The Hira Experience: A Model of Purification for the Contemporary Human

Yıl 2026, Sayı: 41, 391 - 404, 25.01.2026

Neslişah Başbuğ , Emel Karaşahin

https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1808372

Öz

This study evaluates whether the seclusion of the Prophet of Islam, Muhammad, in the Cave of Hira and his experience of revelation was, beyond its theological significance, also a human process of purification driven by his concern for the moral and social degeneration of his society. Throughout history, caves have served as places of profound solitude and spiritual cleansing for prophets, philosophers, and mystics seeking deeper truths. The study emphasizes that in the society in which Prophet Muhammad lived—marked by widespread idolatry, moral decline, and social injustice—he retreated into solitude in search of inner peace. It is noted that this tradition of retreat was not a prophetic privilege alone, but has echoed throughout history among individuals seeking mental and spiritual equilibrium. The Prophet’s cave experience is interpreted as a phase of internal transformation prior to revelation—an experience that contributed to his more critical engagement with the social fabric of his time. The study underscores that this experience should not be viewed solely as a religious event, but also be analyzed from psychological and sociological perspectives. In light of this new interpretive framework, the core inquiry of this study is whether modern individuals, by distancing themselves temporarily from society, might similarly benefit from solitary reflection. Contemporary scientific research affirms that occasional solitude can support personal development and inner purification. Within this context, although the revelation experienced by Prophet Muhammad in the cave is undoubtedly unique, his human need for solitude is examined as a potential model for modern individuals seeking meaning and clarity.

Anahtar Kelimeler

Hira , Seclusion , Prophet Muhammad , Purification

HİRA DENEYİMİ: GÜNÜMÜZ İNSANI İÇİN BİR ARINMA MODELİ

Öz

Bu çalışma, İslam peygamberi Hz. Muhammed’in Hira Mağarası’ndaki inziva sürecindeki vahiy deneyiminin yanı sıra aynı zamanda toplumdaki sosyal ve ahlaki yozlaşmadan duyduğu endişe ve kaygıdan dolayı, insan olarak bir arınma deneyimi olup olmadığı üzerine bir değerlendirmedir. Tarih boyunca mağaraların, peygamberler, filozoflar ve mistikler için yalnızlığın derinliğinde hakikate ulaşma ve manevi arınma mekânı olduğu vurgulanmaktadır. Hz. Muhammed’in yaşadığı toplumda putperestliğin yaygın olduğu, ahlaki çöküşün ve adaletsizliklerin derinleştiği, bu nedenle onun içsel dinginlik arayışıyla uzlete çekildiği belirtilmektedir. Uzlet geleneğinin yalnızca peygambere özgü bir eylem olmadığı, tarih boyunca birçok bireyin benzer şekilde ruhsal ve zihinsel dinginlik için inzivaya çekildiği görülmektedir. Hz. Muhammed’in mağara tecrübesinin, vahiy öncesinde bir içsel dönüşüm süreci geçirdiği ve bu dönemin onun toplumun sosyal yapısını daha eleştirel bir gözle değerlendirmesine katkı sağladığı belirtilmektedir. Son olarak, Hz. Muhammed’in mağara tecrübesinin yalnızca dini bir deneyim olarak ele alınmaması gerektiği, bu sürecin psikolojik ve sosyolojik yönleriyle de değerlendirilmesi gerektiği üzerinde durulmuştur. Bu yeni bağlamdan hareket edince bu çalışmadaki sorgulamamız, günümüz insanının toplumdan uzaklaşarak kendisiyle baş başa kalması bir çözüm müdür sorusuna da cevap bulmaya çalışmaktır. Bugün modern bilimin verileri ile insanın zaman zaman yalnız kalma gereksiniminin bireysel gelişim ve içsel arınma açısından faydalı olduğunu biliyoruz. Bu açıdan İslam peygamberin Hz. Muhammed’in mağara sürecindeki vahiy deneyimi özel oluşu malumdur. Ancak peygamberin yalnız kalma gereksinimin ne kadar insani olduğu üzerinde durarak modern insan için de bu deneyim bir örnek teşkil edebilirliği üzerine bir değerlendirme yapacağız.

Anahtar Kelimeler

Hira , İnziva , Hz. Muhammed , Arınma

Kaynakça

• Arslan, İ. (2021). Hira Mağarası’nı aydınlatan nur. Hira Mağarası’nı Aydınlatan Nur, 8(13), 24–49. https://doi.org/10.34086/rteusbe.929493.
• Belâzürî, Y. b. C. (2020). Ensâbü’l-eşrâf. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu.
• Bozyol Aksu, Z. K. (2025). Modern dünyada yalnızlık: Tehdit mi, fırsat mı? İstanbul: Psikoloji Yayınları.
• Buhârî, M. b. İ. (2012). el-Câmiʿu’s-Sahîh. Kâhire: Dâru’t-Te’sîl.
• Cevâd, A. (1993). el-Mufassal fî Târîhi’l-Arab kable’l-İslâm. Beyrut: Câmiatü Bağdât.
• Cevherî, E. b. N. İ. b. H. (1987). es-Sıhâh Taʿcü’l-Lüğa ve Sıhâhu’l-ʿArabiyye. Beyrut: Dâru’l-İlim.
• Çağırıcı, M. (1991). Arab. In Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Vol. 3, pp. 1-10). İstanbul: TDV Yayınları.
• Doğan, A. (2008). Dönüşüm sürecindeki insanın sembolik seyahati ve Hüsn ü Aşk örneği (Doktora tezi, Fırat Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı).
• Doğan, M., & Tüzer, A. (2024). Yalnızlık ve felsefe. Uluslararası Dorlion Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi (DASAD), 1(2), 142–157. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.11532723
• Ebû Dâvûd, S. b. E. e. E. e. S. (2021). Sünen-i Ebû Dâvûd. İstanbul: Ocak Yayınları.
• Gölcük, Ş., & Toprak, S. (1991). Kelâm. Konya: Tekin Kitabevi.
• Günel, F. (1998). Hira. In Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Vol. 17, pp. 1-5). İstanbul: TDV Yayınları.
• Halebî, A. b. B. (1320). İnsânu’l-Uyûn fî Sîreti’l-Emîn ve’l-Me’mûn. Beyrut: Ezher Matbaası.
• Halebî, E. A. b. İ. b. A. (1427). es-Sîretü’l-Halebiyye (2. bs.). Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
• Hamevî, Y. (1410). Muʿcemü’l-Büldân (A. el-Cündî, Tahk.). Beyrut.
• Hamidullah, M. (1991). İslâm Peygamberi (S. Tuğ, Çev.). İstanbul: İrfan Yayınevi.
• İbn Bâcce. (2003). Tedbîrü’l-Mütevahhid (M. Kaya, Çev.). Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
• İbn Esîr. (2011). Vennihâye. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye.
• İbn Hanbel, A. (2023). Müsned. İstanbul: Beka Yayınları.
• İbn Hişâm, E. M. C. A. (2023). es-Sîretü’n-Nebeviyye. İstanbul: Siyer Yayınları.
• İbn Kelbî. (2016). Kitâbü’l-Esnâm (B. Bilgin, Çev.). Ankara: Ankara Okulu Yayınları.
• İbn Kesîr. (1996). el-Bidâye ve’n-Nihâye. İstanbul: Çağrı Yayınları.
• İbn Saʿd. (ty.). et-Tabakātü’l-Kübrâ. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
• İbn Tufeyl. (2004). Hayy b. Yakzân (Ş. Yaltkaya & B. Reşid, Çev.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• İsfahânî, R. (1997). Müfredât. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
• Kahraman, H. (2018). Klinik bir olgu olarak yalnızlık: Yalnızlık ve psikolojik bozukluklar. Ayna Klinik Psikoloji Dergisi, 5(2), 1–24. https://doi.org/10.31682/ayna.435926
• Kapar, A. (2002). Kus b. Sâide. In Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Vol. 26). Ankara: TDV Yayınları.
• Kelbî, E. M. (1971). Kitâbü’l-Esnâm. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
• Kılınç, N. (2023). Müsteşriklerin Hz. Peygamberin putlara taptığı iddiasına dayanak aldıkları rivayetlerin tahlili. Apjir: Akademik Psikoloji ve İlahiyat Araştırmaları Dergisi, 7(2), 262-273. http://doi.org/10.52115/apjir.1316282
• Küçük, M. A. (2017). Mitolojiden ikonografiye Türkiye’nin turistik dinî mekânları: “Mağaralar”. Gazi Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi, 1(1), 1–20.
• Muhammed b. İshak b. Yesâr. (1981). Sîretü İbn İshak: el-Müsemmâtü bi Kitâbi’l-Mübtedei ve’l-Meb‘asi ve’l-Megâzî. Konya: Hayta Hizmet Vakfı Neşriyatı Yayınları.
• Muhammed b. Mukerram, E. F. C. (1990). Lisânü’l-Arab. Beyrut: Dâru Sâdır.
• Mübarekfurî, S. (2005). Peygamberimizin Hayatı ve Daveti (İ. Kutlay, Çev.). İstanbul: Risale Yayınları.
• Müslim b. Haccâc. (2020). Sahîh-i Müslim. İstanbul: Ocak Yayıncılık.
• Nesâî. (2020). Sünenü’n-Nesâî (M. Türk, Çev.). İstanbul: Kitap Dünyası.
• Nguyen, T. T., & Ryan, R. M. (2017). Solitude as an approach to affective self-regulation. Personality and Social Psychology Bulletin, 44, 92–106. DOI: 10.1177/0146167217733073
• Nietzsche, F. W. (2016). Zerdüşt Böyle Buyurdu (A. İnam, Çev.). İstanbul: Say Yayınları.
• Özaydın, A. (1991). Amr b. Luhay. In Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Vol. 3, pp. 123-125). İstanbul: TDV Yayınları.
• Özdemir, Y., & İlhan, T. (2012). Benlik kurgusu, bağlanma ve yalnızlık. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 1, 157–180.
• Sarıçam, İ. (2007). Hz. Muhammed ve Evrensel Mesajı. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
• Sarıkçıoğlu, E., Gündüz, Ş., & Ünal, Y. (1996). Dinlerde Yükseliş Motifleri. Ankara: Vadi Yayınları.
• Sünter, E. (2020). Sühreverdî’ye göre arınmanın felsefesi: İnsan felsefesi ve etik yönüne dair bir değerlendirme. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(1), 89-111.
• Şâmî, M. b. Y. (1395). Sübülü’l-Hüdâ ve’r-Reşâd fî Sîreti Hayri’l-İbâd (A. Hilmi, Tahkik). Kahire: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
• Taşdelen, V. (2021). İnziva: İnsanın kendine yolculuğu. Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi (VİSBİD), 1(1), 8–20.
• Tayâlisî, E. D. (2019). Müsned-i Tayâlisî. İstanbul: Hüner Yayınevi.
• Tirmizî, E. Î. (2019). Sünenü’t-Tirmizî. İstanbul: Kitap Dünyası.
• Yavuz, S. S. (2020). İslâm Düşüncesinde Nübüvvet. İstanbul: Okur-Akademi Yayınları.
• Yücel, İ. (2016). Peygamberimizin Hayatı. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
• Zürkânî, A. b. Y. (ty). Şerhu’l-Mevâhibi’l-Ledünniye. Kahire.