CDS Primleri ve BİST100 Endeksi Arasında Risk durumunda Nedensellik İlişkisi

Öz

Bu çalışmada, Türkiye’nin BIST 100 endeksi ile 5 yıllık CDS primleri arasında ortalamada, varyansta ve aşırı risk durumlarında nedensellik ilişkilerinin varlığı incelenmektir. 8 Ekim 2008 ile 31 Ekim 2024 tarihleri arasında günlük veriler kullanılarak, ortalamada ve varyansta nedensellik ilişkisi Hong vd. (2001) tarafından geliştirilen testlerle araştırılmıştır. Risk durumunda nedensellik ilişkisi ise Hong vd. (2009) tarafından geliştirilen riskte nedensellik testi ile analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, ortalamada ve varyansta seriler arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunduğunu göstermektedir. Bu durum, CDS primlerinin ve BIST 100 endeksinin birbirini etkileyebileceğini ve finansal piyasalarda karşılıklı bir etkileşim olduğunu işaret etmektedir. Aşırı risk durumlarında ise, aşağı yönlü riskte herhangi bir nedensellik ilişkisi gözlemlenmezken, yukarı yönlü riskte CDS primlerinden BIST 100 endeksine doğru bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Bu bulgu, yüksek risk durumlarının BIST 100 endeksi üzerindeki etkilerini anlamak açısından önemli bir katkı sağlamaktadır. Sonuç olarak, çalışma, Türkiye’nin finansal piyasalarındaki volatilite, getiri ve risk dinamikleri üzerine önemli bilgiler sunmakta ve yatırımcılar ile politika yapıcılar için yol gösterici olabilir.

Anahtar Kelimeler

• Hisse Senedi Piyasaları
• BİST 100
• CDS
• GARCH
• Hong Nedensellik Testleri

The Causality Relationship between CDS Premiums and BIST 100 Index in Risk Situation

Öz

This study investigates the existence of causality between Türkiye’s BIST 100 index and 5-year CDS premiums in terms of mean, variance, and extreme risk conditions. Using daily data from October 8, 2008, to October 31, 2024, causality in mean and variance is examined through the tests developed by Hong et al. (2001), while causality under risk conditions is analyzed using the risk causality test proposed by Hong et al. (2009). The findings reveal a bidirectional causality between the series in both mean and variance, indicating that CDS premiums and the BIST 100 index can influence each other, reflecting a mutual interaction within financial markets. In extreme risk conditions, no causality is observed for downside risk, whereas a unidirectional causality from CDS premiums to the BIST 100 index is detected for upside risk. This result provides a significant contribution to understanding the impact of high-risk scenarios on the BIST 100 index. Overall, the study offers valuable insights into the dynamics of volatility, return, and risk in Türkiye’s financial markets and may serve as a guide for both investors and policymakers.

Anahtar Kelimeler

• Stock MArkets
• BIST 100
• CDS
• GARCH Models
• Hong Causality Tests

Kaynakça

1. Acaravcı, S. K., & Karaömer, M. Y. (2017). Borsa İstanbul (BİST-100) ve kredi temerrüt takası (CDS) arasındaki ilişkinin incelenmesi. In Mediterranean International Conference on Social Sciences by UDG (Vol. 260, p. 273).
2. Akgüneş, A. O. (2021). Kredi temerrüt takasları, borsa endeksleri, tahvil faizleri ve döviz kuru arasındaki ilişki: Türkiye örneği. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi (İKTİSAD), 6(14), 71-83.
3. Akkaya, M. (2017). Türk tahvillerinin CDS primlerini etkileyen içsel faktörlerin analizi. Maliye ve Finans Yazıları, 1(107), 130-145.
4. Aksoylu, E., & Görmüş, Ş. (2018). Gelişmekte olan ülkelerde ülke riski göstergesi olarak kredi temerrüt swapları: Asimetrik nedensellik yöntemi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 14(1), 15-33.
5. Altuntaş, D., & Ersoy, E. (2020). CDS primi ile BİST 30 endeksi ve BİST bankacılık endeksi arasındaki nedensellik ilişkisi. Ekonomi ve Finansal Araştırmalar Dergisi, 2(2), 144-155.
6. Andrade, S. C., & Chhaochharia, V. (2018). The costs of sovereign default: Evidence from the stock market. The Review of Financial Studies, 31(5), 1707-1751.
7. Atasever, G. (2019). Türkiye’de risk primi (CDS), piyasa göstergeleri ve seçim dönemlerine ilişkin ekonometrik Analiz. Journal of Academic Value Studies, 3(13), 217-226.
8. Ballester, L., & González-Urteaga, A. (2020). Is there a connection between sovereign CDS spreads and the stock market? Evidence for European and US returns and volatilities. Mathematics, 8(10), 1667.

9. Başarır, Ç., & Keten, M. (2016). Gelişmekte olan ülkelerin cds primleri ile hisse senetleri ve döviz kurları arasındaki kointegrasyon ilişkisi a coıntegratıon analysis between CDS premiums, stock ındexes and exchange rates ın emerging countries. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 369-380.
10. Bektur, Ç., & Malcıoğlu, G. (2017). Kredi temerrüt takaslari ile BİST 100 Endeksi arasindaki ilişki: Asimetrik nedensellik analizi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(3), 73-83.
11. Boussada, H., Prigent, J. L., & Soumare, I. (2023). On the sovereign debt crisis: sovereign credit default swaps and their interaction with stock market indices. Applied Economics, 55(1), 20-42.
12. Ceylan, I. E., Ceylan, F., Tuzun, O., & Ekinci, R. (2018). The effect of credit default swaps (CDS) on BİST100 in Türkiye: Ms-Var approach. Ecoforum journal, 7(1).
13. Chan, K. C., Fung, H. G., & Zhang, G. (2009). On the relationship between Asian credit default swap and equity markets. Journal of Asia Business Studies, 4(1), 3-12.
14. Chen, L. H., Hammoudeh, S., & Yuan, Y. (2011). Asymmetric convergence in US financial credit default swap sector index markets. The Quarterly Review of Economics and Finance, 51(4), 408-418.
15. Cheung, Y. W., & Ng, L. K. (1996). A causality-in-variance test and its application to financial market prices. Journal of econometrics, 72(1-2), 33-48.
16. Cole, H. L., & Kehoe, P. J. (1998). Models of sovereign debt: Partial versus general reputations. International Economic Review, 55-70.
17. Coronado, M., Corzo, M. T., & Lazcano, L. (2012). A case for Europe: the relationship between Sovereign CDS and stock indexes. Frontiers in Finance and Economics, 9(2), 32-63.
18. Corzo M T, Gomez-Biscarri J, Lazcano L (2012) The Co-Movement of sovereign credit default swaps and bonds, and stock markets in Europe. Available at SSRN: http://ssrn.com/abstract=2000057 or doi:10.2139/ssrn.2000057
19. Çevik, E. İ., & Buğan, Ö. Ü. M. F. (2019, November). Borsa İstanbul ile risk primi arasındaki nedensellik ilişkisi. In Internatıonal Congress of Management Economy and Polıcy 2019 Autumn Proceedıngs Book (p.534).
20. Degirmenci, N., & Pabuccu, H. (2016). Relationship between Istanbul stock market and credit default swap: VAR and NARX model. The Journal of Academic Social Science, 4(35), 248-261.
21. Demir, Y., & Dinç, M. (2021). Kredi temerrüt swapları, döviz kuru ile borsa İstanbul arasındaki ilişkinin analizi. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 16(64), 1642-1656.
22. Eaton, J., & Fernandez, R. (1995). Sovereign debt. Handbook of international economics, 3, 2031-2077.
23. Eaton, J., & Gersovitz, M. (1981). Debt with potential repudiation: Theoretical and empirical analysis. The Review of Economic Studies, 48(2), 289-309.
24. Eren, M., & Başar, S. (2016). Makroekonomik faktörler ve kredi temerrüt takaslarının BİST-100 endeksi üzerindeki etkisi: Ardl yaklaşımı. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 30(3).
25. Evci, S. (2020). Kredi temerrüt swapları ile borsa istanbul arasındaki eşbütütünleşme ilişkisinin analizi. Gaziantep Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(1), 100-117.
26. Gennaioli, N., Martin, A., & Rossi, S. (2014). Sovereign default, domestic banks, and financial institutions. The Journal of Finance, 69(2), 819-866.
27. Gnagne, P. X., Simo-Kengne, B. D., & Manguzvane, M. M. (2024). The spillover and contagion effects of sovereign risk on stock markets. Economic Modelling, 141, 106921
28. Hancı, G. (2014). Kredi Temerrüt Takaslari ve BİST-100 Arasindaki İlişkinin İncelenmesi. Maliye ve Finans Yazıları, (102), 9-22.
29. Hong, Y. (2001). A test for volatility spillover with application to exchange rates. Journal of Econometrics, 103(1-2), 183-224.
30. Hong, Y., Liu, Y., & Wang, S. (2009). Granger causality in risk and detection of extreme risk spillover between financial markets. Journal of Econometrics, 150(2), 271-287.
31. İlhan, B., & Bayır, M. (2021). BİST Sınai ve BİST Mali Endeksi ile CDS, faiz, döviz kuru, toplam krediler ve COVİD-19 arasındaki dinamik ilişki. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi.
32. Jeanneret, A. (2017). Sovereign default risk and the US equity market. Journal of Financial and Quantitative Analysis, 52(1), 305-339.
33. Kaderli, Y. & İltaş, Y. (2021). Türkiye CDS primi ile borsa sektör endeksleri arasındaki volatilite etkileşimi: Varyansta nedensellik testinden bulgular. Bankacılar Dergisi, 32(118), 3-17.
34. Kandemir, T., Vurur, N. S., & Gökgöz, H. (2022). Türkiye’nin CDS primleri ile BİST 100, döviz kurları ve tahvil faizleri arasındaki etkileşimin cDCC-EGARCH ve varyansta nedensellik analizleriyle incelemesi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 24(42), 510-526.
35. Karslıoğlu, İ., & Sevim, U. (2022). hisse senedi fiyatları ile ülke risk primi (CDS) arasındaki ilişki. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 24(3), 576-593.
36. Köseoğlu, S. D. (2013, April). The transmission of volatility between the cds spreads and equity returns before, during and after the global financial crisis: Evidence from Türkiye. In Proceedings of 8th Asian Business Research Conference (pp. 1-2).
37. Lahiani, A., Hammoudeh, S., & Gupta, R. (2016). Linkages between financial sector CDS spreads and macroeconomic influence in a nonlinear setting. International Review of Economics & Finance, 43, 443-456.
38. Lamoureux, C. G., & Lastrapes, W. D. (1990). Persistence in variance, structural change, and the GARCH model. Journal of Business & Economic Statistics, 8(2), 225-234.
39. Münyas, T. (2018). CDS primi ve piyasa göstergeleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi üzerine ekonometrik bir analiz: TÜRKİYE örneği. Atlas Journal, 4(15), 1689-1696.
40. Norden, L., & Weber, M. (2004). Informational efficiency of credit default swap and stock markets: The impact of credit rating announcements. Journal of Banking & Finance, 28(11), 2813-2843.
41. Sansó, A., Carrion, J. L., & Aragó, V. (2004). Testing for changes in the unconditional variance of financial time series. Revista de Economía Financiera, 2004, vol. 4, p. 32-52.
42. Saparca, Ü., & Yenipazarlı, A. (2023). CDS primi, döviz kuru ve BİST 100 endeksi arasındaki nedensellik ilişkisi: Türkiye örneği. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(2), 30-44.
43. Sarı, S. (2024). ülke ekonomilerinde bir gösterge olarak kredi temerrüt takası (CDS) ve makro belirleyicileri: Türkiye örneği. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 19(1), 10-20.
44. Sarıgül, H., & Şengelen, H. E. (2020). Ülke kredi temerrüt takas primleri ile hisse senedi fiyatları arasındaki ilişki: Borsa İstanbul’da banka hisse senetleri üzerine ampirik bir araştırma. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (86), 205-222.
45. Senol, Z. (2021). Borsa endeksi, döviz kuru, faiz oranları ve CDS primleri arasındaki oynaklık yayılımları: Türkiye örneği. Business and Economics Research Journal, 12(1), 111-126.
46. Senol, Z. (2021). Borsa endeksi, döviz kuru, faiz oranları ve CDS primleri arasındaki oynaklık yayılımları: Türkiye örneği. Business and Economics Research Journal, 12(1), 111-126.
47. Serap Vurur, N. (2021). BİST 100 endeksi ile cds primleri arasındaki ilişkide COVİD 19 etkisi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (31), 97-112.
48. Shahzad, S. J. H., Bouri, E., & Ferrer, R. (2023). Default risk transmission in the travel and leisure industry. International Journal of Hospitality Management, 113, 103525.
49. Sovbetov, Y., & Saka, H. (2018). Does it take two to tango: Interaction between credit default swaps and national stock indices. Journal of Economics and Financial Analysis, 2(1), 129-149.
50. Sönmez, Y., Baydaş, Y., & Kılıç, E. (2023). CDS primleri ile seçili BİST endeksleri arasındaki volatilite yayılımı. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (64), 29-34.
51. Şahin, E. E., & Özkan, O. (2018). Kredi temerrüt takası, döviz kuru ve BİST-100 endeksi ilişkisi. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(3), 1939-1945.
52. Tanyıldızı, H. ve Yiğiter, Ş. Y. (2021). Kredi temerrüt takasları ve emtia fiyatları ilişkisi: Türkiye örneği. Sosyoekonomi, 29(47), 181–200.
53. Topaloğlu, E. E., & Ege, İ. (2020). Kredi temerrüt swapları (CDS) ile Borsa İstanbul 100 endeksi arasındaki ilişki: Kısa ve uzun dönemli zaman serisi analizleri. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(2), 1373-1393.