Social Work Intervention for Children Pushed into Crime: An Evaluation within the Framework of the Ecological Systems Approach

Abstract

Aim: This review study aims to examine social work interventions for children pushed into crime within the framework of the ecological systems approach and to evaluate the role of social work within the child justice system. Method: The study is a literature-based review. National and international academic studies, books, and reports related to the topic were examined, and the causes of juvenile delinquency in Türkiye, protective factors, and social work intervention models were addressed within a theoretical framework. Findings: Children’s involvement in crime is a multidimensional process that emerges through the interaction of numerous factors such as individual characteristics, family structure, educational experiences, peer relationships, and socioeconomic conditions. In this process, the ecological systems provides a more comprehensive perspective by focusing not only on the child’s individual characteristics but also on the relationships established with family, school, and the broader social environment. Social work interventions are planned at micro, mezzo, and macro levels with the aim of rehabilitating children and facilitating their reintegration into society. Conclusion: Holistic social work practices based on the ecological systems approach play a significant role in developing effective interventions for children pushed into crime. In this context, strengthening the role of social workers within the child justice system and expanding preventive social policies are necessary.

Keywords

• Children Pushed into Crime
• Social Work
• Ecological Systems Theory

Suça Sürüklenen Çocuklara Sosyal Hizmet Müdahalesi: Ekolojik Sistem Yaklaşımı Çerçevesinde Bir Değerlendirme

Öz

Amaç: Bu derleme çalışmasının amacı, suça sürüklenen çocuklara yönelik sosyal hizmet müdahalelerini ekolojik sistem yaklaşımı çerçevesinde incelemek ve çocuk adalet sistemi içerisinde sosyal hizmetin rolünü değerlendirmektir. Yöntem: Çalışma, literatür taramasına dayalı bir derleme niteliğindedir. Konuya ilişkin ulusal ve uluslararası akademik çalışmalar, kitaplar ve raporlar incelenerek Türkiye’de çocuk suçluluğunun nedenleri, koruyucu faktörler ve sosyal hizmet müdahale modelleri kuramsal bir çerçevede ele alınmıştır. Bulgular: Çocukların suça sürüklenmesi; bireysel özellikler, aile yapısı, eğitim deneyimleri, akran ilişkileri ve sosyoekonomik koşullar gibi çok sayıda faktörün etkileşimi sonucunda ortaya çıkan çok boyutlu bir süreçtir. Bu süreçte ekolojik sistem yaklaşımı, çocuğun yalnızca bireysel özelliklerine değil aynı zamanda içinde bulunduğu aile, okul ve toplumsal çevre ile kurduğu ilişkilere odaklanarak daha bütüncül bir değerlendirme imkânı sunmaktadır. Sosyal hizmet müdahaleleri mikro, mezzo ve makro düzeylerde planlanarak çocukların rehabilitasyonu ve topluma yeniden kazandırılması hedeflenmektedir. Sonuç: Suça sürüklenen çocuklara yönelik etkili müdahalelerin geliştirilmesinde ekolojik sistem yaklaşımına dayalı bütüncül sosyal hizmet uygulamaları büyük önem taşımaktadır. Bu doğrultuda çocuk adalet sisteminde sosyal hizmet uzmanlarının rolünün güçlendirilmesi ve önleyici sosyal politikaların yaygınlaştırılması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Suça Sürüklenen Çocuk
• Sosyal Hizmet
• Ekolojik Sistem Kuramı

Kaynakça

1. Abacı, C., ve Yıldız, H. (2016). Türk adalet sistemi ve adliye teşkilatı. In D. Yücel ve M. B. Gönültaş (Eds.), Adli sosyal hizmet: Yaklaşım ve müdahale (p. 21). Nobel Akademik Yayıncılık.
2. Agnew, R. (1992). Foundation for a general strain theory of crime and delinquency. Criminology, 30(1), 47–87.
3. Akers, R. L. (1998). Social learning and social structure: A general theory of crime and deviance. Northeastern University Press.
4. Anadolu Ajansı. (2026, February 3). Küçük yaş, büyük suç. https://www.aa.com.tr/tr/dosya-haber/dosya-kucuk-yas-buyuk-suc/3817551
5. Bağış, R. C. (2019). Çocukları suça sürükleyen çevresel nedenler: Sosyal bağ ve sosyal öğrenme teorileri ışığında bir değerlendirme. Humanitas, 7(14), 203–221.
6. Baglivio, M. T., et al. (2014). The prevalence of adverse childhood experiences in the lives of juvenile offenders. Journal of Juvenile Justice, 3(2), 1–23.
7. Bandura, A. (1977). Social learning theory. Prentice Hall.
8. Becker, H. S. (1963). Outsiders: Studies in the sociology of deviance. Free Press.

9. Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development. Harvard University Press.
10. Bülbül, S., ve Doğan, S. (2016). Suça sürüklenen çocukların durumu ve çözüm önerileri. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 59(1), 31–36.
11. Çakır, İ., ve Alkan, M. (2021). Sosyolojik bir olgu olarak suç. In E. S. Darçın ve M. Darçın (Eds.), Suç sebeplendirme yaklaşımları (pp. 95–96). Nobel Akademik Yayıncılık.
12. Cevher, M. (2007). Suça sürüklenen çocuklar: Çocuk suçluluğuna genel bir bakış. Okullarda şiddet ve çocuk suçluluğu. HegemYayınları, Ankara.
13. Danış, M. (2006). Davranış bilimlerinde ekolojik sistem yaklaşımı. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, (9), 45–54.
14. Danış, M. Z., ve Şahbikan, İ. (2014). Suça sürüklenmiş çocukların yeniden toplumsallaşma sürecinde ve insan hakları bağlamında sosyal hizmet yaklaşımlarının yeri ve önemi. Tarih Okulu Dergisi (TOD), 628.https://doi.org/10.14225/Joh529
15. Ereş, Y. D. D. F. (2009). Toplumsal bir sorun: Suçlu çocuklar ve ailenin önemi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 17(17), 88–96. https://doi.org/10.21560/spcd.20494
16. Erükçü, G., ve Akbaş, E. (2012). Türkiye’de çocuk mahkemeleri uygulamalarına eleştirel bir bakış. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 1(3), 135–153.
17. Evans-Guy, O. (2020). Bronfenbrenner's ecological systems theory. Simply Psychology.
18. Farrington, D. P. (2018). Developmental and life-course criminology. Journal of Developmental and Life-Course Criminology, 4, 137–152.
19. Gottfredson, M. R., & Hirschi, T. (1990). A general theory of crime. Stanford University Press.
20. Henry, K. L., Knight, K. E., & Thornberry, T. P. (2012). School disengagement as a predictor of dropout and delinquency. Journal of Youth and Adolescence, 41(2), 156–166.
21. Hirschi, T. (1969). Causes of delinquency. University of California Press.
22. Hoeve, M., Dubas, J. S., Eichelsheim, V. I., Van der Laan, P. H., Smeenk, W., & Gerris, J. R. (2009). The relationship between parenting and delinquency: A meta-analysis. Journal of abnormal child psychology, 37(6), 749-775.
23. IFSW. (2026). What is social work? Retrieved March 15, 2026, from https://www.ifsw.org/what-is-social-work/
24. İlhan, R. S. (2021). Suç psikolojisi ve suçlu davranışı: Psikososyal yaklaşım. In E. S. Darçın, M. Darçın, E. S. Darçın, ve
25. M. Selcen (Eds.), Suç şekillendirme yaklaşımları (pp. 155–180). Nobel Akademik Yayıncılık.
26. İpek, A. (2010). Suça sürüklenen çocukların okul dönemlerinin incelenmesi ve bu evrede barındırdıkları risk bilgilerinin belirlenmesi: Ankara, İstanbul ve İzmir jandarma çocuk merkezleri örneği [Unpublished master's thesis]. Kara Harp Okulu Komutanlığı.
27. James, W. (2024). Suç psikolojisi. Gece Kitaplığı.
28. Karataş, Z. (2016). Çocuk adalet sistemi kapsamında suça sürüklenen çocuklara yönelik uygulamaların nitel analizi [Doctoral dissertation]. Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
29. Küçükbaşol, Y. (2021). Kentleşme ve suç oluşumuna etkisi. In E. S. Darçın, M. Darçın, E. Darçın, ve M. Darçın (Eds.), Suç sebeplendirme yaklaşımları (pp. 183–189). Nobel Akademik Yayıncılık.
30. Kunt, V. (2003). Suç ve çocuk [Master’s thesis]. Ankara Üniversitesi. Lemert, E. M. (1951). Social pathology. McGraw-Hill.
31. Merton, R. K. (1938). Social structure and anomie. American Sociological Review, 3(5), 672–682.
32. Moffitt, T. E. (2018). Male antisocial behaviour in adolescence and beyond. Nature human behaviour, 2(3), 177-186.
33. Mulvey, E. P., Steinberg, L., Piquero, A. R., Besana, M., Fagan, J., Schubert, C., & Cauffman, E. (2010). Trajectories of desistance and continuity in antisocial behavior following court adjudication among serious adolescent offenders. Development and psychopathology, 22(2), 453-475.
34. Murray, J., & Farrington, D. P. (2010). Risk factors for conduct disorder and delinquency: Key findings from longitudinal studies. The Canadian Journal of Psychiatry, 55(10), 633-642.
35. Nadir, U. (2011). Suça yönelen çocuk ve ailesi ile çalışma: Ekolojik sistem perspektifi çerçevesinde örnek bir vaka sunumu. Toplum ve Sosyal Hizmet, 23(1), 165–174.
36. Orman, D., Artan, T., ve Bayram, Y. (2022). Ekolojik yaklaşım. In T. Artan, S. Lotfi, A. Arıcı, F. Cebeci, ve M. Karaman (Eds.), Sosyal hizmet kuramları (pp. 31–48). Detay Yayıncılık.
37. Özkan, G. (2022). Çocuk ihmal ve istismarında bireysel, ailesel ve çevresel risk faktörlerinin değerlendirilmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, (8), 217–240.
38. Payne, M. (2020). Modern social work theory (5th ed.). Oxford University Press.
39. Reçber, B. (2020). Türkiye’de okul sosyal hizmetinin gerekliliği ve konumu. TESAM Akademik Dergisi, 7(1), 11–36.
40. Saraçoğlu, H., Çakır, İ., Alkan, M., Madenüs, M., İlhan, R. S., ve Küçükbaşol, Y. (2021). Klasik kriminoloji teorisi. In Suç sebeplendirme yaklaşımları. Nobel Akademik Yayıncılık.
41. Savaşcı Temiz, B. (2023). Çocuk ceza adaleti ilkeleri çerçevesinde 12–15 yaş arası çocukların cezai sorumluluğunun değerlendirilmesi. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 14(1), 244–259.https://doi.org/10.21492/inuhfd.1202557
42. Siegel, L. J., Senna, J. J., & Welsh, B. (2000). Juvenile delinquency: Theory, practice, and law (Vol. 7). Belmont, CA:: Wadsworth.
43. Şimşek, P., ve Ceyhan, M. Ş. (2025). Okul sosyal hizmetinin gerekliliği ve önemi: Adıyaman ili çalışması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(1), 551–568.
44. Uluğ, G. (2015). Ortaokul ve liselerde görev yapan okul müdürlerinin okul güvenliğine ilişkin rolleri [Master’s thesis]. Hasan Kalyoncu Üniversitesi.
45. Uluğtekin, S. (2014). Kanunla ihtilaf halindeki çocuklar: Eleştirel düşünme ve Türkiye’deki çocuk adaletinin bazı özellikleri. In P. Akkuş ve Ö. Başpınar-Aktütün (Eds.), Sosyal hizmet ve öteki: Disiplinlerarası yaklaşım (pp. 193–223). Bağlam Yayıncılık.
46. Ural, O. (2020). Anne ve babaların aklındaki soru: Özgüvenli çocuğumu yetiştirirken doğru dengeyi nasıl bulabilirim? In Z. Kızıltepe (Trans.), Çocuklarda özgüven hakkında her şey (p. 111). Atlas Akademik Basın Yayın.
47. Wasserman, G. A., Jensen, P. S., Ko, S. J., Cocozza, J., Trupin, E., Angold, A., ... & Grisso, T. (2003). Mental health assessments in juvenile justice: report on the consensus conference. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 42(7), 752-761.
48. Yaman, M., ve Arslan, S. (2009). Çocuk ve gençlik suçlarının önlenmesinde rekreatif sporlar. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 6(1), 445–459.
49. Yavuz, H. A. (2012). Denetimli serbestliğin Türk ceza adalet sistemi içerisindeki genel görünümü üzerine. Adalet Dergisi, (42), 58–75.
50. Yelken, R. (2013). Çocuk suçluluğunu önlemenin temeli olarak uluslararası çocuk sözleşmeleri ve aileye verilen önem. In K. Canatan ve E. Yıldırım (Eds.), Aile sosyolojisi (pp. 184–187). Açılım Kitap.
51. Zorlu, S. E., ve Bilgin, S. (2024). Çocuk hakları, tarihi gelişimi ve çocuk suçluluğu. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 763–780.