Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlaması (ESG) Yapan Şirketlerde Nakit Temelli Finansal Dayanıklılık Analizi: BİST 30 Endeksinde Bir Uygulama

Öz

Bu çalışma, geleneksel tahakkuk esaslı kârlılık göstergelerinin kriz dönemlerindeki yapısal kısıtlarını aşarak, kurumsal sürdürülebilirlik (ESG) raporlaması yapan Borsa İstanbul (BİST) 30 endeksindeki banka dışı şirketlerin nakit temelli finansal dayanıklılık profillerini analiz etmeyi amaçlamıştır. Araştırmada, 26 şirketin 2019-2024 yıllarını kapsayan küresel pandemi, yüksek enflasyon ve parasal sıkılaşma süreçlerindeki nakit yaratma ve şokları absorbe etme kapasiteleri incelenmiştir. Nakit Karşılama, Operasyonel Nakit Karşılama, Borç Servis Dayanıklılığı ve Nakit Üretim Gücü rasyoları hesaplanmış; dönemsel gelişimler medyan, dayanıklılık profilleri ortalamalar üzerinden analiz edilmiştir. Bulgulara göre, 2020 pandemi şokunda benimsenen “nakde kaçış” stratejisiyle likidite tamponları güçlendirilmiş; ancak 2024'teki parasal sıkılaşma ve artan finansman maliyetleriyle bu rezervler erozyona uğramıştır. İşletmelerin nakit üretme kapasiteleri 2024'te %12,4 seviyesinde tutunsa da, rekor finansman giderleri nedeniyle borç servis dayanıklılığının 1,06x gibi teknik temerrüt sınırına çok yakın kritik bir eşiğe gerilediği saptanmıştır. Şirketlerin faiz yükünü çevirebilmek adına operasyonel nakitlerini tüketmeleri, stok likidite rezervlerini savunmasız bırakmıştır. Öte yandan, ESG ekosistemindeki şirketler arasında nakit yönetimi açısından belirgin ayrışmaların bulunduğu; sürdürülebilirlik vizyonunun ancak etkin bir likidite stratejisiyle birleştiğinde dış şoklara karşı koruyucu bir kapasite yarattığı saptanmıştır. Performans ölçümünü “nakit temelli hayatta kalma likiditesi” eksenine taşıyan araştırma; işletme likiditesinin dış şoklara karşı korunmasında nakit akış dinamiklerinin kritik bir savunma mekanizması olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kurumsal Sürdürülebilirlik (ESG)
• Finansal Dayanıklılık
• Nakit Akış Analizi
• BİST 30
• Likidite Yönetimi

Cash-Based Financial Resilience Analysis in Companies Reporting on Corporate Sustainability (ESG): An Application on the BIST 30 Index

Öz

This study aims to analyse the cash-based financial resilience profiles of non-bank companies in the Borsa Istanbul (BIST) 30 index that report on corporate sustainability (ESG), overcoming the structural limitations of traditional accrual-based profitability indicators during crises. The research examines the cash generation and shock-absorption capacities of 26 companies during the global pandemic, high inflation, and monetary tightening periods spanning 2019-2024. Cash Coverage, Operational Cash Coverage, Debt Service Resilience, and Cash Generation Capacity ratios were calculated; periodic developments were analysed using medians, and resilience profiles using six-year averages. Findings indicate the “flight to cash” strategy adopted during the 2020 pandemic strengthened liquidity buffers; however, these reserves eroded significantly in 2024 due to monetary tightening and rising financing costs. While businesses maintained cash generation capacity at 12.4% in 2024, debt service resilience plummeted to a critical 1.06x, near the technical default limit, due to record-high financing costs. Consequently, companies depleted operational cash to cover interest burdens, leaving liquidity reserves vulnerable. Moreover, significant disparities in cash management were found even among companies within the ESG ecosystem, suggesting that a sustainability vision only provides a protective buffer against external shocks when integrated with a robust liquidity strategy. By shifting the performance paradigm to “cash-based survival liquidity”, this research demonstrates that cash flow dynamics are a critical buffer against external shocks.

Anahtar Kelimeler

• Corporate Sustainability (ESG)
• Financial Resilience
• Cash Flow Analysis
• BİST 30
• Liquidity Management

Kaynakça

1. Acharya, G., Sethi, S. R., & Mahadik, D. A. (2025). ESG: a window into financial health and sustainable goals. Journal of Islamic Marketing, 16(1), 1-25. https://doi.org/10.1108/JIMA-04-2025-0232
2. Ahmed, O., & Abu Khalaf, B. (2025). The impact of ESG on firm value: The moderating role of cash holdings. Heliyon, 11(2), e41868. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2025.e41868
3. Ahmeti, Y., Kalimashi, A., Ahmeti, A., & Ahmeti, S. (2024). Factors affecting sustainable growth rate and its impact on financial performance of Kosovo manufacturing companies. Economic Studies, 33(4), 61–74. https://ideas.repec.org/a/bas/econst/y2024i4p61-74.html
4. Alfalih, A. A. (2023). ESG disclosure practices and financial performance: A general and sector analysis of SP-500 non-financial companies and the moderating effect of economic conditions. Journal of Sustainable Finance & Investment, 13(4), 1506-1533. https://doi.org/10.1080/20430795.2022.2150511
5. Almeida, H., Campello, M., & Weisbach, S. (2004). The cash flow sensitivity of cash. The Journal of Finance, 59(4), 1777-1804. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.2004.00679.x
6. Arslan, S., & Erdoğan, T. (2025). BİST Sürdürülebilirlik Endeksi’ndeki imalat işletmelerinde ESG ve finansal performans ilişkisi. Politik Ekonomik Kuram, 9(3), 976-987. DOİ: 10.30586/pek.164 https://izlik.org/JA65NF69PS
7. Çavuş, G., & Başar, A. B. (2020). Finansal başarısızlık durumunun öngörülmesinde nakit akış bilgilerinin rolü. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 22(Özel Sayı), 292–318. https://doi.org/10.31460/mbdd.647542
8. Dizaj, E. K. (2024). Kurumsal sürdürülebilirlik performansı borç finansman maliyetini etkiler mi? Borsa İstanbul örneği. International Review of Economics and Management, 12(1), 45-66. https://doi.org/10.18825/iremjournal.1481382

9. Düzer, M., & Önce, S. (2017). Kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması ve finansal performans: BİST’te işlem gören şirketler için karşılaştırmalı bir analiz. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 637-648. https://doi.org/10.33905/bseusbed.348073
10. Figuerola, I., Paraskevas, P., Lumbreras, S., & Paraskevopoulos, I. (2025). ESG and corporate financial performance: A discounted cash-flow perspective with sustainability implications. Preprints.org, 1-20. https://doi.org/10.20944/preprints202504.2210.v1
11. Friede, G., Busch, T., & Bassen, A. (2015). ESG and financial performance: Aggregated evidence from more than 2000 empirical studies. Journal of Sustainable Finance & Investment, 5(4), 210-233. https://doi.org/10.1080/20430795.2015.1118917
12. Garip, O., & Yılmaz, B. (2025). Kurumsal sürdürülebilirlik ve finansal performans: BİST Sürdürülebilirlik Endeksi üzerine bir uygulama. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (57), 220-239. https://doi.org/10.52642/susbed.1622594
13. Gündüz, M., & Gündüz, M. (2025). Kurumsal sürdürülebilirlik ve firma performansı: Türkiye örneği. Ekonomi, Politika & Finans Araştırmaları Dergisi, 10(3), 1245-1262. https://doi.org/10.30784/epfad.1640643
14. Güneysu, Y. (2023). Çevresel, sosyal ve kurumsal yönetim faaliyetlerinin nakit bulundurma politikasındaki rolü: BİST Sürdürülebilirlik Endeksi örneği. Muhasebe Enstitüsü Dergisi, 69, 45-56. https://doi.org/10.26650/MED.1314375
15. Haberal, Z. (2024). Yüksek enflasyonun BİST 30 endeksinde kayıtlı şirketlerin 2021 ve 2022 yılları nakit akışlarına etkisinin değerlendirilmesine yönelik bir araştırma. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (103), 71-92. DOI: 10.25095/mufad.1472274 https://izlik.org/JA34NE58HK
16. Hamid, L., & Shear, F. (2025). Environmental, social, and governance score and corporate financial performance: The strategic role of corporate cash holdings. Pakistan Journal of Commerce and Social Sciences, 19(3), 578-597. https://doi.org/10.64534/Commer.2025.574
17. Hastalona, D., & Sadalia, I. (2021). Literature review ESG and sustainability finance. Budapest International Research and Critics Institute-Journal (BIRCI-Journal), 4(3), 3548-3560.
18. Homayoun, S., Pazhohi, M., & Tamam, H. M. (2024). The effect of innovation and information technology on financial resilience. Sustainability, 16(11), Article Number 4493, 1-23. https://doi.org/10.3390/su16114493
19. Johan, S., Kayani, U. N., Naeem, M. A., & Karim, S. (2024). How effective is the cash conversion cycle in improving firm performance? Evidence from BRICS. Emerging Markets Review, 59, Article Number 101114, 1-13. https://doi.org/10.1016/j.ememar.2024.101114
20. Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP). (2026). Şirketlerin finansal raporları. 15 Ocak 2026 tarihinde https://www.kap.org.tr/tr adresinden erişildi.
21. Kalash, I. (2023). How do firms manage liquidity during currency crisis? The case of Turkey. Macroeconomics and Finance in Emerging Market Economies, 16(2), 247-263. https://doi.org/10.1080/17520843.2021.1983703
22. Kamaluddin, A., Ishak, N., & Mohammed, N. F. (2019). Financial distress prediction through cash flow ratios analysis. International Journal of Financial Research, 10(3), 63-76. https://doi.org/10.5430/ijfr.v10n3p63
23. Karas, M., & Reznakova, M. (2020). Cash flows indicators in the prediction of financial distress. Inzinerine Ekonomika-Engineering Economics, 31(5), 525–535. http://dx.doi.org/10.5755/j01.ee.31.5.25202
24. Kartal, C., Özdil, Z., & Acar Karaboğa, M. (2024). BİST Sürdürülebilirlik 25 Endeksi Firmalarının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri ile Finansal Performans Analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 20(ICMEB’24 Özel Sayı), 79-100. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1487788
25. Karyağdı, N. G., & Şit, A. (2023). İşletmelerin ESG performanslarının sermaye maliyeti ve finansal performansına etkisi: BİST Sürdürülebilirlik-25 Endeksi üzerine bir uygulama. Journal of Bucak Business Administration Faculty, 6(2), 277-292. https://doi.org/10.38057/bifd.1362050
26. Kaya, İ., & Özçelik, H. (2023). Nakit akışlarının firma performansı üzerine etkisi: BİST üzerine bir araştırma. İstanbul İktisat Dergisi - Istanbul Journal of Economics, 73(1), 333-358. https://doi.org/10.26650/ISTJECON2022-1209479
27. Khalil, M. A., Khalil, S., & Sinliamthong, P. (2024). From ratings to resilience: The role and implications of environmental, social, and governance (ESG) performance in corporate solvency. Sustainable Futures, 8, Article Number 100304, 1-8. https://doi.org/10.1016/j.sftr.2024.100304
28. Khan, M. A. (2022). ESG disclosure and firm performance: A bibliometric and meta analysis. Research in International Business and Finance, 61, Article Number 101668, 1-19. https://doi.org/10.1016/j.ribaf.2022.101668
29. Kunaifi, A., Oktari, V., & Soewarno, N. (2025). ESG disclosure and firm sustainable growth nexus in Indonesia’s emerging markets: Does working capital management matter?. Asian Review of Accounting, 1-16. https://doi.org/10.1108/ARA-03-2025-0068
30. Kuzu, M. (2025). Piyasa değeri yüksek işletmelerde nakit akış tablosunun iflas riskini açıklama gücü. Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (1), 74-90. https://dergipark.org.tr/tr/pub/hausbd/article/1692625
31. Li, H., Wang, Y., & Zhao, X. (2025). How does ESG performance affect the value of cash holdings: Evidence from China. Asian Review of Accounting, 33(4), 1-22. https://doi.org/10.1108/ARA-04-2025-0134
32. London Borough of Hammersmith and Fulham. (2022). Statement of Accounts 2021/22, 1-144. 18 Aralık 2025 tarihinde https://www.lbhf.gov.uk/councillors-and-democracy/about-hammersmith-fulham-council/statement-accounts adresinden erişildi.
33. Lokanan, M. E., & Ramzan, S. (2024). Predicting financial distress in TSX-listed firms using machine learning algorithms. Frontiers in Artificial Intelligence, 7, 1-19. https://doi.org/10.3389/frai.2024.1466321
34. Mustafa, Z., & Ismail, B. Y. (2023). The impact of cash flow on firms' financial sustainability: An applied study on joint manufacturing companies in Iraqi securities. Tikrit Journal of Administrative and Economic Sciences, 21(71), 408-428.
35. Nason, R. S., & Patel, P. C. (2016). Is cash king? Market performance and cash during a recession. Journal of Business Research, 69(10), 4242-4248. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2016.03.001
36. Özbek, B. (2025). Covid-19 pandemisinin finansal performansa etkisinin oran analizi yöntemiyle incelenmesi: SASA A.Ş. örneği. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(2), 71-84. https://doi.org/10.52791/aksarayiibd.1651096
37. Paksoy, Ö. B. (2024). Nakit akış rasyolarına dayalı finansal performans analizi: BİST sürdürülebilirlik endeksi örneği. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(3), 768-787. https://doi.org/10.18506/anemon.1415114
38. Qureshi, M. A., Akbar, M., Akbar, A., & Poulova, P. (2021). Do ESG endeavors assist firms in achieving superior financial performance? A case of 100 best corporate citizens. SAGE Open, 11(2), 1–18. https://doi.org/10.1177/21582440211021598
39. Ramli, N. A., Rahim, N., Mat Nor, F., & Marzuki, A. (2022). The mediating effects of sustainable growth rate: Evidence from the perspective of Shariah-compliant companies. Cogent Business & Management, 9(1), Article Number 2078131, 1-30. https://doi.org/10.1080/23311975.2022.2078131
40. Smith, G. C. C. (2014). After a market panic: Cash is king. Managerial Finance, 40(5), 506-534. https://doi.org/10.1108/MF-07-2013-0166
41. Soy Temür, A., & Tulum, S. (2022). BİST teknoloji işletmelerinin nakit akış oranlarına dayalı CRITIC ağırlıklandırmalı COCOSO yöntemi ile finansal performans analizi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (51), 383-401. https://doi.org/10.30794/pausbed.1074295
42. Tahir, M. S., & Richards, D. W. (2025). A systematic literature review of financial resilience: Antecedents, consequences and future research agenda. Journal of Financial Regulation and Compliance, 33(4), 592-615. https://doi.org/10.1108/JFRC-10-2024-0204
43. Yalçın, N. (2022). Kurumsal sürdürülebilirlik performansı ile kazanç kalitesi arasındaki ilişki. Journal of Research in Business, 7(1), 208-228. https://doi.org/10.54452/jrb.1011929
44. Yang, Y., Liu, B., & Su, J. J. (2025). Can ESG alleviate the impact of uncertainty on cash holdings? Applied Economics, 1-15. https://doi.org/10.1080/00036846.2025.2543904
45. Yildiz, F., Dayi, F., Yucel, M., & Cilesiz, A. (2024). The impact of ESG criteria on firm value: A strategic analysis of the airline industry. Sustainability, 16(19), 8300. https://doi.org/10.3390/su16198300
46. Yucel, M., Yanik, G., Dayi, F., & Benek, A. (2025). Strategic management of environmental, social, and governance scores and corporate governance index: A panel data analysis of firm value on the Istanbul Stock Exchange. Sustainability, 17(11), 4971. https://doi.org/10.3390/su17114971