An Interpretation of A Song-Form Poem by Ömer Demirbağ and Its Metaphoric Elements

Öz

One of the poetic styles in the classical Turkish poetic tradition is the song-form. This is a national poetic form unique to Turkish culture and literature. It is written with the intention of being set to music. It is composed in stanzas of four lines each. It is a form that is most frequently set to music and possesses a distinct style and rhythm. Typically, the first stanza and another stanza that the composer considers the most beautiful are set to music. Ömer Demirbağ is one of the representatives who continues the classical Turkish poetic tradition today. His dîvân contains many poems written in the song-form. This study was conducted to interpret a five-stanza poem by Demirbağ written in the song-form, featuring the refrain “A loving glance”, and to examine its metaphorical elements. The focal point and central metaphor of the poem is the phrase “A loving glance”. Other metaphorical elements have taken shape around this phrase, symbolizing the lover’s expectations of the beloved and the transformative power of “A loving glance” within the lover. Demirbağ has imbued the poem with depth and new dimensions through Sûfî symbols. The metaphorical elements have endowed the poet’s addressee in the poem with the dual identity of both a human and a divine/Sûfî beloved. It can be said that the poem, whose central theme is love, is written in a simple language

Anahtar Kelimeler

• Ömer Demirbağ
• Poem
• song-form
• interpretation
• metaphor

Ömer Demirbağ’ın Şarkı Formlu Bir Şiirinin Yorumlanması ve Metaforik Unsurları

Öz

Klasik Türk şiir geleneğinin nazım türlerinden biri de şarkı formudur. Şarkı formu Türk kültür ve edebiyatına özgü bir millî şiir biçimidir. Bestelenmek amacıyla yazılır. Dörder dizelik bentler hâlinde kaleme alınır. En çok beste yapılan, belirli bir üslûba ve âhenge sahip bir formdur. Genellikle ilk bendi ile bestekârın en güzel bulduğu bir diğer bendi bestelenir. Şâir Ömer Demirbağ, klasik Türk şiir geleneğini günümüzde sürdüren temsilcilerden biridir. Dîvânında şarkı formunda yazdığı şiirler de yer almaktadır. Bu çalışma, Demirbağ’ın şarkı formunda yazdığı “Bir nigâh-ı iltifattır bir nigâh-ı iltifat” nakaratlı, beş bentlik bir şiirini yorumlamak ve metaforik unsurlarını incelemek amacıyla yapılmıştır. Şiirin odak noktasını ve temel metaforunu “bir nigâh-ı iltifat” (sevgi dolu bir bakış) ifâdesi oluşturmuştur. Diğer metaforik unsurlar, bu ifâdenin etrafında şekillenirken, âşığın sevgiliden beklentisine ve sevgi dolu bir bakışın âşıktaki dönüştürücü gücüne yönelik anlamları sembolize etmişlerdir. Demirbağ, tasavvufî sembollerle şiire derinlik ve farklı boyutlar kazandırmıştır. Metaforik unsurlar, şiirdeki muhâtabı beşerî olduğu kadar ilâhî/tasavvufî bir sevgiliye büründürmüştür. Ana teması aşk olan şiirin yalın bir dille yazıldığı söylenebilir

Anahtar Kelimeler

• : Ömer Demirbağ
• Şiir
• şarkı formu
• yorum
• metafor

Kaynakça

1. Acar, G. (2023). Klasik Türk Edebiyatı’nda yılan metaforu. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, 6(4), 41-56.
2. Akgün, E., & Giray, M. Z. (2023). Musıkide Dönüşümün Somut Örneği Şarkı Formu. İnönü Üniversitesi Kültür ve Sanat Dergisi, 9(1), 156-162.
3. Arslan, N. Ö. (2023). Hermeneutik Felsefe Ekseninde Derviş Şemsî’nin Deh Murg Mesnevisini Yorumlama Denemesi. Türük Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, 33, 55-71.
4. Arslan, N. Ö. (2026). Esrâr Dede’nin Bir Gazelinde Tasavvufi Sessizlik Estetiği, Anlam ve Hakikatin Poetik İfadesi. Hikmet-Akademik Edebiyat Dergisi, 24, 86-100.
5. Ay, A. (2023). Bir Bakışın Serencâmı: Edebiyatta Gamze Tasavvufta Nazar. İstem, 42, 165-184.
6. Aydın, İ. H. (2006). Bir Felsefi Metafor “Yolda Olmak”. Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 6(1), 9-22.
7. Ayverdi, S. (2019). Dünden Bugüne Ne Kalmıştır. Kubbealtı Yayıncılık.
8. Bali, A. (2023). 17. Yüzyıl âşıklarından Gevherî’nin şiirlerinde ateş metaforu. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 36, 598-624.

9. Balta, S. (2025). Mûsıkî ve Hayat Bağlamında Mehmet Ȃkif ve Neyzen Tevfik’in Dünyâsı. Hikmet-Akademik Edebiyat Dergisi, 22, 297-312.
10. Bilgiz, M. (2006). Kur’an’da Zikir Kavramının Anlam Alanı. Atatürk Üniversitesi ilahiyat Fakültesi Dergisi, 25, 209-236.
11. Bozkurt, E. (2025). Osmanlı Türkçesinden İtalyancaya Bir Şarkı Çevirisi: Nedim’in “Gidelim Serv-i Revânım Yürü Sa ‘d-âbâda” Nakaratlı Şarkısı. Söylem Filoloji Dergisi (Çeviribilim Özel Sayısı), 40-55.
12. Cançelik, A. (2013). Divan Şiiri-Osmanlı Klasik Musikisi İlişkisi ve 18. Yüzyıl Divan Şiirinden Örnekler. Journal of Turkology, 23(2), 19-36.
13. Cengiz, H. E. (1986). Divan Şiirinde Musammatlar. Türk Dili Türk Şiiri Dergisi (Özel Sayısı II, Divan Şiiri), 1(1), 291-429.
14. Çakır, M. S. (2019). Hatm-i Hâcegân ve Hâlidîlik'teki Uygulanan Örnekleri. İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, 5(2), 488-505.
15. Çiçek, D. (2021). Türkünün Ötesi Neşet Ertaş. Muhit Kitap.
16. Çopur, E. N. (2020). Divan şiirinde aslan metaforu. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 18, 285-302.
17. Demir, E. (2024). Sosyal bilimlerde nitel araştırma teknikleri üzerine betimsel bir çalışma. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(46), 313-328.
18. Demirbağ, Ö. (2017a). Klasik Şiirimiz ve Kutsallar. Dede Korkut Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 6(14), 47-55.
19. Demirbağ, Ö. (2017b). Şeyh Gâlib’in Bir Şarkısını Şerh Denemesi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 4(15), 2054-2062.
20. Demirbağ, Ö. (2025). Şeyh Gâlib ve Şarkı. Dede Korkut Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 36, 56-67.
21. Demirbağ, Ö. (2026). Dîvân. (3. Baskı). Diyanet Yayınları.
22. Dilmen, Ö. (2021). Yûnus Emre'nin Dîvân'ında perde metaforu. Bilim Armonisi, 4(2), 78-91.
23. Eke, N. U. (2016). Mihrî Hatun’un Gazellerinde ‘Güzellik’ Kavramı ile İlgili Metaforlar. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), 25, 217-228.
24. Eke, N. U. (2019). Edebiyatın metaforik gücü. Söylem Filoloji Dergisi, 4(2), 238-253.
25. Erkul, R. (2016). Klâsik Türk Şiirinde Şarkı ve İlk Örnekler. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(1), 513-525.
26. Erol, A. (2002). Şiir ve Musiki. İlmi Araştırmalar 14, 53-60.
27. Genç, İ. (2007). Klâsik Türk Edebiyatı Metinlerini Anlamada Modern Yaklaşımlar. Turkish Studies, 2(4), 393-404.
28. Gönül, M. (2007). Mevlevîlik ve mûsıkî. İstem, 10, 75-89.
29. Gölpınarlı, A. (1959). Mevlana Celaleddin. İnkılap Kitapevi.
30. Güleroğlu, S. (2024). Dilin anlam dünyası: Alegori, metafor, mecaz ve benzetme. Turkish Academic Research Review, 9(2), 164-187.
31. Hatten, R. (2021). A Speculative Hermeneutics for Music Analysis and Interpretation. The Musical Quarterly, 104(1-2), 12–32.
32. İnan, K. (2025). 19. Yüzyıl Türk Mûsıkîsi Bağlamında Hamamîzâde İsmail Dede Efendi Eserlerinde Prozodi. Yegah Müzikoloji Dergisi, 8(4), 3340-3362.
33. Kalender, R. (1997). Musiki ve İnsan. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, XXXVII, 263-272.
34. Karabulut, M. (2009). Nedim ve Yahya Kemal’de Şarkı. Adıyaman Üniversitesi Fen- Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü I. Ulusal Eski Türk Edebiyatı Sempozyumu, Adıyaman, Türkiye.
35. Karakoç, S. (1998). Şiirler IX: Monna Rosa. Diriliş Yayınları.
36. Kısakürek, N. F. (2005). Çile. Büyük Doğu Yayınları.
37. Kısakürek, N. F. (2011). Batı Tefekkürü ve İslam Tasavvufu. Büyük Doğu Yayınları.
38. Kızıltaş, A. (2023). Zikir metinlerinde Hû’ya dair bir değerlendirme. Akademik Matbuat, 7(1), 223-241.
39. Koçak, Ş. (2025). Divan Şairinin Dünyasında Bakış. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 11(1), 59-79.
40. McAuliffe, S. (2024). Approaching Hermeneutics Through Music. McAuliffe, S. (Ed.) Gadamer, Music, and Philosophical Hermeneutics. Contributions to Hermeneutics, Springer, Cham.
41. Okçu, N. (1993). Şeyh Gâlib Dîvânı. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
42. Öziş, S. (2022). Ahmet Kutsi Tecer’in Şiirlerinde Metaforik Unsurlar. Turkish Academic Research Review, 7(1), 119-135.
43. Özkan, İ. H. (2010). Musıki. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (C.38, ss.358-359). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
44. Sağıroğlu, B. (2024). Tevfik Fikret’in “Saadet Ülkesi” nde Metaforik Unsurlar. Social Mentality and Researcher Thinkers Journal (Smart Journal), 8(60), 995-1001.
45. Saz, M. (2024). Bâbür Divanı’nda aşk metaforu. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 38, 158-191.
46. Solmaz, M. (2017). Farklı Kültürlerin Buluşma Noktası: Karşılaştırmalı Edebiyat. Researcher, 5(2), 280-293.
47. Şahin, E. S. (2018). Şairle Sultan Arasında ‘İltifat’: Fuzulî’nin Kanunî Medhiyeleri. Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, 16(24), 389-405.
48. Şahin, M. (2020). Bâkî Dîvânı’nda Ayna Metaforu. Journal of Socıal, Humanities and Administrative Sciences (JOSHAS), 6(25), 519-534.
49. Şenocak, E. (2012). Tarihi Süreç İçinde Türk Müziğinde Şarkı Formu. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Haliç Üniversitesi.
50. Tanç, N. ve Avcı, N. (2024). Nâbî’nin Gazellerinde “Ümit” ve “Ümitsizlik” Metaforları. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 10(3), 406-443.
51. Topçu, Ç. B. (2024). Dîvânu Lugâti’t-Türk’te Yer Alan Şiirlerdeki Metaforlar. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21 (Divanu Lügati't Türk'ün 950. Yıl Dönümü), 235-249.
52. Topkaya, E. Z. (2006). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 2(2), 113-118.
53. Toprak, M. (2003). Hermeneutik (Yorum Bilgisi) ve Edebiyat. Bulut Yayınları.
54. Tunç, G. (2014). Hilmi Yavuz’un “Çöl ve Ay” Şiirinde Metaforik İkilik ve Dilin Merkeziliği. Erdem, 66, 117-124.
55. Tural, S. K. (2004). Türk Dünyası Edebiyat Terimleri ve Kavramları Ansiklopedik Sözlüğü Cilt III, Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
56. Uçan, A. (2023). Müzik araştırmalarında bilimsel yöntem ve yaklaşımlar kitabı üzerine. Türk Müziği, 3(3), 397-401.
57. Uzun, M. (2010). Şarkı. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (C.38, ss.357-358). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
58. Üstün, A. ve Umuzdaş, S. (2023). Metafor yöntemiyle çalışılmış müzik makalelerindeki genel eğilim. Online Journal of Music Sciences, 8(1), 103-115.
59. Yağız, O. ve Yiğiter, K. (2010). Metaphor in the axis of language, thought and language teaching. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 16, 234-246.
60. Yavaşca, A. (2002). Türk Mûsıkîsi’nde Kompozisyon ve Beste Biçimleri. Türk Kültürüne Hizmet Vakfı Yayınları.
61. Yedek, Y. (2011). Türk Mûsıkîsinde Sâkînâmeler. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
62. Yılmaz, A. (1994). Türk mûsıki sinde şarkı formu (Doğuşu ve gelişimi). [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Teknik Üniversitesi.
63. Yılmaz, O. (2009). Bir Av Tabiri Olarak İltifat. Acta Turcica 1(1), 434-441.
64. Yılter, S. ve Örs, E. N. (2025). Bir Dîvân Şairi Ömer Demirbağ. Ihlamur Akademi.
65. Ziadi, A. (2025). The aesthetic judgements of metaphors in understanding literary texts. Humanities and Social Sciences Communications 12(1), 1-11.