Criticisms Directed at Farabi's Theory of Prophethood

Öz

This article examines some of the criticisms leveled against al-Farabi's theory of prophecy by various thinkers. Al-Farabi views prophecy as a divine favor and grace. According to him, the role of prophets and revelation is essential in establishing and governing a virtuous society. The source of revelation, or divine knowledge, is Gabriel, whom he calls the Active Intellect. Two types of people can communicate with Gabriel: prophets and philosophers. However, the divine knowledge possessed by these two different types of people differs. The revelation received by the philosopher is rational and demonstrative, while the revelation received by the prophet is rational and persuasive. It has been argued that al-Farabi's view of prophecy opened the way for philosophers to attain prophethood. It has also been claimed that he believed prophethood could be achieved through effort. Regarding revelation, the philosophers' claim of receiving revelations from Gabriel has been rejected by various thinkers, and al-Farabi's assertion that imagination is one of the greatest attributes of a prophet has also not been accepted.

Anahtar Kelimeler

• Islamic Philosophy
• Al-Fârâbî
• Prophethood
• Revelation

Etik Beyan

It is declared that scientific and ethical principles have been followed while carrying out and writing this study.

Fârâbî’nin Nübüvvet Teorisine Yöneltilen Eleştiriler

Öz

Bu makalede Fârâbî’nin nübüvvet teorisine farklı düşünürler tarafından yöneltilen eleştirilerden bazıları incelenmektedir. Fârâbî nübüvveti Allah’ın bir lütfu ve ihsanı olarak görür. Ona göre erdemli toplumun kurulması ve yönetilmesinde peygamber ve vahyin rolü zorunludur. Vahiy yani ilâhî bilginin kaynağı Faal Akıl adını verdiği Cebrail’dir. Cebrail ile iki tür insan iletişime geçebilir. Bunlar peygamber ve filozoftur. Ancak bu iki farklı özellikteki insanın sahip olduğu ilâhî bilgi farklıdır. Filozofun aldığı vahiy aklî ve burhanîdir. Peygamberin aldığı vahiyse aklî ve iknaîdir. Fârâbî’nin nübüvvet görüşüyle, filozoflara peygamberlik yolunu açtığı ileri sürülmüştür. Ayrıca onun, peygamberliğin çalışmayla elde edilebileceğini düşündüğü de iddia edilmiştir. Vahiy konusunda ise filozofların Cebrail’den vahiy almaları farklı düşünürlerce reddedilmiş, ayrıca Fârâbî’nin peygamberin en büyük özelliklerinden birini mütehayyile gücü olarak belirlemesi de kabul edilmemiştir.

Anahtar Kelimeler

• İslam Felsefesi
• Fârâbî
• Nübüvvet
• Vahiy

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu beyan olunur

Kaynakça

1. Erdoğan, Recep. Kelam ve Felsefe Açısından Nübüvvet. Kahramanmaraş: klm yayınları, 2. Basım, 2021.
2. Aydınlı, Yaşar. Farabi. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı, 2019.
3. Bayram, İbrahim. “İslam Düşüncesinde Nübüvvetin Vehbiliği-Kesbiliği Meselesi”. Gaziosmanpaşa Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 3/1 (Ocak 2015), 170-200.
4. Bedel, Ali- Sarıtaş, Kamil. “Fârâbî ve Spinoza’da Nübüvvet ve Vahiy”. Bitlis İlahiyat Dergisi. 15 (01 Haziran 2026):16-33.
5. Corbin, Henry. İslam Felsefesi Tarihi I. çev. Hüseyin Hatemi. 2 Cilt. İstanbul: İletişim Yayınları, 2010.
6. Mâtürîdî, Ebû Mansûr el-, Tevilâtü’l-Kurân Tercümesi. çev. Bekir Topaloğlu- Yusuf Şevki Yavuz. 17 Cilt. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2018.
7. Erman, Burak Veysel, Gazzâlî'nin Düşünce Sisteminde Nübüvvet. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, 2022.
8. Fahreddin er-Râzî, Muhammed b. Ömer b. Hüseyin, Muhassal Kelama Giriş. çev. Hüseyin Atay. Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, 1. Basım, 1978.

9. Fârâbî, Ebû Nasr el-, Kitabu’s-Siyasetü’l-Medeniyye. ed. Ali Bû Melhum. Lübnan-Beyrut: Mektebetü’l-Hilal, 1994.
10. Fârâbî, Ebû Nasr el-, Kitâbü Ârâi Ehli’l-Medîneti’l-Fâdıla. ed. A. Nasrî Nâdir (Thk.). Beyrut, Lübnan: Darü’l-Meşrık, 1986. https://books4arabs.com/BAA/BBA-02040.pdf
11. Fârâbî, Ebû Nasr el-, Kitabü't-Tahsilü’s-Saade. ed. Ali Bû Melhum. Beyrut, Lübnan: Mektebetü’l-Hilal, 1995.
12. Fârâbî, Ebû Nasr el-, Medinetü’l-Fazıla1. çev. Yaşar Aydınlı. İstanbul: Litera Yayıncılık, 4. Basım, 2022.
13. Fehrullah Terkan. “Klasik Dönem İslam Felsefesinde Vahiy ve Peygamberlik”, İstanbul: Kuramer Yayınları, 2018.
14. Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed el-, el-İktisâd fi’l-itikâd İtikadda Orta Yol. çev. Kemal Işık. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, 1975.
15. Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed el-, Mişkatü’l-Envar. çev. Süleyman Ateş. İstanbul: Bedir Yayınları, 1995.
16. Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed el-, Tehafütü’l-Felasife Filozofların Tutarsızlığı. çev. Mahmut Kaya, Hüseyin Sarıoğlu. İstanbul: Klasik Yayınları, 7. Basım, 2015.
17. İbn Haldun, Ebû Zeyd Veliyyüddîn Abdurrahmân, Mukaddime I. çev. Halil Kendir. İstanbul: Yeni Şafak, 1. Basım, 2004.
18. İbn Manzur, Muhammed b. Mükerrem, Lisanü’l-Arap. nşr. Abdullah Ali el-Kebir, Beyrut: Dârü’s-Sadr, 1956.
19. İbn Teymiyye, Takıyyüddin, İman Üzerine. çev. Salih Uçan. İstanbul: Pınar Yayınları, 2019.
20. Kaya Mahmut. “Ebu Bekir Râzî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 37/ Ankara: TDV Yayınları, 2007. Kılıç Recep. “Vahiy: Mahiyeti, İmkânı ve Doğrulanması Üzerine”. Milel ve Nihal 8/8 (2011), 21-47.
21. Korkut Şenol. Fârâbî’nin Siyaset Felsefesi. Ankara: Atlas Kitap, 2015.
22. Kutluer İlhan, “İbn Râvendî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 21/ 179-184, Ankara: TDV Yayınları, 2000.
23. Peker Hidayet. “Fârâbî ve İbn Sina’nın Felsefelerinde Vahyin Kavramsal Muhtevası”. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 17/1 (2008), 157-176.
24. Pişgin Yasin. Mısır’a Sultanı Kuyudan Gelir (Yusuf Suresi Tefsiri). İstanbul: Timaş Yayınları, 2023.
25. Cürcânî, Seyyid Şerif, Şerhu’l-Mevakıf. çev. Ömer Türker. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, 2. Basım, 2021.
26. Teftâzânî, Mesud ibn Ömer. El-Makâsıd: Kelâm ilminin maksatları. ed. Ahmet Kaylı. çev. İrfan Eyibil. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu, 1. baskı., 2019.
27. Türker, Ömer. “İslam Felsefesinde Nübüvvet Teorileri”. Sabah Ülkesi 52 (Temmuz 2017), 24-25. https://www.sabahulkesi.com/sayi.php?no=52
28. Tümer, Günay. Brahmanizm, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi Erişim 2 Nisan 2026 https://islamansiklopedisi.org.tr/brahmanizm
29. Vural Mehmet. “Meşşâî Filozofları ve Spinoza’da Nübüvvet Nazariyesi”. Beytülhikme An International Journal of Philosophy 3 (2013), 53-83.
30. Yavuz Yusuf Şevki. “Peygamber”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 34/ 257-262, Ankara: TDV Yayınları, 2007.