A Review of Theses with Randomised Controlled Experimental Designs on Kangaroo Care (Skin-to-Skin Contact) in Nursing and Midwifery in Turkey: A Retrospective Study
Yıl 2025,
Cilt: 3 Sayı: 3, 1 - 7, 31.12.2025
Meltem Aslan
,
Selma Hancıoğlu Aytaç
Öz
Aim: This study was conducted to examine postgraduate theses on kangaroo care and skin-to-skin contact in Turkey. Materials and Methods: The study involved a search of theses published in the fields of nursing and midwifery at the National Thesis Centre of the Higher Education Council (YOK) in Turkey between 16/07/2025 and 23/07/2025, which were available for full access. The keywords ‘kangaroo care’ and ‘skin-to-skin contact’ were used in the abstract section of the search. A total of 68 theses were identified, but since 4 of them were found to be duplicates, 64 theses were included in the analysis. A total of 9 postgraduate theses that met the inclusion criteria were analysed. Results: The study included 9 postgraduate theses that met the inclusion criteria. Eight of the theses examined were in the field of nursing and one was in the field of midwifery. Seven of the theses were at the master's level and the remaining two were at the doctoral level. Only one of the randomised controlled studies showed that kangaroo care had no effect between groups, while the other studies showed that it was effective. Conclusion: Skin-to-skin contact and kangaroo care are considered fundamental and effective methods in nursing and midwifery practices for the care of preterm infants. Skin-to-skin contact and kangaroo care are indispensable practices in preterm infant care, both in terms of improving clinical outcomes and supporting maternal and infant health holistically, and their widespread use in healthcare systems is recommended.
Etik Beyan
Since the data used in this study is completely public, it does not require ethics committee approval.
Destekleyen Kurum
The authors declared that this study has received no financial support.
Teşekkür
We would like to thank Dr. Melike Aslan Ünlü for her contribution to the English translation of this article.
Kaynakça
-
Kara, A. E. (2024). Prematüre bebeklerde orogastrik tüp yerleştirme işlemi sırasında oluşan ağrıyı azaltmada baba ile uygulanan kanguru bakımının etkisi (Yüksek lisans tezi). Adıyaman Üniversitesi.
-
Bakır, E. (2023). Yoğun bakımda prematüre bebeği olan annelere uygulanan müzik destekli kanguru bakımının anne sütü miktarına, emzirmeye başlanma zamanına ve anksiyete düzeyine etkisi (Doktora tezi). Üsküdar Üniversitesi.
-
Başdaş, Ö., Efe, Y. S., Erdem, E., Özdemir, A., Güneş, T., & Öztürk, A. (2022). Anne-bebek bağlanmasını etkileyen faktörler. YOBÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 3(2), 130–136.
-
Bell, L., St-Cyr Tribble, D., Paul, D., & Lang, A. (1998). A concept analysis of parent–infant attachment. Journal of Advanced Nursing, 28(5), 1071–1081.
-
Belsky, J., & Fearon, R. M. P. (2008). Precursors of attachment security. In J. Cassidy & P. R. Shaver (Eds.), Handbook of attachment: Theory, research, and clinical applications (2nd ed., pp. 295–316). Guilford Press.
-
Biller, H. B. (1993). Fathers and families: Paternal factors in child development. Auburn House.
-
Borazan, B. M. (2024). Prematüre yenidoğanlara ebeveynleri tarafından uygulanan kanguru bakımının yenidoğanın yaşamsal bulgularına ve ebeveynlerin algılanan ebeveynlik öz yeterlilik düzeyi ile bebek bağlanmasına etkisinin belirlenmesi (Yüksek lisans tezi). Sağlık Bilimleri Üniversitesi.
-
Bowlby, J. (2008). A secure base: Parent-child attachment and healthy human development. Basic Books.
(Orijinal çalışma 1988)
-
Charpak, N., Ruiz, J. G., Zupan, J., Cattaneo, A., Figueroa, Z., Tessier, R., Cristo, M., Anderson, G., Ludington, S., Mendoza, S., Mokhachane, M., & Worku, B. (2005). Kangaroo mother care: 25 years after. Acta Paediatrica, 94(5), 514–522. https://doi.org/10.1111/j.1651-2227.2005.tb01930.x
-
Cristóbal-Cañadas, D., Parrón-Carreño, T., Sánchez-Borja, C., & Bonillo-Perales, A. (2022). Benefits of kangaroo mother care on the physiological stress parameters of preterm infants and mothers in neonatal intensive care. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(12), 7183. https://doi.org/10.3390/ijerph19127183
-
Çiftçi, K. (2021). Prematürelerde periferik damar yolu açma sırasında uygulanan üç farklı yöntemin ağrı ve konfor düzeyine etkisi (Yüksek lisans tezi). İnönü Üniversitesi.
-
Dağ Tüzmen, H. (2024). Mercer’in annelik kuramına dayalı eğitim ve danışmanlığın maternal bağlanma ve annelik fonksiyonu üzerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma (Doktora tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi.
-
Fijałkowska, D., & Bielawska-Batorowicz, E. (2020). A longitudinal study of parental attachment: Pre- and postnatal study with couples. Journal of Reproductive and Infant Psychology, 38(5), 509–522.
-
Güleç, D., & Kavlak, O. (2015). Baba-bebek bağlanması ve hemşirenin rolü. Türkiye Klinikleri Hemşirelik Bilimleri Dergisi, 7(1), 63–68.
-
Güleşen, A., & Yıldız, D. (2013). Erken postpartum dönemde anne-bebek bağlanmasının kanıta dayalı uygulamalar ile incelenmesi. TAF Preventive Medicine Bulletin, 12(2).
-
Güneş, E., & Işık, C. (2023). Maternal-paternal bağlanmayı etkileyen faktörler ve ebelik yaklaşımları. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi, 5(1), 89–95.
-
Born Too Soon Action. (n.d.). Born Too Soon Action. Erişim tarihi: 25 Temmuz 2025, https://www.borntoosoonaction.org/
-
Kavlak, O. (2007). Anne ve babaya ait bağlanma ve hemşirenin rolü. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 23(2), 183–194.
-
Kesebir, S., Özdoğan-Kavzoğlu, S., & Üstündağ, F. M. (2011). Bağlanma ve psikopatoloji. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 3(2), 321–342.
-
Kostilainen, K., Mikkola, K., Erkkilä, J., & Huotilainen, M. (2021). Effects of maternal singing during kangaroo care on maternal anxiety, wellbeing, and mother–infant relationship after preterm birth: A mixed methods study. Nordic Journal of Music Therapy, 30(4), 357–376.
-
Köse, D., Çınar, N., & Altınkaynak, S. (2013). Yenidoğanın anne ve baba ile bağlanma süreci. Merhaba, 22(6), 239–245.
-
Küçükkaya, B. (2022). Preterm bebeklerde erken dönemde başlatılan yarım kundak ve kanguru bakımı uygulamalarının emzirme, anne-bebek bağlanması, anne uyku kalitesi ve postpartum depresyon üzerine etkisi (Doktora tezi). Trakya Üniversitesi.
-
Landry, M.-A., Kumaran, K., Tyebkhan, J. M., Levesque, V., & Spinella, M. (2022). Mindful kangaroo care: Mindfulness intervention for mothers during skin-to-skin care: A randomized control pilot study. BMC Pregnancy and Childbirth, 22(1), 35.
-
Martinez, G. H., Rey Sanabria, E., & Marquette, C. M. (1992). The mother kangaroo programme. International Child Health, 3, 55–67.
-
McCall, E. M., Alderdice, F., Halliday, H. L., Vohra, S., Johnston, L., & Cochrane Neonatal Group. (2018). Interventions to prevent hypothermia at birth in preterm and/or low birth weight infants. Cochrane Database of Systematic Reviews, (2), CD004210. https://doi.org/10.1002/14651858.CD004210.pub5
-
Mercer, R. T. (2006). Nursing support of the process of becoming a mother. Journal of Obstetric, Gynecologic & Neonatal Nursing, 35(5), 649–651.
-
Newland, L. A., Coyl, D. D., & Chen, H.-H. (2014). Fathering and attachment in the USA and Taiwan: Contextual predictors and child outcomes. In G. A. S. R. (Ed.), Emerging topics on father attachment (pp. 167–185). Routledge.
-
Nyqvist, K. H., Anderson, G. C., Bergman, N., Cattaneo, A., Charpak, N., Davanzo, R., Ewald, U., Ludington-Hoe, S., Mendoza, S., Pallás-Alonso, C., Peláez, J. G., Sizun, J., & Widström, A.-M. (2010). State of the art and recommendations: Kangaroo mother care: Application in a high-tech environment. Acta Paediatrica, 99(6), 812–819.
-
Ohuma, E. O., Moller, A.-B., Bradley, E., Chakwera, S., Hussain-Alkhateeb, L., Lewin, A., Okwaraji, Y. B., Mahanani, W. R., Johansson, E. W., & Lavin, T. (2023). National, regional, and global estimates of preterm birth in 2020, with trends from 2010: A systematic analysis. The Lancet, 402(10409), 1261–1271.
-
Özkan, R. A. (2022). Prematüre bebeklerde kanguru bakım uygulanmasında klinik rehber kullanımının yenidoğan ve anne sonuçlarına etkisi: Randomize kontrollü çalışma (Yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi.
-
Pathak, B. G., Sinha, B., Sharma, N., Mazumder, S., & Bhandari, N. (2023). Effects of kangaroo mother care on maternal and paternal health: Systematic review and meta-analysis. Bulletin of the World Health Organization, 101(6), 391–401.
-
Pattinson, R. C., Bergh, A. M., Malan, A. F., & Prinsloo, R. (2006). Does kangaroo mother care save lives? Journal of Tropical Pediatrics, 52(6), 438–441.
-
Perin, J., Mulick, A., Yeung, D., Villavicencio, F., Lopez, G., Strong, K. L., Prieto-Merino, D., Cousens, S., Black, R. E., & Liu, L. (2022). Global, regional, and national causes of under-5 mortality in 2000–19: An updated systematic analysis with implications for the Sustainable Development Goals. The Lancet Child & Adolescent Health, 6(2), 106–115. https://doi.org/10.1016/S2352-4642(21)00311-4
-
Simkiss, D. E. (1999). Kangaroo mother care. Journal of Tropical Pediatrics, 45(4), 192–194.
-
Subaşı, N. G., & Kazan, H. (2020). Çocukluk dönemi bağlanma stillerinin yetişkin iletişimindeki etkisi. Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, 10(2), 147–162.
-
Şen, E. (2020). Prematüre bebeklerde topuktan kan alma sırasında kanguru bakımı yapılması ile oral sukroz verilmesinin ağrıya etkilerinin karşılaştırılması: Randomize kontrollü çalışma (Yüksek lisans tezi). Üsküdar Üniversitesi.
-
UNICEF. (2023). Son on yılda 150 milyon bebek prematüre doğdu. https://www.unicef.org/turkiye/basin-bultenleri/son-yilda-150-milyon-bebek-premature-dogdu-0
-
Venancio, S. I., & de Almeida, H. (2004). Kangaroo mother care: Scientific evidences and impact on breastfeeding. Jornal de Pediatria, 80(Suppl. 5), S173–S180.
-
World Health Organization. (2003). Kangaroo mother care: A practical guide. World Health Organization.
-
World Health Organization. (2022). Born too soon. https://www.who.int/publications/i/item/9789240073890
(Erişim tarihi: 25 Temmuz 2025)
-
Öztürk, Y., B. (2024). Prematüre bebeklerde anne ve baba kanguru bakımının yenidoğan ve ebeveyn sonuçlarına etkisi: Randomize çapraz çalışma (Yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi.
-
Zekey, Z. B. (2024). Preterm bebeklerde baba kanguru bakımı ile transportun fizyolojik parametreler, kaygı ve paternal bağlanma üzerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma (Yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi.
-
İnce, Z., & Can, G. (2010). Preterm doğanlar, intrauterin büyüme geriliği, makrozomi, çoğul gebelikler. In Pediatri (ss. 367–386). Nobel Tıp Kitabevi.
Türkiye’de Hemşirelik ve Ebelik Alanlarında Kanguru Bakımı (Ten Tene Temas) Konusunda Yapılmış Randomize Kontrollü Deneysel Tasarıma Sahip Tezlerin İncelenmesi: Retrospektif Bir Çalışma
Yıl 2025,
Cilt: 3 Sayı: 3, 1 - 7, 31.12.2025
Meltem Aslan
,
Selma Hancıoğlu Aytaç
Öz
Amaç: Bu araştırma Türkiye’de kanguru bakımı ve ten tene temas üzerine yapılmış lisansüstü tez çalışmalarının incelenmesi amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmada 16/07/2025-23/07/2025 arasındaki tarihlerde, 2020-2025 yılları arasında, ülkemizin Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi’nde, Hemşirelik ve Ebelik alanlarında yüksek lisans ve doktora türünde yayınlanmış ve ulaşılma izni olan tezlerin taraması yapılmıştır. Taramada özet kısmına “kanguru bakımı” ve “ten tene temas” anahtar kelimeleri kullanılmıştır. Toplamda 68 teze ulaşılmış,4 tezin incelemede ortak olduğu tespit edildiğinden 64 tez incelemeye dahil edilmiştir. Dahil edilme kriterlerini karşılayan toplam 9 lisansüstü tez incelenmiştir.
Bulgular: Çalışmada, dahil edilme kriterlerini karşılayan 9 lisansüstü teze yer verildi. İncelenen tezlerin 8’i hemşirelik alanında 1’i ebelik alanındadır. Tezlerin 7’si yüksek lisans kalan 2 tez ise doktora düzeyindedir.Yapılan randomize kontrolllü çalışmaların sadece birinde kanguru bakımın gruplar arasında etkisinin olmadığının diğer çalışmalarda ise etkili olduğu görülmüştür.
Sonuç: Preterm bebeklerin bakımında ten tene temas ve kanguru bakımı hem hemşirelik hem de ebelik uygulamalarında temel ve etkili bir yöntem olarak kabul edilmektedir. Preterm bebek bakımında ten tene temas ve kanguru bakımı hem klinik sonuçların iyileştirilmesi hem de anne-bebek sağlığının bütüncül olarak desteklenmesi açısından vazgeçilmez bir uygulama olup, sağlık sistemlerinde yaygınlaştırılması önerilmektedir
Etik Beyan
Bu çalışmada kullanılan veriler tamamen açık kaynaklı olduğundan, etik kurul onayı gerektirmemektedir.
Destekleyen Kurum
Yazarlar bu çalışmanın herhangi bir finansal destek almadığını beyan etmişlerdir.
Teşekkür
Makalenin ingilizce diline çevrilmesinde katkısı olan Dr Melike ASLAN ÜNLÜ'ye teşekkür ederiz.
Kaynakça
-
Kara, A. E. (2024). Prematüre bebeklerde orogastrik tüp yerleştirme işlemi sırasında oluşan ağrıyı azaltmada baba ile uygulanan kanguru bakımının etkisi (Yüksek lisans tezi). Adıyaman Üniversitesi.
-
Bakır, E. (2023). Yoğun bakımda prematüre bebeği olan annelere uygulanan müzik destekli kanguru bakımının anne sütü miktarına, emzirmeye başlanma zamanına ve anksiyete düzeyine etkisi (Doktora tezi). Üsküdar Üniversitesi.
-
Başdaş, Ö., Efe, Y. S., Erdem, E., Özdemir, A., Güneş, T., & Öztürk, A. (2022). Anne-bebek bağlanmasını etkileyen faktörler. YOBÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 3(2), 130–136.
-
Bell, L., St-Cyr Tribble, D., Paul, D., & Lang, A. (1998). A concept analysis of parent–infant attachment. Journal of Advanced Nursing, 28(5), 1071–1081.
-
Belsky, J., & Fearon, R. M. P. (2008). Precursors of attachment security. In J. Cassidy & P. R. Shaver (Eds.), Handbook of attachment: Theory, research, and clinical applications (2nd ed., pp. 295–316). Guilford Press.
-
Biller, H. B. (1993). Fathers and families: Paternal factors in child development. Auburn House.
-
Borazan, B. M. (2024). Prematüre yenidoğanlara ebeveynleri tarafından uygulanan kanguru bakımının yenidoğanın yaşamsal bulgularına ve ebeveynlerin algılanan ebeveynlik öz yeterlilik düzeyi ile bebek bağlanmasına etkisinin belirlenmesi (Yüksek lisans tezi). Sağlık Bilimleri Üniversitesi.
-
Bowlby, J. (2008). A secure base: Parent-child attachment and healthy human development. Basic Books.
(Orijinal çalışma 1988)
-
Charpak, N., Ruiz, J. G., Zupan, J., Cattaneo, A., Figueroa, Z., Tessier, R., Cristo, M., Anderson, G., Ludington, S., Mendoza, S., Mokhachane, M., & Worku, B. (2005). Kangaroo mother care: 25 years after. Acta Paediatrica, 94(5), 514–522. https://doi.org/10.1111/j.1651-2227.2005.tb01930.x
-
Cristóbal-Cañadas, D., Parrón-Carreño, T., Sánchez-Borja, C., & Bonillo-Perales, A. (2022). Benefits of kangaroo mother care on the physiological stress parameters of preterm infants and mothers in neonatal intensive care. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(12), 7183. https://doi.org/10.3390/ijerph19127183
-
Çiftçi, K. (2021). Prematürelerde periferik damar yolu açma sırasında uygulanan üç farklı yöntemin ağrı ve konfor düzeyine etkisi (Yüksek lisans tezi). İnönü Üniversitesi.
-
Dağ Tüzmen, H. (2024). Mercer’in annelik kuramına dayalı eğitim ve danışmanlığın maternal bağlanma ve annelik fonksiyonu üzerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma (Doktora tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi.
-
Fijałkowska, D., & Bielawska-Batorowicz, E. (2020). A longitudinal study of parental attachment: Pre- and postnatal study with couples. Journal of Reproductive and Infant Psychology, 38(5), 509–522.
-
Güleç, D., & Kavlak, O. (2015). Baba-bebek bağlanması ve hemşirenin rolü. Türkiye Klinikleri Hemşirelik Bilimleri Dergisi, 7(1), 63–68.
-
Güleşen, A., & Yıldız, D. (2013). Erken postpartum dönemde anne-bebek bağlanmasının kanıta dayalı uygulamalar ile incelenmesi. TAF Preventive Medicine Bulletin, 12(2).
-
Güneş, E., & Işık, C. (2023). Maternal-paternal bağlanmayı etkileyen faktörler ve ebelik yaklaşımları. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi, 5(1), 89–95.
-
Born Too Soon Action. (n.d.). Born Too Soon Action. Erişim tarihi: 25 Temmuz 2025, https://www.borntoosoonaction.org/
-
Kavlak, O. (2007). Anne ve babaya ait bağlanma ve hemşirenin rolü. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 23(2), 183–194.
-
Kesebir, S., Özdoğan-Kavzoğlu, S., & Üstündağ, F. M. (2011). Bağlanma ve psikopatoloji. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 3(2), 321–342.
-
Kostilainen, K., Mikkola, K., Erkkilä, J., & Huotilainen, M. (2021). Effects of maternal singing during kangaroo care on maternal anxiety, wellbeing, and mother–infant relationship after preterm birth: A mixed methods study. Nordic Journal of Music Therapy, 30(4), 357–376.
-
Köse, D., Çınar, N., & Altınkaynak, S. (2013). Yenidoğanın anne ve baba ile bağlanma süreci. Merhaba, 22(6), 239–245.
-
Küçükkaya, B. (2022). Preterm bebeklerde erken dönemde başlatılan yarım kundak ve kanguru bakımı uygulamalarının emzirme, anne-bebek bağlanması, anne uyku kalitesi ve postpartum depresyon üzerine etkisi (Doktora tezi). Trakya Üniversitesi.
-
Landry, M.-A., Kumaran, K., Tyebkhan, J. M., Levesque, V., & Spinella, M. (2022). Mindful kangaroo care: Mindfulness intervention for mothers during skin-to-skin care: A randomized control pilot study. BMC Pregnancy and Childbirth, 22(1), 35.
-
Martinez, G. H., Rey Sanabria, E., & Marquette, C. M. (1992). The mother kangaroo programme. International Child Health, 3, 55–67.
-
McCall, E. M., Alderdice, F., Halliday, H. L., Vohra, S., Johnston, L., & Cochrane Neonatal Group. (2018). Interventions to prevent hypothermia at birth in preterm and/or low birth weight infants. Cochrane Database of Systematic Reviews, (2), CD004210. https://doi.org/10.1002/14651858.CD004210.pub5
-
Mercer, R. T. (2006). Nursing support of the process of becoming a mother. Journal of Obstetric, Gynecologic & Neonatal Nursing, 35(5), 649–651.
-
Newland, L. A., Coyl, D. D., & Chen, H.-H. (2014). Fathering and attachment in the USA and Taiwan: Contextual predictors and child outcomes. In G. A. S. R. (Ed.), Emerging topics on father attachment (pp. 167–185). Routledge.
-
Nyqvist, K. H., Anderson, G. C., Bergman, N., Cattaneo, A., Charpak, N., Davanzo, R., Ewald, U., Ludington-Hoe, S., Mendoza, S., Pallás-Alonso, C., Peláez, J. G., Sizun, J., & Widström, A.-M. (2010). State of the art and recommendations: Kangaroo mother care: Application in a high-tech environment. Acta Paediatrica, 99(6), 812–819.
-
Ohuma, E. O., Moller, A.-B., Bradley, E., Chakwera, S., Hussain-Alkhateeb, L., Lewin, A., Okwaraji, Y. B., Mahanani, W. R., Johansson, E. W., & Lavin, T. (2023). National, regional, and global estimates of preterm birth in 2020, with trends from 2010: A systematic analysis. The Lancet, 402(10409), 1261–1271.
-
Özkan, R. A. (2022). Prematüre bebeklerde kanguru bakım uygulanmasında klinik rehber kullanımının yenidoğan ve anne sonuçlarına etkisi: Randomize kontrollü çalışma (Yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi.
-
Pathak, B. G., Sinha, B., Sharma, N., Mazumder, S., & Bhandari, N. (2023). Effects of kangaroo mother care on maternal and paternal health: Systematic review and meta-analysis. Bulletin of the World Health Organization, 101(6), 391–401.
-
Pattinson, R. C., Bergh, A. M., Malan, A. F., & Prinsloo, R. (2006). Does kangaroo mother care save lives? Journal of Tropical Pediatrics, 52(6), 438–441.
-
Perin, J., Mulick, A., Yeung, D., Villavicencio, F., Lopez, G., Strong, K. L., Prieto-Merino, D., Cousens, S., Black, R. E., & Liu, L. (2022). Global, regional, and national causes of under-5 mortality in 2000–19: An updated systematic analysis with implications for the Sustainable Development Goals. The Lancet Child & Adolescent Health, 6(2), 106–115. https://doi.org/10.1016/S2352-4642(21)00311-4
-
Simkiss, D. E. (1999). Kangaroo mother care. Journal of Tropical Pediatrics, 45(4), 192–194.
-
Subaşı, N. G., & Kazan, H. (2020). Çocukluk dönemi bağlanma stillerinin yetişkin iletişimindeki etkisi. Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, 10(2), 147–162.
-
Şen, E. (2020). Prematüre bebeklerde topuktan kan alma sırasında kanguru bakımı yapılması ile oral sukroz verilmesinin ağrıya etkilerinin karşılaştırılması: Randomize kontrollü çalışma (Yüksek lisans tezi). Üsküdar Üniversitesi.
-
UNICEF. (2023). Son on yılda 150 milyon bebek prematüre doğdu. https://www.unicef.org/turkiye/basin-bultenleri/son-yilda-150-milyon-bebek-premature-dogdu-0
-
Venancio, S. I., & de Almeida, H. (2004). Kangaroo mother care: Scientific evidences and impact on breastfeeding. Jornal de Pediatria, 80(Suppl. 5), S173–S180.
-
World Health Organization. (2003). Kangaroo mother care: A practical guide. World Health Organization.
-
World Health Organization. (2022). Born too soon. https://www.who.int/publications/i/item/9789240073890
(Erişim tarihi: 25 Temmuz 2025)
-
Öztürk, Y., B. (2024). Prematüre bebeklerde anne ve baba kanguru bakımının yenidoğan ve ebeveyn sonuçlarına etkisi: Randomize çapraz çalışma (Yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi.
-
Zekey, Z. B. (2024). Preterm bebeklerde baba kanguru bakımı ile transportun fizyolojik parametreler, kaygı ve paternal bağlanma üzerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma (Yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi.
-
İnce, Z., & Can, G. (2010). Preterm doğanlar, intrauterin büyüme geriliği, makrozomi, çoğul gebelikler. In Pediatri (ss. 367–386). Nobel Tıp Kitabevi.