Sekülerizmin Ortaya Çıkış Nedenleri ve Sosyal Yaşama Etkisi

Öz

İnsanın düşünsel ve toplumsal yapısında köklü değişiklikler yaratan sekülerleşme süreci, modern dünyanın en önemli kavramsal dönüşümlerinden birini temsil etmektedir. Bu süreç, özellikle Batı dünyasında dinî otoritenin ve sembollerin toplumsal alandan geri çekilmesine, bireysel ve toplumsal yaşamda dinin etkisinin azalmasına yol açmıştır. Ancak sekülerleşme, yalnızca Batı toplumları ile sınırlı kalmayıp, küresel bir olgu haline gelerek farklı kültürel ve dinî bağlamlarda farklı şekillerde tezahür etmiş; sosyal, teolojik, felsefik ve tarihsel alanlarda birçok tartışma yaratmıştır. Bu çalışmanın amacı, sekülerleşme kavramını teorik ve tarihsel bağlamda ele alarak, din ile toplum arasındaki ilişkilerin nasıl dönüştüğünü incelemektir. Önemi ise, sekülerleşmenin yalnızca Batı’da değil, İslam dünyası da dahil olmak üzere çeşitli toplumlarda nasıl farklı şekillerde ortaya çıktığını ve bu sürecin toplumsal yapılar üzerindeki etkilerini ele almasından kaynaklanmaktadır. Batı’daki sekülerleşme tecrübeleri genellikle Hristiyanlığın tarihsel gelişimi ile şekillenirken, İslam dünyasında dinin merkezi rolünü koruması, bu kavramın Müslüman toplumlar üzerindeki etkilerini daha karmaşık ve çok boyutlu hale getirmiştir. Bu açıdan, sekülerleşmenin sadece dinin toplumsal etkisinin azalması değil, aynı zamanda bireylerin düşünsel dünyasında nasıl bir değişim yarattığının anlaşılması da büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda, sekülerleşmenin hem teorik hem de pratik boyutlarını ele alan bu çalışmanın, dinin modern toplumdaki yeri ve işlevi üzerine önemli bir katkı sunması hedeflenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kelâm
• Din
• Sekülerleşme
• Modernleşme
• Toplum

The Reasons For The Emergence Of Secularism And Its Impact On Social Life

Öz

The process of secularization, which has created profound changes in the intellectual and social structure of humanity, represents one of the most important conceptual transformations of the modern world. This process, particularly in the Western world, has led to the withdrawal of religious authority and symbols from the social sphere, and a decrease in the influence of religion on individual and social life. However, secularization has not been limited to Western societies; it has become a global phenomenon, manifesting itself in different ways in diverse cultural and religious contexts, and generating numerous debates in social, theological, philosophical, and historical fields. The aim of this study is to examine how the relationship between religion and society has transformed by addressing the concept of secularization in its theoretical and historical context. Its importance stems from its examination of how secularization has manifested itself differently in various societies, including the Islamic world, and the effects of this process on social structures. While secularization experiences in the West are generally shaped by the historical development of Christianity, the preservation of the central role of religion in the Islamic world has made the effects of this concept on Muslim societies more complex and multifaceted. From this perspective, it is crucial to understand not only how secularization reduces the social influence of religion, but also how it transforms the intellectual world of individuals. In this context, this study, which addresses both the theoretical and practical dimensions of secularization, aims to make a significant contribution to understanding the place and function of religion in modern society.

Anahtar Kelimeler

• Kalām
• Religion
• Secularization
• Modernization
• Society.

Kaynakça

1. Altaytaş, M. (2007). Çağdaş İnkarcılık. İstanbul: Ensar Yayınları.
2. Altıntaş, R. (2005). Din ve Sekülerleşme. İstanbul: Pınar Yayınları.
3. Ardoğan, R. (2020). Fıtratla Buluşma İnkârcı Akımlara Cevaplar. F. Hoşab (Ed.). Ankara: İlâhiyât Yayınları.
4. Ardoğan, R. (2009). Sekülarizm, İslâm ve İnsan Hakları (321-362). İnsan Hakları ve Din Sempozyumu. Çanakkale, Türkiye.
5. Attâs, M. N. (2019). İslam, Sekülerizm ve Geleceğin Felsefesi. (M. E. Kılıç, Çev.). İstanbul: İnsan Yayınları.
6. Attâs, M. N. (2017). İslam ve Lisizm. (S. Ayaz, Çev.). İstanbul: Pınar Yayınları.
7. Bayraktar, M. (2012). Örtülü Bir Dinsizlik Şekli Dünyevîleşme. Din ve Toplum Dergisi, (1), 7-12.
8. Berger, P. L. (1993). Dinin Sosyal Gerçekliği. (A. Coşkun, Çev.). İstanbul: İnsan Yayınları.

9. Berger, P. L. (2005). Kutsal Şemsiye. (A. Coşkun, Çev.). 3. Basım. İstanbul: Rağbet Yayınları.
10. Bruce, S. (2000). The Supply Side Model of Religion: The Nordic and Baltic States. Journal for the Scientific Study of Religion. (39/1), 32-46.
11. Cox, H. (1990). The Secular City: Secularization and Urbanization in the Theological Perspective. New York: Collier Books Macmillan Publishing Company.
12. Ertit, V. (2019). Sekülerleşme Teorisi. Ankara: Liberta Yayınları.
13. Gündoğar, H. (2022). Teoriden Pratiğe Deizm ve Sekülerizm. İstanbul: Çıra Yayınları.
14. İlbak, Ü. (2014). Şehrin Vicdanı Sezai Karakoç (111-138). Kahramanmaraş’ta Sezai Karakoç Sempozyumu. Ankara, Türkiye.
15. İşliyen, B. (2019). Dünyevileşme. 2. Basım. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı.
16. Karadavi, Y. (2020). İslam ve Sekülerizm. (A. M. Nabil, Çev.). İslam ve Sekülerizm. A. Coşkun (Ed.). İstanbul: Dönem Yayıncılık.
17. Kirman, M. A. (2008). Küreselleşme Sürecinde Sekülerleşme ve Dinin Geleceği. (1/279-295). 38. ICANAS Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi. Ankara, Türkiye.
18. Kolakowski, L. (1999). Modernliğin Sonsuz Duruşması. (S. Ayaz, Çev.). İstanbul: Pınar Yayınları.
19. Özden, M. (2016). Sekülerliğin Tarihi Serüveni. JOMELİPS. (1/2), 60-81.
20. Sontag, S. (1987). Against interpretion. Londra: Andre Deutsch.
21. Tekin, M. (2009). Değişen Dindarlığın Dünyevîleşme Boyutu. Eski Yeni, (10), 14-20.
22. Turner, B. S. (1991). Max Weber ve İslam. (Y. Aktay, Çev.). Ankara: Vadi Yayınları.
23. Uzlaner, D. A. (2020). “Modern Dünyayı Hangi Anlamda Postsekülerizm Olarak Karakterize Edebiliriz”. (G. Toktarova, Çev.). İslam ve Sekülerizm. A. Coşkun (Ed.). İstanbul: Dönem Yayıncılık.
24. Wallace, W. ve Smith, J. (1995). “Democracy or Technocracy? European Integration and the Problem of Popular Consent”. West European Politics: The Crisis of Representation in Europe. (18/3), 137-157.