Japon Basınında Başbakan Adnan Menderes’in Japonya Ziyareti (21-25 Nisan 1958)

Yıl 2026, Sayı: 41, 56 - 75, 25.01.2026

Emine Sicim Kaplan

https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1807268

Öz

Japonya ve Türkiye arasındaki diplomatik ilişkiler 1924 yılında kurulmuş, II. Dünya Savaşı’yla birlikte 1945 yılında sekteye uğramıştır. İkili ilişkilerin yeniden kurulması ise yaklaşık yedi yıl sonra 1952 yılında gerçekleşmiştir. İlişkilerin yeniden kurulmasının ardından karşılıklı olarak elçilikler tekrardan açılmış, resmi anlamda da ziyaretler başlamıştır. Bu bağlamda II. Dünya Savaşı sonrası Japonya’yı ziyaret eden ilk Türkiye Başbakanı Adnan Menderes’tir. Başbakan Menderes, önemli devlet adamlarından oluşan heyetiyle birlikte 19 Nisan 1958 tarihinde Japonya’ya uçmuştur. Japonya hükümetinin daveti üzerine giden Menderes devlet konuğu olarak 21-25 Nisan tarihlerinde Japonya’da bulunmuştur. Ziyareti esnasında Başbakan Menderes’e Yükselen Güneş Nişanı takdim edilmiş ve aynı zamanda kendisi Tokyo’nun fahri hemşehrisi ilan edilmiştir. Ayrıca ziyareti süresince üst düzey görüşmeler gerçekleştirmiş, çeşitli gözlemlerde bulunarak Japonya ile ekonomik anlamda işbirliği sağlamaya çalışmıştır. Bu çalışmada, Japonya’nın önde gelen gazetelerinde (Asahi, Yomiuri, Mainichi ve Nihon Kezai gazeteleri) Başbakan Adnan Menderes’in Japonya ziyareti incelenmiştir. Gazetelerde bu ziyaretin nasıl yer aldığı, ziyaret ile ilgili Japon okuyuculara hangi noktaların aktarıldığı üzerinde durulmuştur. Çalışmanın sonucunda, Japon basınının Başbakan Menderes’in ziyaretine önem verdiği, ziyaretin öncesinden sonrasına kadar her anının gazetelerin sayfalarında yer aldığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Adnan Menderes , Japonya , Japon Basını , Asahi , Yomiuri , Mainichi

Prime Minister Adnan Menderes’ Visit to Japan in the Japanese Press (April 21-25, 1958)

Öz

Diplomatic relations between Japan and Turkey were established in 1924 and were interrupted in 1945 with the outbreak of World War II. The re-establishment of bilateral relations took place in 1952. Following the re-establishment of relations, embassies were reopened on both sides, and official visits began. In this context, Adnan Menderes was the first Turkish Prime Minister to visit Japan after World War II. Prime Minister Menderes flew to Japan with a delegation of important statesmen on April 19, 1958. At the invitation of the Japanese government, Menderes visited Japan as a state guest from April 21 to 25. During his visit, Prime Minister Menderes was presented the Order of the Rising Sun and was also accepted as an honorary citizen of Tokyo. During his visit, he also held high-level meetings, made various observations, and attempted to establish economic cooperation with Japan. In this study, it has been examined Prime Minister Menderes’ visit in the Japanese press. Japan’s high-circulation newspapers were used as primary sources in this study. These newspapers were Asahi Shinbun, Mainichi Shinbun, Yomiuri Shinbun and Nihon Keizai Shinbun. In this study, it has been focused on how the newspapers covered Menderes’ visit and what points were conveyed to Japanese readers about his visit. As result of this study, it has been seen that Prime Minister Menderes’ visit was given importance by Japanese Press. Also it has been seen that every moment of the visit, from beginning to end, was covered in the newspapers.

Anahtar Kelimeler

Adnan Menderes , Japan , Japanese Press , Asahi , Yomiuri , Mainichi

Kaynakça

• Arşiv Belgeleri
• Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi. Japonya’dan Gelen Heyet ile Ankara’da Yapılan Ticaret Müzakereleri. No. 42, Gömlek No. 215445, Kutu No. 44763, 11.2.1953.
• https://katalog.devletarsivleri.gov.tr/
• Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi. Japonya`ya Satılacak Buğdaylar ve Türkiye`ye Gelecek Ticaret Heyeti. No.7, Gömlek No. 215445, Kutu No. 44763, 10.2.1953.
• https://katalog.devletarsivleri.gov.tr/
• Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi. Japonya Dışişleri Bakanının Japonya-Türkiye Ticari İlişkilerinin Geliştirilmesi Hakkında Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanına Yazdığı Mektup. No. 31, Gömlek No. 215445, Kutu No. 44763, 9.2.1953.
• https://katalog.devletarsivleri.gov.tr/
• Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi. Japonya Dışişleri Bakanının Japonya-Türkiye Ticari İlişkilerinin Geliştirilmesi Hakkında Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanına Yazdığı Mektuba Verilen Cevap. No. 30, Gömlek No. 215445, Kutu No. 44763, 11.4.1953.
• https://katalog.devletarsivleri.gov.tr/
• Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi. Başbakan Adnan Menderes’in Japonya’ya Varışında Basına Yaptığı Açıklama. No. 1, Gömlek No. 215387, Kutu No. 44738, 01.01.1958.
• https://katalog.devletarsivleri.gov.tr/
• Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi. Başbakan Adnan Menderes’in Japonya’ya Hareket Etmeden Önce Basına Yaptığı Açıklama. No. 2, Gömlek No. 215387, Kutu No. 44738, 01.01.1958.
• https://katalog.devletarsivleri.gov.tr/
• Süreli Yayınlar
• (1958, Mayıs 3). Seyahatler. Akis.
• (1958, Nisan 21). Zorlu Stresses Japan Cooperation. The Japan Times.
• (1958, Nisan 22). Turkish Premier Arrives; Hopes to Tighten Relations. The Japan Times.
• (1958, Nisan 24). Turkey, Japan Okay Economic Link Plan. The Japan Times.
• (1958, Nisan 25). Menderes Ending Japan Visit Today. The Japan Times.
• (1958, Nisan 26). Kishi, Menderes Stress Cooperation. The Japan Times.
• (1958, Nisan 27). Rhee Decorates Turkish Premier. The Japan Times.
• (1958, Nisan 20 Akşam). カラチに到着トルコ首相. Yomiuri Gazetesi.
• (1958, Nisan 20 Sabah).トルコ首相日本へ出発. Yomiuri Gazetesi.
• (1958, Nisan 21 Sabah).トルコ首相香港着. Yomiuri Gazetesi.
• (1958, Nisan 22 Sabah).トルコ首相来日経済発展に助力を期待. Yomiuri Gazetesi.
• (1958, Nisan 22 Akşam).トルコ首相岸首相を訪問. Yomiuri Gazetesi.
• (1958, Nisan 23 Akşam). 京浜工業地帯を見学来日のトルコ首相. Yomiuri Gazetesi.
• (1958, Nisan 24 Sabah). 日本・トルコ経済調査団を交換岸・メンデレス会談で一到. Yomiuri Gazetesi.
• (1958, Nisan 25 Akşam).トルコ首相一行、帰国の途へ. Yomiuri Gazetesi.
• (1958, Nisan 20 Akşam). 日本経済関係強化トルコ外相語る. Asahi Gazetesi.
• (1958, Nisan 20 Sabah).トルコ首相来日. Asahi Gazetesi.
• (1958, Nisan 22 Akşam). 天皇、トルコ首相と御会食. Asahi Gazetesi.
• (1958, Nisan 22 Sabah).トルコ首相来日. Asahi Gazetesi.
• (1958, Nisan 23 Sabah).トルコ首相へ名誉都民の称号とカギ. Asahi Gazetesi.
• (1958, Nisan 25 Akşam).トルコ首相離日. Asahi Gazetesi.
• (1958, Nisan 25 Sabah).トルコ首相きょう離日. Asahi Gazetesi.
• (1958, Nisan 20 Sabah).トルコ首相訪日の途へ. Nihon Keizai Gazetesi.
• (1958, Nisan 22 Akşam). 両陛下トルコ首相と御歓談. Nihon Keizai Gazetesi.
• (1958, Nisan 22 Sabah).トルコ首相一行来日. Nihon Keizai Gazetesi.
• (1958, Nisan 23 Sabah). トルコ首相に都のカギ贈る. Nihon Keizai Gazetesi.
• (1958, Nisan 24 Sabah). 経済協力に混合委トルコ首相岸首相と一到. Nihon Keizai Gazetesi.
• (1958, Nisan 25 Akşam). メンデレス首相帰国. Nihon Keizai Gazetesi.
• (1958, Nisan 4 Sabah).トルコ首相きょう来日. Mainichi Gazetesi.
• (1958, Nisan 20 Sabah).トルコ首相訪日の途に. Mainichi Gazetesi.
• (1958, Nisan 21 Sabah). メンデレス・トルコ首相の横顔. Mainichi Gazetesi.
• (1958, Nisan 22 Sabah). メンデレス首相入京. Mainichi Gazetesi.
• (1958, Nisan 23 Sabah). メンデレス・トルコ首相. Mainichi Gazetesi.
• (1958, Nisan 25 Akşam).トルコ首相離日, 25.4.1958. Mainichi Gazetesi.
• Kitap ve Makaleler
• Altan, S. (2024). Demokrat Parti İktidarının Basın Aracı Olan Demokrat Gazeteler: Doğu Anadolu Örneği. A. Kaymak, S. Eren, S. Nurdan, K. Güney ve Muhammed Özler (Ed.), XIX. Türk Tarih Kongresi (1. Baskı, s. 569-601), içinde. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
• Irmak, Ö. (2009). Adnan Menderes’in Yurtdışı Gezileri. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi.
• Matsutani, H. (1999). 日本トルコ交渉史 : 解説と資料. 博報堂岡崎研究所.
• Ōmagari, Y. (2019).日本・トルコ関係──皇室・政府・市民の「三層外交」. H. Yasushi (Ed.), トルコ (1. Baskı, s. 17-34) içinde. Minerva Shobo.
• Tepealtı, F. (2024). Türkiye-Japonya İlişkileri: Yüz Yıllık Bir Değerlendirme. International Journal of Geography and Geography Education, 53, 136-156.
• Turp, M. (2020). Türkiye-Japonya Arasında Diplomatik İlişkilerin Yeniden Tesisi ve Siyasiİktisadi İlişkiler (1951-1960). Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi - Journal of Turkish Researches Institute, 69, 653-669.
• Ünalp, F. R. (2020). İkinci Dünya Savaşı’nda Türkiye’nin Savaş Dışı Kalma Politikaları ve Sonuçları. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 45, 201-221. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kdeniz/issue/51186/667276