Yurtdışında Kelam Araştırmaları -Aydınlanma Dönemi Almanya Örneği
Öz
Batıda oryantalizm özellikle son beş yüzyıldır İslam ve İslam üzerine yapılan çalışmalarla özdeşleşmiş
bir kavram olarak tanınmaktadır. Aydınlanma döneminde başta Alman bilimci Johann Jakob
Reiske’nin yoğun uğraşları neticesinde oryantalizmin teolojiden ayrılmak suretiyle bağımsız bir
disiplin haline dönüştüğü tespit edilmektedir. Bu andan itibaren daha önceki dönemlere nazaran aydınlanmacı
yazarlar tarafından İslam üzerine nispeten daha objektif ve bilimsel yazıların üretildiği
gözlemlenmektedir. Gotthold Ephraim Lessing, Johann Gottfried Herder ile eserleri Almancaya tercüme
edilen Giambattista Toderini ve Adrian Reland bu yazarlar arasında zikredilebilir. İşte bu makalede
Kelam ile alakalı aydınlanmacı yazarlar tarafından ortaya konulan eserlerden örnekler sunulacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Fichte, Johann Gottlieb, Versuch Einer Kritik Aller Offenbarung, Königsberg 1793, 2. Auflage. Herder, Gottfried, Ideen zur Philosophie der Geschichte der Menschheit (Hrsg. Heinrich Luden), Leipzig 1841-Johann Friedrich Hartknoch Yayınevi-Vierte Auflage, Band II.
- Hennig, John, Goethes Europakunde, Amsterdam 1987.
- Horsch, Silvia, “Lessing, der Islam und die Toleranz”, Vortrag im DMK (Deutschsprachiger Muslimkreis) am 29.08.2003.
- Kant, Immanuel, Kritik der reinen Vernunft,, Anaconda Verlag,, Köln 2011.
- ---------------------, Streit der Fakultäten –1798, Immanuel Kant’s Sämtliche Werke-Religion Innerhalb der Grenzen der blossen Vernunft und Streit der Facültäten-Herausgegeben Von Karl Rozenkranz Zehnter Teil- Leipzig 1838.
- Lessing, Gotthold Ephraim, Theologiekritische Schriften I, “Rettung Cardanus” Hrsg. Herbert G. Göpfert, München 1976.
- Mohammed Muslim, Zahim, “Lessing und der Islam, Eine Studie zu Lessings Auseinandersetzung mit dem Islam”, Berlin 2010.
- Reland, Adrian, Zwei Bücher von der Türckischen oder Mohammedanischen Religion, Hannover 1717.
- Toderini, Giambattista, Literatur der Türken, Almanca’ya tercüme eden, Abbé Toderini, Notlarla ve eklentilerle katkı yapan Philipp Wilhelm Gottlieb Hausletner , Königsberg 1790.
- Taşcı, Özcan, “Aydınlanma Felsefesinin Temel Değerlerine Mu’tezile Kelamcılarının Katkıları”, II. Ilgaz Felsefe Günleri (Aydınlanma-Din-Demokrasi) Ulusal Sempozyumu, Çankırı Karatekin Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü, Çankırı 13-14- 15 Ekim 2011.