Rus Halkının Korkunç Lideri: 18. Yüzyıl Rus Edebiyatında İvan Grozniy Yansımaları

Öz

Tarihsel süreç incelendiğinde birçok toplumun tarihine yön vermiş, halkın geleceğini etkilemiş önemli devlet adamlarını görmek mümkündür. Rusya tarihinde de elbette bu önemli kişilikler yer almaktadır. Bunlardan biri ise çalışmamıza konu olan isim Korkunç İvan’dır. Adının önünde yer alan korkunç sıfatı ile tarih sahnesinde yer almış çar İvan, çarlığı süresince yaptığı olumlu ve olumsuz birçok icraatı ile büyük dikkat çekmiştir. Bu dikkat tarihin aynası rolündeki edebiyat sanatı için de geçerli olmuştur. III. İvan’ın oğlu olarak dünyaya gelen IV. İvan çok küçük yaşta babasını kaybetmiş ve devletin başına geçmek için bir süre beklemek zorunda kalmıştır. Bu süre zarfında devleti yöneten soylu sınıfından bazı aileler, geleceğin çarı IV. İvan’ın kişiliğine, hayata bakış açısına olumsuz bir etki bırakmış ve bunun sonucu olarak da devleti yönetimindeki faaliyetlerinde tüm Rus halkını derinden etkileyecek ve çok zor zamanlara itecek kararlar almasına sebep olmuştur. Bu çalışmada, Korkunç İvan döneminin Rus edebiyatında nasıl bir yer bulduğunu gözlemlemek amacıyla, çarı konu olarak ele alan 18. Yüzyılın önemli Rus yazarları ve bu yazarların eserlerinde çar İvan’ı hangi yönleri ile ele aldıkları, nasıl yansıttıkları eserlerden örneklerle açıklanmaya çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Rusya Tarihi
• Rus Edebiyatı
• IV. İvan
• çar
• korkunç.

The Dreadful Leader Of The Russian People: Reflections Of Ivan The Terrible In 18th-Century Russian Literature

Öz

When examining the historical process, it is possible to see important statesmen who have shaped the history of many societies and influenced the future of the people. One of these figures in russian history is the formidable ivan the terrible. With the adjective "terrible" preceding his name, tsar ivan, throughout his reign, attracted great attention with numerous positive and negative actions. This attention has also been relevant to the literary art, which plays the role of the mirror of history. İvan Iv, born as the son of ivan iii, lost his father at a very young age and had to wait for some time to take over the government. during this period, some noble families who governed the state had a negative impact on the personality and worldview of future tsar Ivan. As a result, this influence led him to make decisions in his administration that would profoundly affect the entire russian people and push them into very difficult times. In this study, to observe the place of the ivan the terrible era in russian literature, prominent 18th-century russian writers who focus on the tsar as a subject will be examined. The works of these writers will be explored to understand how they addressed tsar ivan, which aspects of him they emphasized, and how they portrayed him, with examples from their works.

Anahtar Kelimeler

• Russian history
• Russian literature
• Ivan IV
• Tsar
• terrible

Kaynakça

1. Aytaç, G. (2016). Genel Edebiyat Bilimi, Doğu Batı Yayınları, Ankara.
2. Bogatırev, S. (1995). Groznıy Tsar ili Groznoe Vremya? Psihologiçeskiy Obraz İvana Groznogo v İstoriografii, Russian History. 22(2), 285-308.
3. Karamzin, N.M. (2016). İstoriya Gosudarstva Rossiyskogo, İzdatelstvo AST, Moskva.
4. Kobrin, V. B. (1989). İvan Groznıy, Moskovskiy raboçiy, Moskva.
5. Kurat, A.N. (2020). Rusya Tarihi Başlangıçtan 1917’e Kadar, Türk Tarih Kurumu, Ankara.
6. Kurbskiy, L.M. (1913). İstoriya o velikom kneze moskovskom, Stlb, SPB.
7. Moiseyeva G.N. (1980). Drevnerusskaya literatura v hudojestvennom soznanii i istoriçeskoy mısli Rossii XVIII veka, Nauka, Leningrad.
8. Solovyev, E A. (1893). İoann Groznıy ego jizn i gosudartsvennaya deyatelnost, Petersburg.

9. Timofeeviç, I.S. (1951). Vremmenik, Akademiya nauk SSSP, Moskva-Leningard.
10. Tufanova, O.A. (2008). Obraz İvana vo “vremennike” İvana Timofeyeva. 218-221. http://www.gramota.net/materials/1/2008/2-2/92.html
11. Veselovski, S.B. (1963). İssledovaniye po istorii opriçninı, Akademiya Nauk SSSP, Moskva-Leningrad.
12. Volodihin, D.M. (2006). İvan Groznıy: Biç Bojiy, Veçe, Мoskva.
13. Zhbankova, M.S. (2018). İvan Groznıy i stragedii yigo izobrajeniya v russkom folklore, Vestnik VGU. Seriya: Filologiya. Jurnalistika, 1, 14-18.