Kafkas ve Horon Türü Türk Halk Oyunlarının İncelenmesi: Iğdır ve Trabzon Örneği

Öz

Araştırmanın amacı; Kafkas (Iğdır) ve horon (Trabzon) türü Türk halk oyunlarından seçili oyunların incelenmesidir. Araştırma betimsel bir çalışma olup erişilen tüm bilimsel kaynaklar taranarak bilgi elde edilmiştir. Türk halk oyunları; geleneksel Türk kültür ve mirasını, dünden bugüne ve yarına aktarabilmesi yönüyle milli kimlik özelliğini de yansıtabilmektedir. Müzik, ritim ve hareketin uyumlu ve estetik bir şekilde kurgulanarak sergilenmesi ile ortaya çıkan Türk halk oyunları; müzik, ritim ve hareket zenginliği ile yörelere göre çeşitlilik göstermektedir. Türk halk oyunlarındaki bu çeşitlilik, temel teknik uygulamalarda, oyunların ezgi ve ritim yapılarında da kendini göstermektedir. Bu doğrultuda uygulamalar gerçekleştirilirken seçili yöre oyunlarının ritim ve müzik yapısı da dikkate alınmaktadır. Araştırmada Iğdır-Kafkas türü oyunlardan; “Hoş Gelişler Ola”, Trabzon-horon türü oyunlardan; “Akçaabat Kız Horonu” oyunlarının müzik, ritim kalıpları ile karakteristik yapısı dikkate alınarak temel teknik ve uygulamaları aktarılmıştır. Sonuç; bilimsel kaynaklar yolu ile elde edilen bilgilerden yararlanılarak seçili Türk halk oyunları türlerinin temel teknik, uygulamaları ile müzik ve ritim yapıları örneklerle aktarılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Türk Halk Oyunları
• Ritim
• Müzik

Analysis of Caucasian and Horon-Type Turkish Folk Dances: The Example of Iğdır and Trabzon

Öz

The aim of this research is to examine selected Turkish folk dances of the Caucasian (Iğdır) and horon (Trabzon) types. This research is a descriptive study, and information was obtained by reviewing all available scientific sources. Turkish folk dances reflect national identity by transmitting traditional Turkish culture and heritage from the past to the present and future. Turkish folk dances, which emerge from the harmonious and aesthetic arrangement of music, rhythm, and movement, show diversity according to region in terms of their richness of music, rhythm, and movement. This diversity in Turkish folk dances is also reflected in the basic technical applications and the melodic and rhythmic structures of the dances. In this context, the rhythm and musical structure of selected regional dances are also taken into consideration when carrying out the applications. In the research, the basic techniques and applications of the Iğdır-Caucasian type dance, "Hoş Gelişler Ola," and the Trabzon-Horon type dance, "Akçaabat Kız Horonu," are presented, taking into account their music, rhythm patterns, and characteristic structures. In conclusion, the basic techniques, applications, and music and rhythm structures of selected Turkish folk dance types are presented with examples, using information obtained from scientific sources.

Anahtar Kelimeler

• Turkish Folk Dance
• Rhythm
• Music

Kaynakça

1. Acar Z, Z. (2018). Her Yönüyle Iğdır. (3. Baskı). Ankara: Detemat Matbacılık.
2. Aliyeva, V. (2011). “Azerbaycan’ın Nevruz Dansları”, Halk Kültüründe Eğlence, Uluslararası Halk Kültür Sempozyumu, Kocaeli Üniversitesi, Motif Vakfı Yayınları: 10, 11-13, İstanbul: 74-76.
3. Alp, M.Z. (2010). Halk Oyunlarının Ritim Duygusu, vücut Kompozisyonu ve Reaksiyon Zamanının Gelişimi Üzerine Etkisi [Yayımlanmış yüksek lisans tezi]. Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
4. And, M. (1961).“Halk Oyunlarımızın Adlarının Anlamları”, Türk Folklor Araştırmaları Dergisi, Yıl: 12, Cilt:6, No:144, Temmuz. 2433-2436.
5. And, M. (1974). Oyun ve Büyü. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları.
6. Ataman, S. Y. (1975). 100 Türk Halk Oyunu, İstanbul: Yapı ve Kredi Bankası Kültürü Hizmeti, Binbirdirek Matbaası Yayınları.
7. Ayter, A. (1988). “Türk Halk Oyunlarının Sahnelenmesinde Karşılaşılan Problemler ve Yanlışlıklar”, Türk Halk Oyunlarının Sahnelenmesinde Karşılaşılan Problemler Sempozyumu Bildirileri, 26-28 Ekim 1987, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Kültür ve Turizm Bakanlığı Milli Folklor Araştırma Dairesi Yayınları:102, Seminer, Kongre Bildirileri Dizisi: 25, Öztek Matbaası, Ankara: 41-46.
8. Bilgin, K. E. (2020). Halk oyunları oynayan üniversite öğrencilerinin iletişim becerileri ve sosyal bütünleşme düzeyleri arasındaki ilişki.[Yayımlanmış yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.

9. Bulut, F. (2011)."Piyano Eğitiminde Geleneksel Türk Halk Müziği Kaynaklı Eserlerin Seslendirilmesine Yönelik Oluşturulan Bir Çoklu Analiz Modeli", Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 31.1. 31-52.
10. Çakır, A. (2009). Tozlu Adımlar, Ankara: Kültür Ajans Yayınları.
11. Demirsipahi, C. (1975). Türk Halk Oyunları, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları: 148, (1. Baskı). Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
12. Eroğlu, T. (2010). Türk Dans Antropolojisine Giriş. Ankara: Yurt Renkleri Yayınevi.
13. Gülbeyaz, K. (2018). “Türk Halk Oyunlarında Kullanılan Bazı Kasların Aktivasyon Oranlarının Kinesiyolojik Açıdan İncelenmesi (Horon Örneği)”, Eurasian Academy of Sciences Social Sciences Journal, 75-87.
14. MEB. (2019). Ritim Eğitimi ve Halk Dansları, Ortaöğretim Spor Lisesi Ders Kitabı. (2. Baskı). Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
15. Öngel, H. B. (1992). Türk Halk Oyunlarının Kökeni, Oluşumundaki Etkenler ve Sınıflandırılması. [Yayımlanmış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı.
16. Özbilgin, Ö. (1999). Türk Halk Oyunlarında Tür ve Biçim Sorunu. [Yayımlanmış yüksek lisans tezi]. Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
17. Sadak, N. (1992).Türk Ocakları. Ankara: Atatürk Devri Fikir Hayatı. Sayı: 50. 261-271.
18. Su, R. (2000). Türk Halk Oyunları, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, Can Reklam Basın Yayın.
19. Tapmaz, Ç. (2012). Halk oyunları çalışmalarının İlköğretim beşinci sınıf (10-11 yaş gurubu) öğrencilerinin sosyal uyum düzeylerine etkisi [Yayımlanmış yüksek lisans tezi]. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
20. Ünal, Ş. (1997). 1900–1950 Yılları Arasında Halk Oyunları Özerine Ülkemizde Yapılan Teorik ve pratik Çalışmalara Genel Bir Bakış, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.