EN
TR
Erkeklerin Gözünden Aile Planlaması: Türkiye Örneğinde Tutumları Etkileyen Dinamiklerin Sistematik Analizi
Öz
Amaç: Bu sistematik derleme, Türkiye’de erkek bireylerin aile planlaması yöntemlerine yönelik tutumlarını ve bu tutumları şekillendiren dinamikleri incelemektedir. Çalışmanın amacı, erkeklerin hangi yöntemleri tercih ettiklerini belirlemek ve bu tercihlerin ardındaki sosyo-kültürel, dini ve bireysel faktörleri ortaya koymaktır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma kapsamında 2000–2025 yılları arasında yayımlanan Türkçe ve İngilizce literatür taranmış; Google Akademik, PubMed, Scopus, WOS, YÖK Tez ve Ovid Pro Quest veri tabanlarında yapılan aramalar sonucunda toplam 127 çalışma tespit edilmiştir. Dâhil etme ve dışlama kriterlerinin uygulanmasıyla 9 çalışma değerlendirmeye alınmış ve 2.532 erkek katılımcının verileri analiz edilmiştir.
Bulgular: Bulgular, erkeklerin en sık kullandığı yöntemlerin kondom, geri çekilme ve takvim yöntemi olduğunu; vazektomi gibi modern ve kalıcı yöntemlerin ise oldukça sınırlı tercih edildiğini göstermektedir. Tercihleri etkileyen temel faktörler arasında bilgi ve eğitim düzeyi, eşin tutumu, çocuk sahibi olma isteği, dini inançlar, sosyo-kültürel normlar, kullanım kolaylığı ve yan etki kaygıları öne çıkmaktadır. Ayrıca eşler arası iletişim ve ortak karar alma süreçlerinin modern yöntemlere yönelimi artırdığı belirlenmiştir.
Sonuç: Sonuç olarak, Türkiye’de erkeklerin aile planlaması süreçlerine katılımı toplumsal cinsiyet normları ve bilgi eksikliği nedeniyle sınırlıdır. Bu nedenle, erkeklere yönelik bilgilendirme faaliyetlerinin artırılması, eşler arası iletişimi destekleyen danışmanlık hizmetlerinin geliştirilmesi ve kültürel duyarlılığı yüksek sağlık politikalarının uygulanması, aile planlaması hizmetlerinin etkinliği açısından kritik önem taşımaktadır
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adewuyi, A., & Ogunjuyigbe, P. (2003). The role of men in family planning: An examination of men's knowledge and attitude to contraceptive use among the Yorubas. African Population Studies, 18(1), 1–16..
- Aromataris, E., & Pearson, A. (2014). The systematic review: An overview. AJN The American Journal of Nursing, 114(3), 53–58. https://doi.org/10.1097/01.NAJ.0000444496.24228.2c
- Aydın, E. İ., & Bilgin, N. Ç. (2020). Evlilik aşamasında olan bireylerin aile planlaması tutumu, toplumsal cinsiyet ve dini yönelim arasındaki ilişki. Eurasian Journal of Family Medicine, 9(4), 214–224.
- Bağlan, D. (2023). Aile planlamasında erkeklerin tutumunu etkileyen faktörler [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Okan Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
- Bağlan, D., & Esencan, T. Y. (2025). Examining men’s attitudes toward family planning in Istanbul, Turkey. BMC Public Health, 25(1), 1150.
- Barnhart, K. T. (2016). Introduction: 50 years of evolution of contraceptive medicine. Fertility and Sterility, 106(6), 1271–1272. https://doi.org/10.1016/j.fertnstert.2016.09.017
- Başer, D. A., Aksoy, H., Fidancı, İ., Dağcıoğlu, K., Cankurtaran, M., Arslan, T. K., & Yağlı, Z. N. (2020). Genç erişkin erkeklerin kontrasepsiyon yöntemleri kullanım durumları ve etki eden faktörlerin değerlendirilmesi. The Journal of Turkish Family Physician, 11(4), 159–170.
- Bilgiç, F. Ş. (2024). The relationship of emergency contraception knowledge of young individuals with family planning, sexual and reproductive health attitudes: A cross-sectional study. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi, 6(3), 195–206.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Halk Sağlığı Hemşireliği
Bölüm
Sistematik Derlemeler ve Meta Analiz
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
4 Kasım 2025
Kabul Tarihi
2 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 3 Sayı: 3