The Power of Humor in Fighting Stress in Diabetes Patients

Öz

Diabetes is a disease characterized by chronically elevated blood sugar levels due to a disruption in the body’s production or utilization of insulin. Over time, it can lead to serious health complications such as heart disease, kidney failure, nerve damage, and vision loss. Diabetes patients may experience psychological and physiological stress due to blood sugar control, continuous medication or insulin use, dietary restrictions, and lifestyle changes imposed by the disease. Stress can cause imbalances in blood sugar levels by increasing the release of hormones like cortisol and adrenaline, which can further complicate the management of the disease. Humor, on the other hand, is a cognitive, emotional, and social skill that enables individuals to approach situations with a humorous perspective, reduce stress, and support emotional well-being. Research has shown that humor can reduce stress hormones, strengthen the immune system, and increase psychological resilience. For diabetes patients, humor can be an effective tool in alleviating anxiety related to the disease, improving well-being, and coping with adverse situations. Additionally, humor can strengthen social bonds, enabling diabetes patients to receive more support from their environment, reducing feelings of loneliness and enhancing motivation. The use of humor in daily life can facilitate treatment adherence for individuals with diabetes, create a positive mood, improve overall quality of life, and help them maintain a stronger psychological stance in the face of the disease.

Anahtar Kelimeler

• Diabetes
• Stress
• Humor.

Diyabet Hastalarında Mizahın Stresle Mücadeledeki Gücü

Öz

Diyabet, vücudun insülin üretimindeki veya kullanımındaki bozukluk nedeniyle kan şekerinin kronik olarak yüksek seyretmesiyle karakterize edilen bir hastalık olup, uzun vadede kalp hastalıkları, böbrek yetmezliği, sinir hasarı ve görme kaybı gibi ciddi sağlık komplikasyonlarına yol açabilir. Diyabet hastaları, kan şekeri kontrolü, sürekli ilaç veya insülin kullanımı, diyet kısıtlamaları ve hastalığın getirdiği yaşam tarzı değişiklikleri nedeniyle psikolojik ve fizyolojik stres yaşayabilir. Stres, kortizol ve adrenalin gibi hormonların salgılanmasını artırarak kan şekerinin dengesizleşmesine neden olabilir ve bu da hastalığın yönetimini daha da zorlaştırabilir. Mizah ise bireyin olaylara esprili bir bakış açısıyla yaklaşmasını sağlayan, stresi azaltan ve duygusal iyilik halini destekleyen bilişsel, duygusal ve sosyal bir yetidir. Yapılan araştırmalar, mizahın stres hormonlarını düşürdüğünü, bağışıklık sistemini güçlendirdiğini ve psikolojik dayanıklılığı artırdığını göstermektedir. Diyabet hastaları için mizah, hastalıkla ilgili kaygıları hafifletme, kendini daha iyi hissetme ve olumsuz durumlarla başa çıkmada etkili bir araç olabilir. Ayrıca, mizahın sosyal bağları güçlendirmesi, diyabet hastalarının çevrelerinden daha fazla destek almasını sağlayarak yalnızlık hissini azaltabilir ve motivasyonlarını artırabilir. Günlük yaşamda mizahın kullanımı, diyabetli bireylerin tedaviye uyumunu kolaylaştırabilir, olumlu bir ruh hali oluşturarak genel yaşam kalitelerini artırabilir ve hastalıkla mücadelede daha güçlü bir psikolojik duruş sergilemelerine yardımcı olabilir

Anahtar Kelimeler

• Diyabet
• Stres
• Mizah.

Kaynakça

1. Akimbekov, N. S., & Razzaque, M. S. (2021). Laughter therapy: A humor-induced hormonal intervention to reduce stress and anxiety. Current Research in Physiology, 4, 135–138. https://doi.org/10.1016/j.crphys.2021.04.002
2. Akpınar, M. (2024). Fiziksel aktivite, beslenme ve sağlıklı yaşam davranışları. Atlas Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 5(1), 60–75. Arslan, D. (2019). Zor zamanlarda mizah kullanımı. Kriz ve Travma Dergisi, 6(2), 145–160.
3. Astedt-Kurki, P., & Isola, A. (2001). Humor between nurse and patient, and among staff: Analysis of nurses’ diaries. Journal of Advanced Nursing, 35(3), 452–458. https://doi.org/10.1046/j.1365-2648.2001.01874.x
4. Bener, A., Al-Hamaq, A. O. A. A., & Dafeeah, E. E. (2011). High prevalence of depression, anxiety and stress symptoms among diabetes mellitus patients. Open Psychiatry Journal, 5, 5–12. https://doi.org/10.2174/1874350101105010005
5. Bennett, M. P., Zeller, J. M., Rosenberg, L., & McCann, J. (2003). The effect of mirthful laughter on stress and natural killer cell activity. Alternative Therapies in Health and Medicine, 9(2), 38–45.
6. Berk, L. S., Tan, S. A., Fry, W. F., Napier, B. J., Lee, J. W., Hubbard, R. W., … & Eby, W. C. (1989). Neuroendocrine and stress hormone changes during mirthful laughter. The American Journal of the Medical Sciences, 298(6), 390–396.
7. Berk, R. A. (2001). The active ingredients in humor: Psychophysiological benefits and risks for older adults. Educational Gerontology, 27(3–4), 323–339. https://doi.org/10.1080/036012701750309529
8. Brown, E. S., Varghese, F. P., & McEwen, B. S. (2004). Association of depression with medical illness: Does cortisol play a role? Biological Psychiatry, 55(1), 1–9. https://doi.org/10.1016/j.biopsych.2003.07.029

9. Brown, K. (2021). Endorfinlerin psikolojik etkileri. Psikobiyoloji Dergisi, 12(1), 33–47. Brown, L. (2023). Diyabet ve stres arasındaki ilişki. Sağlık ve Psikoloji Dergisi, 18(2), 110–125.
10. Chu, B., Marwaha, K., Sanvictores, T., Awosika, A. O., & Ayers, D. (2024). Physiology, stress reaction. In StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing.
11. Clark, A., Seidler, A., & Miller, M. (2001). Inverse association between sense of humor and coronary heart disease. International Journal of Cardiology, 80(1), 87– 88.
12. Cokolic, M., Spela, S. H., Sternad, S., & Krebs, S. (2013). The inhibitory effect of laughter yoga on the increase in postprandial blood glucose in type 2 diabetic patients. Diabetologia Croatica, 42(2), 54–58.
13. Crawford, S. A., & Caltabiano, N. J. (2011). Promoting emotional well-being through the use of humour. The Journal of Positive Psychology, 6(3), 237–252. https://doi.org/10.1080/17439760.2011.577089
14. Cundall Jr, M. K. (2007). Humor and the limits of incongruity. Creativity Research Journal, 19(2–3), 203– 211. https://doi.org/10.1080/10400410701397263
15. Çelik, M. (2021). Mizahın sosyal etkileşim üzerindeki etkileri. Psikoloji Araştırmaları Dergisi, 15(2), 45–60. Çetin, M. (2020). Glukoz regülasyonunda kortizol etkisi. Hormon ve Metabolizma Dergisi, 11(2), 100–115.
16. Çetin, M. (2023). Hipoglisemi ve anksiyete ilişkisi. Klinik Diyabet Dergisi, 14(3), 190–205.
17. Davis, R. (2018). Mizah ve esneklik: Zorlu durumlarla başa çıkma. Davranış Bilimleri Araştırmaları, 10(4), 300– 315.
18. Dziegielewski, S. F. (2004). DSM-IV-TR in action. John Wiley & Sons. Erdem, D. (2020). Stresin fizyolojik etkileri. Fizyoloji ve Sağlık Dergisi, 13(1), 25–39. Eroğlu, N. (2019). Gülmenin bağışıklık sistemi üzerine etkileri. İmmünoloji ve Yaşam Dergisi, 4(2), 50–66.
19. Evans, P., & Edgerton, N. (1991). The interface between laughter and stress: An approach to health promotion. Health Education Research, 6(1), 15–20. https://doi.org/10.1093/her/6.1.15
20. Farifteh, S., Mehrabi, Y., Motlagh, A. D., Ramezankhani, A., & Shekari, M. R. (2023). The relationship between stress and quality of life in diabetes patients. Iranian Journal of Diabetes and Obesity, 15(1), 1–7. https://doi.org/10.30476/ijdo.2023.97949.1262
21. Fırat, S., & Fisunoğlu, M. (2021). Stres ve metabolizma: Bir derleme. Akdeniz Tıp Dergisi, 12(2), 90–105. Fidan, B. (2020). Mizah ve psikolojik iyilik hali üzerine çalışmalar. Psikoloji ve Toplum, 22(3), 200–215.
22. Fried, R. (1990). The psychology and physiology of breathing: In behavioral medicine, clinical psychology, and psychiatry. Plenum Press. Froehlich, E., Madipakkam, A. R., Craffonara, B., Bolte, C., Muth, A. K., & Park, S. Q. (2021). A short humorous intervention protects against subsequent psychological stress and attenuates cortisol levels without affecting attention. Scientific Reports, 11(1), 7284. https://doi.org/10.1038/s41598-021-86527-1
23. Fujisawa, A., Ota, A., Matsunaga, M., Li, Y., Kakizaki, M., Naito, H., & Yatsuya, H. (2018). Effect of laughter yoga on salivary cortisol and dehydroepiandrosterone among healthy university students: A randomized controlled trial. Complementary Therapies in Clinical Practice, 32, 6–11. https://doi.org/10.1016/j.ctcp.2018.04.005
24. González-Saldivar, G., Millan-Alanis, J. M., GonzálezGonzález, J. G., Sánchez-Gómez, R. A., ObesoFernández, J., McCoy, R. G., Maraka, S., Brito, J. P., Ospina, N. S., Oyervides-Fuentes, S., & RodríguezGutiérrez, R. (2022). Treatment burden and perceptions of glucose-lowering therapy among people living with diabetes. Primary Care Diabetes, 16(4), 568–573. https://doi.org/10.1016/j.pcd.2022.04.002
25. Greene, D. S., & King, N. D. (2021). Humor and A1C: The interaction between humor and diabetes control. Humor, 34(4), 483–496. Greene, D. S., King, N. D., & Coe, J. B. (2020). Diabetes and humor: A preliminary investigation. Diabetes Spectrum, 33(2), 175–181. https://doi.org/10.2337/ds19- 0028
26. Gül, A. (2023). Gülmenin nörobiyolojik temelleri. Nöropsikiyatri ve Beyin Dergisi, 8(2), 75–90. Gül, A., & Akyüz, E. Y. (2022). Stresin yeme alışkanlıkları üzerindeki etkisi. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 11(3), 210–225.
27. Gülseren, S. (2002). Depresyonda hipotalamo-hipofizeradrenal (HHA) eksen bozuklukları. Klinik Psikiyatri Dergisi, 5(1), 20–29.
28. Gündoğdu, R., & Aslan, F. E. (2020). Diyabet hastalarında hastalıkla baş etme stratejileri. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(1), 142–151. https://doi.org/10.37989/gumussagbil Güner, P. (2014). Hastalıkla baş etmede mizahın rolü. Sağlık Sosyolojisi Dergisi, 3(1), 22–35.
29. Hacimusalar, Y., & Eşel, E. (2022). Depresyon, stres ve kortizol ilişkisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 14(1), 23–39. https://doi.org/10.18863/pgy.866514
30. Hassan, H. E. (2017). The effectiveness of laughter yoga on stress, anxiety and depression among nursing students. IOSR Journal of Nursing and Health Science, 6(5), 47–55. https://doi.org/10.9790/1959-0605064755
31. Hassan, S. A. (2018). Effect of laughter therapy on stress and coping of patients with diabetes mellitus. IOSR Journal of Nursing and Health Science, 7(6), 74–83. https://doi.org/10.9790/1959-0706037483
32. Hayashi, T., Urayama, O., Hori, M., ve ark. (2007). Laughter modulates prorenin receptor gene expression in patients with type 2 diabetes. Journal of Psychosomatic Research, 62(6), 703–706.
33. Holt-Lunstad, J., Smith, T. B., & Layton, J. B. (2010). Social relationships and mortality risk: A meta-analytic review. PLoS Medicine, 7(7), e1000316. https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1000316
34. International Diabetes Federation. (2025). About diabetes. https://idf.org/about-diabetes/what-is-diabetes/
35. İnanç, B. Y. (2020). Glukokortikoid hormonlarının fizyolojisi. Hormon ve Metabolizma Dergisi, 8(1), 15–29. İpek, H. (2023). Gülmenin sosyal işlevi. Mizah Araştırmaları Dergisi, 11(2), 60–74.
36. Johnson, L. (2019). Gülmenin biyolojik temelleri. Nörobilim Güncel Araştırmalar, 5(2), 150–165. Jones, P. (2018). Mizahın fiziksel ve psikolojik sağlık üzerindeki etkileri. Genel Psikoloji Dergisi, 13(3), 275– 290.
37. Kabat-Zinn, J. (1990). Full catastrophe living: Using the wisdom of your body and mind to face stress, pain, and illness. Delacorte. Kaptanoğlu, A. F., & Yıldırım, S. (2021). Diyabet tedavisinde yaşam tarzı değişikliklerinin önemi. Diyabet ve Obezite Dergisi, 3(1), 22–38.
38. Kara, F., & Küçük, L. (2017). Diyabetli bireylerde başa çıkma tarzları ve depresyon düzeyleri. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 33(2), 29–38.
39. Kara, L. (2019). Stres hormonları ve glukoz metabolizması. Metabolik Araştırmalar Dergisi, 5(3), 180–195.
40. Kara, L. (2021). Diyabet yönetiminde psikolojik faktörler. Endokrinoloji ve Metabolizma Dergisi, 16(2), 85–100. Kılınç, E. (2022). İnsülin direnci ve kardiyovasküler riskler. Pamukkale Üniversitesi Tıp Dergisi, 17(4), 300– 315.
41. Koç, Z. (2022). Psikolojik stresin bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri. Biyoloji ve Sağlık Dergisi, 19(1), 80– 94.
42. Kul, Y., Çarıkçı, F., Aktaş, E., & Girgin, B. A. (2023). Üniversite öğrencilerinde beslenme alışkanlıkları ve diyabet riski. Türkiye Diyabet ve Obezite Dergisi, 7(3), 240–248.
43. Kumaş, A. (2024). Kronik stresin insülin duyarlılığı üzerindeki etkileri. Selçuk Üniversitesi Tıp Dergisi, 19(1), 30–45. Martin, R. A. (2007). The psychology of humor: An integrative approach. Elsevier Academic Press.
44. Martin, R. A., & Dobbin, J. P. (1988). Sense of humor, hassles, and immunoglobulin A: Evidence for a stressmoderating effect of humor. International Journal of Psychiatry in Medicine, 18(2), 93–105.
45. Mensing, C. R., & Norris, S. L. (2003). Group education in diabetes: Effectiveness and implementation. Diabetes Spectrum, 16(2), 96–103.
46. Meteris, T. (2024). Diyabetik böbrek hasarında metformin ve resveratrol etkisi. Uludağ Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(2), 155–170.
47. Mora-Ripoll, R. (2010). The therapeutic value of laughter in medicine. Alternative Therapies in Health and Medicine, 16(6), 56–64. Öztürk, M. O., & Uluşahin, A. (2016). Ruh sağlığı ve bozuklukları (14th ed., pp. 556–561). Miki Matbaacılık, Nobel Tıp Kitabevleri.
48. Öztürk, S. (2019). Kan şekeri dalgalanmaları ve ruh hali. Diyabet Araştırmaları, 8(1), 45–60. Öztürk, S. (2023). Kronik stresin glisemik denge üzerindeki etkileri. Diyabet ve Endokrinoloji Dergisi, 10(1), 77–89.
49. Polat, A. (2021). Stresin insülin direnci üzerindeki etkileri. Metabolizma ve Endokrinoloji Araştırmaları, 9(2), 120– 135. Robinson, D. J., Luthra, M., & Vallis, M. (2013). Diabetes and mental health. Canadian Diabetes Association Clinical Practice Guidelines Expert Committee. Canadian Journal of Diabetes, 37, S87–S92. Ruch, W., Hofmann, J., Rusch, S., & Stolz, H. (2016). Training the sense of humor with the 7. Journal of Positive Psychology, 11, 643–648.
50. Smith, J. (2020). Kronik stres ve yaşam kalitesi. Sağlık Psikolojisi İncelemeleri, 11(4), 400–415. Sönmez, B., & Kasım, İ. (2013). Diabetes mellitus’lu hastaların anksiyete, depresyon durumları ve yaşam kalitesi düzeyleri. Türk Aile Hekimliği Dergisi, 17, 119– 124.
51. Sultanoff, S. M. (2001). Levity defies gravity: Using humor in crisis situations. AATH. Şamdanlı, Ş., & Muz, G. (2022). Stres yönetimi ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları. Nevşehir Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(2), 112–126.
52. Taşkın, M. Y. (2006). Diyabet hastalarının tedaviye uyumunu etkileyen faktörler (Master’s thesis, Marmara Üniversitesi, Turkey).
53. Van Duinkerken, E., & Ryan, C. M. (2020). Diabetes in the young and old: Effects on cognitive functioning across the lifespan. Neurobiology of Disease, 134, N.PAG. https://doi.org/10.1016/j.nbd.2019.104608
54. Wellenzohn, S., Proyer, R. T., & Ruch, W. (2016). Humorbased online positive psychology interventions: A randomized placebo-controlled long-term trial. Journal of Positive Psychology, 11, 584–594.
55. Williams, G. (2022). Mizahın stres yönetimindeki etkinliği. Uluslararası Stres Araştırmaları Dergisi, 15(1), 50–65.
56. Wilson, T. (2022). Kaygı seviyeleri ve mizahi perspektif. Klinik Psikoloji İncelemeleri, 14(2), 89–102. Yarar, N. (2024). Kadınlarda stresle başa çıkma yöntemleri ve psikolojik güç. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(1), 25–39.
57. Yılmaz, H. (2020). Mizahın stres yönetimindeki rolü. Stres Araştırmaları Dergisi, 7(3), 210–225. Yılmaz, H. (2021). Stresin hormonal ve metabolik etkileri. Endokrinoloji Güncel Araştırmalar, 7(4), 250–265