Yeni İstanbul- Yeni Hitit- Yedi İklim Dil Öğretim Setlerindeki Kültürel Semboller

Yıl 2026, Sayı: 41, 93 - 116, 25.01.2026

Dilek Yumru

https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1719549

Öz

Yabancı bir dil öğrenirken o kültüre ilişkin temel bilgileri öğrenmek gerekir. Kültürel sembol olarak kabul edilmiş temel bilgilere ders kitaplarında yer verilmelidir. Ders kitabının kültürle ilişkili içeriklerle dolu olması, öğretmenin eksik gördüğü noktaları derste tamamlaması öğrencinin her açıdan bilgi düzeyini yükseltecektir. Ders kitaplarında işlenmesi gereken kültürel semboller ana hatlarıyla tarih, coğrafya, endemik bitki örtüsü ve hayvanlar, mutfak kültürü, gelenekler, beden dili, önemli kişilikler, sanat ve sanatçılar, müzik, sinema ve tiyatro dünyası, spor, festivaller, önemli günler, bayrak, milli marş vb. biçiminde sıralanabilir. Bu çalışmada yaygın olarak kullanılan üç ders kitabının kültürel sembollere ne kadar yer verdikleri incelenmiştir. Bu kitaplar içinde Türk kültür sembollerini en az içeren kitabın Yeni Hitit, en çok kültürel sembole yer veren kitabın da Yedi İklim kitabı olduğu ortaya çıkmıştır. Yeni İstanbul kitabının da bu iki kitap arasında kaldığı görülmüştür. İncelenen üç farklı ders kitabının kültürel sembol içeriklerinin birbirlerinden farklı olması öğrencileri de kültürel birikim açısından birbirinden ayıracaktır. Dil öğrenmenin yanında kültürel sembollerin de öğrenildiği derslerde birey o ülkeyi ziyaret ettiğinde, film veya video izlediğinde ya da kitap okuduğunda hiç zorluk çekmeyecek, kolaylıkla olayları, iletilen mesajları anlayabilecektir.

Anahtar Kelimeler

semboller, , ders kitabı , dil öğretimi , kültürel semboller

Cultural Symbols in Yeni Istanbul-Yeni Hittite-Yedi İklim Language Teaching Sets

Öz

Language teaching and cultural transfer lead us to discover the beliefs and values of that society. Because of this, learning the mythological elements and archaeological data that continue to exist in the daily life of the target society and contain the information on the origin of its values and beliefs; discovering which cultures, states and nations live in those lands and being aware of this deep accumulation in the infrastructure can be the first steps of understanding that society culturally. The existence of mythology and archaeological remains belonging to the target culture; will make the individual realize the real social and cultural infrastructure by purifying the common characteristics of everyday life, popular culture, and nations that have increased interaction through technology and have similar characteristics. Therefore, if we start from Turkish culture, it would be appropriate to introduce Turkish mythology in general to individuals who are curious about this culture and want to learn Turkish. At this point, textbooks used in foreign language teaching undertake a very important task. The texts in the textbooks should be filled with content that conveys the culture of that society. Some of the mythological elements live vividly in society in life. Therefore, the inclusion of this subject in textbooks will clarify many cultural behaviors. In general, the main mythological subjects that are frequently encountered and attract attention in daily life are: Heroes, animals, nature, planets... These listed contents are some of the important elements that have taken place in daily life and lie in the subconscious of the society. Those who learn Turkish will understand that society better when they learn about ancient places, mythological stories, and legends.

Anahtar Kelimeler

Mithology , legend , language teaching , culture , archeology

Kaynakça

• Arı, S. (2018). Çeviri Çocuk Edebiyatı Örneğinde Kültürel Sembollerin Eşdeğerlilik İlişkisi. 1. Uluslararası Eğitim ve Sosyal Bilimlerde Yeni Ufuklar Kongresi Bildiriler Kitabı, ss.217-223.
• Akçaoğlu, C. (2017). Somut Olmayan Kültürel Miras ve Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde
• Kullanımı [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
• Alsaif, O. (2016). A Variety of Cultures Represented in English Language Textbooks: A critical Study at Saudi University. Sociology Study, 6(4), 226-244.
• Altınok, K. (2020). Kültürel Miras ve Dil Öğretimi Bağlamında Gazi TÖMER Yabancılar İçin Türkçe Öğretim Seti. Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, 3(5), 223-246.
• Avrupa Konseyi Modern Diller Bölümü. (2013). Diller için Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi: Öğrenim, Öğretim ve Değerlendirme. 2.b. Telc GmbH.
• Ayırır Onursal, İ. (2015). Edimbilim ve Dil Öğretimi. E. Korkut, İ. Ayırır Onursal (Ed.), Dil bilimleri ve dil öğretimi. ss. 129-158, Seçkin Yayıncılık.
• Baker, W. (2012). From Cultural Awareness to Intercultural Awareness: Culture in ELT. ELT Journal, 66(1), 62–70.
• Bárdos, J. (2005). Élő nyelvtanítás-történet [A living history of language teaching]. Nemzeti Tankönyvkiadó.
• Barın, E. (2004). Yabancılara Türkçe Öğretiminde İlkeler. Türkiyat Araştırmaları. Sayı 1. 19-30.
• Brooks, N. (1986). Culture in the Classroom, Culture Bound, Ed. Joyce Merrill Valdes. ss. 123-129, Cambridge UniversityPress.
• Brown, H. D. (2007). Principles of Language Learning and Teaching. (5th Edition). Pearson Longman.
• Byram, M. (1997). Teaching and Assessing Intercultural Communicative Competence. Multilingual Matters.
• Byram, M. & Morgan, C. (1994). Teaching-and-Learning Language-and-Culture. Multilingual Matters.
• Canbulat, M., & Koparan, B. (2020). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Türk Kültür Ögelerinin Aktarımına Yönelik Bir Durum Çalışması. Araştırma ve Deneyim Dergisi, 5(2), 40-57.
• Chastain, K. (1988). Developing Second Language Skills: Theory and Practice. Harcourt Brace Janovich Publishers.
• Cheng, C. M. (2013). Reflections of College English Majors’ Cultural Perceptions on Learning English in Taiwan. English Language Teaching, 6(1), 79–91.
• Cortazzi, M. ve Jin, L. (1999). Cultural Mirrors Metarials and Methods in the EFL Classroom. Culture in Second Language Teaching and Learning. Haz. E. Hinkel. ss. 196-219, Cambridge University Press.
• Deardorff, D. K. (2006). The Identification and Assessment of Intercultural Competence as a Student Outcome of Internationalization at Institute of Higher Education in the United States. Journal of Studies in International Education, 10(3), 241-266.
• Demir, A. ve Açık, F. (2011). Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Kültürlerarası Yaklaşım ve Seçilecek Metinlerde Bulunması Gereken Özellikler. TÜBAR, 30, 51-72.
• Erdal, K. Dağdeviren, İ., Gökhan, O., Şen, H. H., Şenay, E. (2018). Yabancılara Türkçe Öğretimi Ders Kitaplarında Kültürel Ögeler (A2 Düzeyi). TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi. 1(12), 11-23.
• Erdem, M. D., Gün, M., & Karateke, B. (2015). İleri Seviye için Hazırlanan İstanbul Yabancılara Türkçe Öğretim Setinin Kültür Aktarımı Açısından İncelenmesi. International Journal of Language Academy, 3(1), 8-17.
• Erol, T. (2021). Uluslararası Öğrencilerin Türkiye’nin Somut Olmayan Kültürel Mirasına Yönelik Farkındalıkları. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (23), 105-121.
• Fişekçioğlu, A. (2019) Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Diller için Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi Ölçütlerine Göre Türk Kültürü Tanımlayıcılarının Oluşturulması: B1 Dil Düzeyi Model Önerisi. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi. 12 (27), s. 871-893.
• Fong, C. S.; DeWitt, D.; Leng, C. H. (2018). “The Analysis of Cultural and Intercultural Elements in Mandarin as a Foreign Language Textbooks from Selected Malaysian Public Higher Education Institutions”. Malaysian Online Journal of Educational Sciences. 6 (1), 66-90.
• Gencer, İ. S. (2020). Multicultural Elements in an ELT Coursebook Series: New Language Leader [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi], Maltepe Üniversitesi.
• Gün, M., Akkaya A. ve Kara Ö. T. (2014). Yabancılara Türkçe Öğretimi Ders Kitaplarının Türkçe Öğretim Merkezlerinde Görev Yapan Öğretim Elemanları Açısından Değerlendirilmesi. Turkish Studies, 9(6), 1-16.
• Göçer, A. (2015). “Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Konuşma Becerisinin Kazandırılması”. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17 (2), 21-36.
• Güvenç, B. (2004). Kültürün ABC’si. Yapı Kredi Yayınları.
• İşcan, A., Yassıtaş, (2018). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Ders Kitaplarında Kültür Aktarımı: Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti Örneği (B1-B2 düzeyi). Aydın Tömer Dil Dergisi. 3 (1), 47-66.
• Jin, T. (2013). Intercultural Competence in the Learning of Chinese as a Foreign Language in the UK – an exploratory study. In M. Xing & M. Li (Eds.), Developing Pedagogies for Teaching Chinese as a Foreign Language in Higher Education (Applied Chinese Language Studies IV) (pp. 15-29).
• Kachru, B. B. (1986). The Power and Politics of English. World Englishes, 5(2-3), 121–140.
• Kalenderoğlu, İ. (2016). Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Kullanılan Temel Düzey (A1, A2) Ders Kitaplarında Kültür Aktarımı. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 4 (12) 0-0.
• Karakoç Öztürk, B. (2020). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Somut Olmayan Kültürel Mirasın Aktarımı. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 5(2), 288-312.
• Karasar, N. (2007). Araştırmalarda Rapor Hazırlama. Nobel Yayınları.
• Karasar, N. (2012). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Nobel Yayınları.
• Koparan B. (2019). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Türk Kültür Ögelerinin Aktarımına İlişkin Öğrenci ve Öğretim Elemanı Görüşleri ile Ders Kitaplarının İncelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi ]. Akdeniz Üniversitesi.
• Koyuncu, İ., Durmuş, M., & Nebioğlu, G. (2024). İkinci/yabancı Dil Olarak Türkçe Ders Kitaplarında Kültürel İçeriklerin Sunumu. Hacettepe Üniversitesi Yabancı Dil Olarak Türkçe Araştırmaları Dergisi (8), 47-82.
• Kramsch, C. (1993). Context and Culture in Language Teaching. Oxford University Press.
• Kramsch, C.(2013). Culture in Foreign Language Teaching. Iranian Journal of Language Teaching Research 1(1): 57–78.
• Kutlu, A. (2015). “Yabancılara Türkçe Öğretiminde Kültürün Araç Olarak Kullanımı: Gazi Yabancılar için Türkçe Öğretim Seti Örneği (B1- B2 seviyesi)”. K.Ü. Kastamonu Eğitim Dergisi, 23 (2), 697-710.
• Kovács, G. (2017). Culture in Language Teaching. A Course Design for Teacher Trainees. Acta Univ. Sapientiae, Philologica, 9 (3), 73-86.
• Moeller, A.K. & Nugent, K. (2014). Building Intercultural Competence in the Language Classroom. Faculty Publications: Department of Teaching, Learning and Teacher Education. 161.
• Moralı, G. & Öner, G. (2019). Yabancı Dil Olarak Türkçe Ders Kitaplarında Somut Olmayan Kültürel Miras Unsurlarının İncelenmesi. Turkish Studies Language and Literature, 14(3), 1345-1357.
• Mutlu, H. H., & Set, G. (2020). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Kullanılan C1 Seviye Ders Kitaplarındaki Kültür Unsurlarının İncelenmesi (Gazi yabancılar için Türkçe – İstanbul yabancılar için Türkçe). Dil Dergisi. 1(171), 91-108.
• Okur, A., Keskin, F. (2013). Yabancılara Türkçe Öğretiminde Kültürel Ögelerin Aktarımı: İstanbul Yabancılar için Türkçe Öğretim Seti Örneği. International Journal of Social Science. 6 (2), 1619- 1640.
• Ökten, C.E. & Kavanoz, S. (2014). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimini Hedefleyen Ders Kitaplarında Kültür Aktarımı. Journal of Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic. 9(3), 845-862.
• Özakpınar, Y. (2014). Genel Bilim Metodu Yaklaşımıyla Bir Kültür ve Medeniyet Teorisi. Medeniyet Araştırmaları Dergisi, 63-70.
• Pulverness, A. (1995). “Cultural Studies, British Studies and EFL”, Modern English Teacher. 4 (2) 7-11.
• Peled-Elhanan, N. (2012). Palestine in Israeli School Books: Ideology and Propaganda in Education. I. B. Tauris.
• Rivers, W. (1981). Teaching Foreign Language Skills. University of Chicago Press.
• Sağ, M. (2012). Bir Sembol Olarak “Kilim”. Arış Dergisi, 8, 116-121.
• Saraç, S. H.& Arıkan, A. (2010). Yabancı Dil Ders Kitaplarında Hedef Kültür Bilgisini İncelemede Kullanılabilecek Kontrol Listesi Uygulaması. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilgiler Dergisi. 3 (1-2), 45-56.
• Seelye, H.N. (1993). Teaching Culture: Strategies for Foreign Language Educators. National Textbook Company.
• Şimşek, M. R. (2018). Yabancılar İçin İngilizce ve Türkçe Ders Kitaplarındaki Kültürel İçeriklerin Karşılaştırması. Bilig, (84), 301-327.
• Temel Eğinli, A.& Nazlı, A. K. (2018). Kültürün Koruyucu Gücü: Kültürel Semboller. Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Medya ve İletişim Araştırmaları Hakemli E-Dergisi, 2, 56-74.
• Temizyürek, F. & Gir, M. (2021). Ortaokul Türkçe Ders Kitaplarının Kültürel Sembollerin Kullanımı Bağlamında Değerlendirilmesi. International Journal of Langages Education and Teaching. 9(1), 243-259.
• Tomalin, B. (2008). Culture- The Fifth Language Skill.
• Tomalin, B. & Stempleski, S. (1993). Cultural Awareness. Oxford University Press.
• Turhan, M. (1972). Kültür Değişmeleri-Sosyal Psikoloji Bakımından Bir Tetkik. MEB Yay.
• Tüm, G. ve Sarkmaz, Ö. (2012) Yabancı Dil Ders Kitaplarında Kültürel Ögelerin Yeri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 43, 448-459.
• Uygur, N. (2018). Kültür Kuramı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Ünalan, Ş. (2014). Dil ve Kültür. Nobel Akademik Yayıncılık.
• Vernier, S., Barbuzza, Giusti, D., ve Moral, G. D. (2008). The Five Language Skills in the EFL Classroom. Nueva Revista de Lenguas Extranjera., 10, 263-291.
• Wu, J. (2010). A Content Analysis of the Cultural Content in the EFL Textbooks, Canadian Social Science 6 (5), 137-144.
• Yedi İklim Türkçe A1-2, B1-2, C1. (2017). Barın, E.; Çobanoğlu, Ş.; Ateş, Ş.; Balcı, M.; Özdemir, C. (Edt.). 6.b. Yunus Emre Enstitüsü Yay.
• Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitabı 1-2-3. (2009). Uzun, E. (Edit.) 2.b. Ankara Üniversitesi Basımevi.
• Yeni İstanbul Uluslararası Öğrenciler İçin Türkçe Ders Kitabı A1-2, B1-2, C1. (2021). Bölükbaşı, F.; Yılmaz, M.Y.; Keskin, F. (Edit.) Kültür Sanat Yayınevi.
• Yıldırım, A. (1999). Nitel Araştırma Yöntemlerinin Temel Özellikleri ve Eğitim Araştırmalarındaki Yeri ve Önemi. Eğitim ve Bilim. 1 (3), 7-12.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2005). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Seçkin Yayınları.
• Yiğit, F. (2023). Yabancı Dil Olarak Türkçe ve İngilizce Öğretimi Ders Kitaplarının Kültürel Unsurlar Açısından Karşılaştırılması (İstanbul Yabancılar İçin Türkçe, Unlock, New Language Leader). RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (37), 1-33.
• Yuen, K. M. (2011). “The Representation of Foreign Cultures in English Textbooks”. ELT Journal, 65(4), 458-466.
• Xia, T. (2013). The Introduction of Cultural Knowledge in the Primary Stage of Global Promotion of Chinese Language [汉语国际推广初级阶段的文化导入研究]. (Unpublished master’s thesis). Huazhong University of Science and Technology.