşenleri gibi ifadenin yer aldığını ortaya koymuştur. Aynı bağlamda Hayat Bilgisi programında 163, Sosyal Bilgiler programında 103, Türkçe programında 11 ve İHVD programında 6 ifade tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, TYMM kapsamındaki öğretim programlarının iklim adaleti ve çevresel etik perspektifinden sürdürülebilir yaşam anlayışını destekleyen bütüncül bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, iklim adaleti ve çevresel etik gibi temel kavramların öğretim programlarına daha açık, sistematik ve çok boyutlu biçimde entegre edilmesi, TYMM’nin temel yaklaşımı ve hedeflediği öğrenci profiliyle daha uyumlu bir yapı oluşturacaktır. Bu sayede öğrencilerin, doğaya ve toplumsal sorunlara duyarlı, erdemli bireyler olarak yetişmelerine önemli bir katkı sağlanmış olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışmada Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’nde belirtilen kurallara uyulduğunu ve bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırı eylemlere dayalı hiçbir işlem yapmadığımızı beyan ederim. Bu araştırma tek bir yazar tarafından yapıldığı için herhangi bir çıkar çatışmasının bulunmadığını, tüm etik ihlallerde tüm sorumluluğun makale yazarına ait olduğunu beyan ederim.

Teşekkür

Doç. Dr. Bayram Bozkurt’a değerli görüşleri ve akademik destekleri için teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Aydinalp, C. & Cresser, M. S. (2008). The effects of global climate change on agriculture. American-Eurasian Journal of Agricultural & Environmental Sciences, 3(5), 672–676.
  2. Becker, C. (2011). Sustainability ethics and sustainability research. Springer Science & Business Media.
  3. Boyd, D. R. (2017). The rights of nature: A legal revolution that could save the world. ECW Press.
  4. Cahill, A. E., Aiello-Lammens, M. E., Fisher-Reid, M. C., Hua, X., Karanewsky, C. J., Ryu, H. Y., ... & Wiens, J. J. (2013). How does climate change cause extinction? Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 280(1750), 20121890. https://doi.org/10.1098/rspb.2012.1890
  5. Casper, A.M.A., Fernández-Giménez M. E. & Balgopal M.M. (2020): A tool for measuring ecological literacy: coupled human-ecosystem interactions, The of Agricultural Education and Extension,27:1, 21-34. https://doi.org/10.1080/1389224X.2020.1780139
  6. Chopra, R., Joshi, A., Nagarajan, A., Fomproix, N. & Shashidhara, L. S. (2019). Climate change education across the curriculum. In Climate change and the role of education (pp. 53–69).
  7. Çiçek Palabıyık, D. (2020, May 17). Mevsimler yer değiştirmiyor, özellikleri değişiyor. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/yasam/mevsimler-yer-degistirmiyor-ozellikleri-degisiyor/1841752
  8. Çoban, S. (2024). İklim adaleti öğretiminde ortak bilgi inşa modeli uygulamalarının öğrencilerin çevre etiği farkındalıklarına ve iklim adaletine yönelik görüşlerine etkisi [Yüksek lisans tezi]. YÖK Tez Merkezi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevre ve Kültür

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

16 Aralık 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

8 Eylül 2025

Kabul Tarihi

2 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 5 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Şenel, M. (2025). TYMM ÖĞRETİM PROGRAMLARININ İKLİM ADALETİ VE ÇEVRESEL ETİK BAĞLAMINDA ANALİZİ. İstanbul Esenyurt Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Fakültesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 5(2), 169-189. https://doi.org/10.61349/iesbad.1780251
AMA
1.Şenel M. TYMM ÖĞRETİM PROGRAMLARININ İKLİM ADALETİ VE ÇEVRESEL ETİK BAĞLAMINDA ANALİZİ. ieSBAD. 2025;5(2):169-189. doi:10.61349/iesbad.1780251
Chicago
Şenel, Mustafa. 2025. “TYMM ÖĞRETİM PROGRAMLARININ İKLİM ADALETİ VE ÇEVRESEL ETİK BAĞLAMINDA ANALİZİ”. İstanbul Esenyurt Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Fakültesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 5 (2): 169-89. https://doi.org/10.61349/iesbad.1780251.
EndNote
Şenel M (01 Aralık 2025) TYMM ÖĞRETİM PROGRAMLARININ İKLİM ADALETİ VE ÇEVRESEL ETİK BAĞLAMINDA ANALİZİ. İstanbul Esenyurt Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Fakültesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 5 2 169–189.
IEEE
[1]M. Şenel, “TYMM ÖĞRETİM PROGRAMLARININ İKLİM ADALETİ VE ÇEVRESEL ETİK BAĞLAMINDA ANALİZİ”, ieSBAD, c. 5, sy 2, ss. 169–189, Ara. 2025, doi: 10.61349/iesbad.1780251.
ISNAD
Şenel, Mustafa. “TYMM ÖĞRETİM PROGRAMLARININ İKLİM ADALETİ VE ÇEVRESEL ETİK BAĞLAMINDA ANALİZİ”. İstanbul Esenyurt Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Fakültesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 5/2 (01 Aralık 2025): 169-189. https://doi.org/10.61349/iesbad.1780251.
JAMA
1.Şenel M. TYMM ÖĞRETİM PROGRAMLARININ İKLİM ADALETİ VE ÇEVRESEL ETİK BAĞLAMINDA ANALİZİ. ieSBAD. 2025;5:169–189.
MLA
Şenel, Mustafa. “TYMM ÖĞRETİM PROGRAMLARININ İKLİM ADALETİ VE ÇEVRESEL ETİK BAĞLAMINDA ANALİZİ”. İstanbul Esenyurt Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Fakültesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, c. 5, sy 2, Aralık 2025, ss. 169-8, doi:10.61349/iesbad.1780251.
Vancouver
1.Mustafa Şenel. TYMM ÖĞRETİM PROGRAMLARININ İKLİM ADALETİ VE ÇEVRESEL ETİK BAĞLAMINDA ANALİZİ. ieSBAD. 01 Aralık 2025;5(2):169-8. doi:10.61349/iesbad.1780251