TÜRKİYE'DEKİ ETNİK KÜLTÜREL FESTİVALLERİN BÖLGESEL VE TURİSTİK ANALİZİ

Öz

Öz Bu çalışma, Türkiye'de düzenlenen etnik ve kültürel festivallerin bölgesel dağılımını ve bu festivallerin turizm üzerindeki etkilerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Türkiye, tarih boyunca birçok farklı medeniyetin kesişim noktası olmuş; bu durum, ülkenin etnik yapısını ve kültürel zenginliğini çeşitlendirmiştir. Bu kültürel çeşitlilik, farklı bölgelerde düzenlenen yerel ve etnik festivaller aracılığıyla görünür hâle gelmekte; bu festivaller aracılığıyla halklar, hem kendi kültürlerini yaşatmakta hem de ziyaretçilere kültürel değerlerini tanıtma imkânı bulmaktadır. Gastronomi, müzik, dans, el sanatları, geleneksel kıyafetler ve ritüeller gibi unsurların ön planda olduğu bu festivaller; kültürel kimliğin korunması, kuşaktan kuşağa aktarılması ve yerel toplulukların aidiyet duygusunun güçlenmesi açısından önemli bir rol oynamaktadır. Aynı zamanda bu tür festivaller, bulundukları bölgelerde turistik hareketliliği artırmakta, yerel ekonomiye katkı sağlamakta ve kültür temelli alternatif turizm anlayışının gelişmesine öncülük etmektedir. Çalışmada, Türkiye’nin yedi coğrafi bölgesinden her biri için seçilen bir festival örneği üzerinden değerlendirme yapılmış; bu festivallerin kültürel kimlikleri nasıl yansıttığı, yerel halk üzerindeki etkileri, turizm potansiyelleri ve bölgesel kalkınmaya katkıları incelenmiştir. Sonuç olarak, etnik-kültürel festivallerin hem kültürel mirasın yaşatılmasına hem de yerel kalkınmanın desteklenmesine önemli katkılar sunduğu görülmüştür. Bu bağlamda, kültürel çeşitliliğin sürdürülebilir turizm politikalarına entegre edilmesi, Türkiye’nin hem iç hem de dış turizmdeki rekabet gücünü artırabilecek bir strateji olarak değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• kültür
• etnik kültür
• festival turizmi
• kültürel miras

REGIONAL AND TOURISTIC ANALYSIS OF ETHNIC CULTURAL FESTIVALS IN TURKEY

Abstract

Abstract This study aims to analyze the regional distribution of ethnic and cultural festivals held in Turkey and their impact on tourism. Turkey has been a crossroads for many different civilizations throughout history, which has diversified the country's ethnic structure and cultural richness. This cultural diversity is made visible through local and ethnic festivals held in different regions, where people both preserve their own cultures and have the opportunity to introduce their cultural values to visitors. These festivals, which feature elements such as gastronomy, music, dance, handicrafts, traditional clothing, and rituals, play an important role in preserving cultural identity, passing it on from generation to generation, and strengthening the sense of belonging among local communities. At the same time, such festivals increase tourist activity in the regions where they are held, contribute to the local economy, and pioneer the development of culture-based alternative tourism. In this study, an evaluation was made based on a festival example selected from each of Turkey's seven geographical regions; these festivals were examined in terms of how they reflect cultural identities, their effects on the local people, their tourism potential, and their contributions to regional development. As a result, it was observed that ethnic-cultural festivals make significant contributions to both the preservation of cultural heritage and the support of local development. In this context, the integration of cultural diversity into sustainable tourism policies is considered a strategy that could increase Turkey's competitiveness in both domestic and international tourism.

Keywords

• culture
• ethnic culture
• festival torusm
• cultural hertage

Kaynakça

1. Akıncı, M. (2019). Kültürel kimliğin korunmasında yerel festivallerin rolü: Balkan Panayırı örneği. Trakya Kültür Araştırmaları Dergisi, 4(2), 45–61.
2. Aksu, H. (2019). Yörük-Türkmen kültürünün yaşatılmasında festivallerin rolü: Antalya örneği. Akdeniz Kültür Araştırmaları Dergisi, 5(1), 55–73.
3. Aktaş, A., & Yeşiltaş, M. (2018). Kültürel miras unsurlarının destinasyon markalaşmasına etkisi: Şanlıurfa örneği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 6(3), 615–634.
4. Altuntaş, B., & Karadeniz, B. (2019). Yerel festivallerin etnik kimlik üzerindeki etkisi: Laz Festivali örneği. Doğu Karadeniz Kültür ve Toplum Dergisi, 6(1), 33–47.
5. Arslan, Z. (2018). Zazaca ve Zaza kimliğinin algılanması ve yansımaları üzerine bir tartışma. Border Crossing, 8(1), 267–296.
6. Aydın, A. (2022). Anadil mücadelesi ve kültürel etkinlikler: Türkiye’de Laz Festivali üzerine sosyolojik bir değerlendirme. Etnik Çalışmalar Dergisi, 4(2), 91–109.
7. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40.
8. Buhalis, D. (2000). Marketing the competitive destination of the future. Tourism Management, 21(1), 97–116. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(99)00095-3

9. Chang, J., Wall, G., & Lai, C. Y. (2005). The advertising effectiveness of aboriginal endorsers: An example from Taiwan. Tourism Analysis, 10(3), 247–256.
10. Cömert, M. & Çetin, K. (2017). Gastronomi temalı yerel festivaller üzerine bir değerlendirme. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(54), 1092–1101.
11. Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage.
12. Denzin, N. K., & Lincoln, Y. S. (Eds.). (2018). The Sage handbook of qualitative research (5th ed.). Sage.
13. Derrett, R. (2003). Making sense of how festivals demonstrate a community’s sense of place. Event Management, 8(1), 49–58.
14. Erbaş, M., & Tamer, G. (2020). Tehlike altındaki dillerde kültürel sürdürülebilirlik: Zazaca örneği. Dil ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 5(2), 89–104.
15. Fiuza, T. F., Zucco, F. D., Añaña, E. da S., & Sohn, A. P. L. (2019). The impacts of the Oktoberfest on the Santa Cruz do Sul residents’ lives. Journal of Hospitality and Tourism Insights, 3(2), 191–208. https://doi.org/10.1108/jhti-02-2019-0028
16. Getz, D. (2008). Event tourism: Definition, evolution, and research. Tourism Management, 29(3), 403–428. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2007.07.017
17. Getz, D. ve Timur, S. (2012). Stakeholder involvement in sustainable tourism: Balancing the voices. Global tourism, Butterworth-Heinemann, New York, USA.
18. Güneş, E. (2022). Contributions of local festivals in the context of sustainable tourism. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 10(1), 39–51. https://doi.org/10.21325/jotags.2022.976
19. Hitchcock, M. (1999). Tourism and ethnicity: Situational perspectives. International Journal of Tourism Research, 1, 17–32.
20. Jaeger, K., & Mykletun, R. (2013). Festivals, identities, and belonging. Event Management, 17(3), 197–211.
21. Karabağ, S. F., Yıldırım, A., & Şahin, S. (2012). Festival turizmi ve yerel kalkınma: Bergama Kermesi örneği. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 23(2), 189–202. https://doi.org/10.17123/atad.2012238870
22. Kaya, A. (2015). Çokkültürlülük, göç ve kimlik: Türkiye’de yaşayan etnik topluluklar. Bilgi Üniversitesi Yayınları.
23. Kılıçarslan, İ. (2020). Festival turizminin yerel kalkınmaya katkısı: Uluslararası Altın Safran Belgesel Film Festivali örneği. Journal of Recreation and Tourism Research, 7(2), 104–121.
24. Kırlı, B. (2021). Kültürel etkileşim ve mübadele sonrası festivalleşme: Ayvalık Giritliler Festivali. Ege Folklor Dergisi, 27(1), 49–66.
25. Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2022). Türkiye Turizm Stratejisi 2023–2027. Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı.
26. Larson, M., Getz, D., & Pastras, P. (2015). The legitimacy of festivals and their stakeholders: Concepts and propositions. Event Management, 19(2), 159–174. https://doi.org/10.3727/152599515X14297053839539
27. Lei, X. (2024). Thinking About Ethnic Minority’s Rural Festival Cultural Tourism: A Case of Guangxi, China. In: Wong, TC., See, HP., Milligan, M. (eds) Cultural Tourism in the Asia Pacific. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-031-63459-8_10
28. Mules, T., & Faulkner, B. (1996). An economic perspective on special events. Tourism Economics, 2(2), 107–117.
29. Mutoni, U. N. (2025). Understanding the cultural significance of festivals and celebrations. Research In Education Journal, 5(2), 78-83.
30. Nasser, N. (2003). Planning for urban heritage places: Reconciling conservation, tourism, and sustainable development. Journal of Planning Literature, 17(4), 467–479.
31. Özdemir, G., & Çavuş, Ş. (2014). Festivallerin yerel kültüre katkısı: Uluslararası Bursa Karagöz Kukla ve Gölge Oyunları Festivali. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(1), 139–158.
32. Özgürel, G., Alan, R., & Bingöl, Z. (2019). Yerel kalkınmada bir araç olarak festivaller: Munzur Kültür ve Doğa Festivali. International Journal of Social and Economic Sciences, 5(2), 113–121.
33. Picard , D. and Robinson , M. 2006 . Festivals, tourism and social change , Cleveland,, England : Channel View Publications .
34. Quinn , B. (2003) . Symbols, practices and myth‐making: Cultural perspectives on the Wexford Festival Opera. Tourism Geographies , 5 (3) : 329 – 349 .
35. Quinn, B. (2006). Problematising ‘festival tourism’: Arts festivals and sustainable development in Ireland. Journal of Sustainable Tourism, 14(3), 288–306.
36. Richards, G. (2007). Cultural tourism: Global and local perspectives. Haworth Press.
37. Safran, W. (1991). Diasporas in modern societies: Myths of homeland and return. Diaspora: A Journal of Transnational Studies, 1(1), 83–99.
38. Şahin, İ. (2020). Kültürel diplomasi aracı olarak festivaller: Uluslararası Türk Dünyası Festivalleri örneği. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 95, 237–254.
39. Tan, H. (2009). Reflection on the practice of protecting intangible cultural heritage of ethnic minorities: A case study of Chinese Panwang festival of the Yao ethnic group. Guangxi Ethnic Studies, 2, 172–178.
40. UNESCO. (2003). Convention for the safeguarding of the intangible cultural heritage. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization.
41. UNWTO. (2018). Tourism and culture synergies. World Tourism Organization.
42. Üstel, F. (2018). Mübadele ve belleğin mekânı: Türkiye’de mübadil festivalleri. Metis Yayınları.
43. Van Winkle, C. M., & Woosnam, K. M. (2014). Sense of community and perceptions of festival social impacts". International Journal of Event and Festival Management, 5(1), 22–38, https://doi.org/10.1108/IJEFM-01-2013-0002
44. Wang, Z. (2019). Research on the influencing factors of ethnic festival tourism resource protection: A case study of “San Yue San Festival” in Guangxi. Business & Economy, 6, 67–68.
45. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2022). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.