Araştırma Makalesi

Metal Mutfak Eşyaları İmalatı Sektöründe Yapay Zekâ Hazırlığı, Güvenilir Yapay Zekâ ve Algılanan İşletme Verimliliği: Mühendis Deneyimlerine Dayalı Nitel Bir Araştırma

Sayı: 43 15 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

Metal Mutfak Eşyaları İmalatı Sektöründe Yapay Zekâ Hazırlığı, Güvenilir Yapay Zekâ ve Algılanan İşletme Verimliliği: Mühendis Deneyimlerine Dayalı Nitel Bir Araştırma

Öz

Bu araştırma, metal mutfak eşyaları imalatında çalışan mühendislerin yapay zekâ kullanım deneyimlerini yapay zekâ hazırlığı ve güvenilir yapay zekâ bağlamında incelemekte; işletme verimliliğine ilişkin algılanan katkılara odaklanmaktadır. Veriler, 30 mühendisin eşzamansız olarak yanıtladığı yarı yapılandırılmış yazılı açık uçlu form aracılığıyla toplanmış ve nitel içerik analiziyle desteklenen tematik analizle çözümlenmiştir. Bulgular, genel amaçlı/üretken yapay zekânın raporlama, metin düzenleme ve özetlemede; süreç odaklı uygulamaların ise üretim planlama, kalite, bakım, enerji, stok ve tasarımda deneyim ya da beklenti düzeyinde yer aldığını göstermektedir. Katılımcılar zaman tasarrufu, karar desteği, kalite, hata/fire, koordinasyon ve müşteri memnuniyetiyle ilişkili katkılar bildirmiştir. Bu değerlendirmeler doğrulanmış performans sonuçları değil, öz bildirime dayalı algılanan etkilerdir. Veri güvenliği, hatalı çıktı, altyapı, maliyet, uzman personel eksikliği ve direnç öne çıkan engellerdir. Katılımcı anlatıları, algılanan verimlilik katkısını örgütsel hazırlık, veri kalitesi, güvenilir kullanım ve insan denetimiyle ilişkilendirmektedir. Metal mutfak eşyaları imalatında faaliyet gösteren işletmeler için yapay zekâ hazırlığının değerlendirilmesi ve sınırlı kapsamlı uygulamaların güvenli, insan denetimli pilotlarla sınanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Agostinho, C., Dikopoulou, Z., Lavasa, E., Perakis, K., Pitsios, S., Branco, R., Reji, S., Hetterich, J., Biliri, E., Lampathaki, F., Rodríguez Del Rey, S. ve Gkolemis, V. (2023). Explainability as the key ingredient for AI adoption in Industry 5.0 settings. Frontiers in Artificial Intelligence, 6, Article 1264372. https://doi.org/10.3389/frai.2023.1264372
  2. Ahangar, M. N., Farhat, Z. A. ve Sivanathan, A. (2025). AI trustworthiness in manufacturing: Challenges, toolkits, and the path to Industry 5.0. Sensors, 25(14), Article 4357. https://doi.org/10.3390/s25144357
  3. Arroyabe, M. F., Arranz, C. F. A., Fernandez de Arroyabe, I. ve Fernandez de Arroyabe, J. C. (2024). Analyzing AI adoption in European SMEs: A study of digital capabilities, innovation, and external environment. Technology in Society, 79, Article 102733. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2024.102733
  4. Ayinaddis, S. G. (2025). Artificial intelligence adoption dynamics and knowledge in SMEs and large firms: A systematic review and bibliometric analysis. Journal of Innovation & Knowledge, 10(3), Article 100682. https://doi.org/10.1016/j.jik.2025.100682
  5. Barney, J. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99-120. https://doi.org/10.1177/014920639101700108
  6. Barua, D. A., Sami, S. A. ve Barua, L. (2025). Leveraging artificial intelligence for smart production management in Industry 4.0. Scientific Reports, 15(1), Article 41559. https://doi.org/10.1038/s41598-025-25413-6
  7. Binsaeed, R. H., Yousaf, Z., Grigorescu, A., Samoila, A., Chitescu, R. I. ve Nassani, A. A. (2023). Knowledge sharing key issue for digital technology and artificial intelligence adoption. Systems, 11(7), Article 316. https://doi.org/10.3390/systems11070316
  8. Braun, V. ve Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sürdürülebilir Kalkınma

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

2 Temmuz 2026

Kabul Tarihi

24 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 43

Kaynak Göster

APA
Koska, A. (2026). Metal Mutfak Eşyaları İmalatı Sektöründe Yapay Zekâ Hazırlığı, Güvenilir Yapay Zekâ ve Algılanan İşletme Verimliliği: Mühendis Deneyimlerine Dayalı Nitel Bir Araştırma. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 43, 558-576. https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1984759
AMA
1.Koska A. Metal Mutfak Eşyaları İmalatı Sektöründe Yapay Zekâ Hazırlığı, Güvenilir Yapay Zekâ ve Algılanan İşletme Verimliliği: Mühendis Deneyimlerine Dayalı Nitel Bir Araştırma. SOSBİLDER. 2026;(43):558-576. doi:10.54600/igdirsosbilder.1984759
Chicago
Koska, Alaeddin. 2026. “Metal Mutfak Eşyaları İmalatı Sektöründe Yapay Zekâ Hazırlığı, Güvenilir Yapay Zekâ ve Algılanan İşletme Verimliliği: Mühendis Deneyimlerine Dayalı Nitel Bir Araştırma”. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 43: 558-76. https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1984759.
EndNote
Koska A (01 Ekim 2026) Metal Mutfak Eşyaları İmalatı Sektöründe Yapay Zekâ Hazırlığı, Güvenilir Yapay Zekâ ve Algılanan İşletme Verimliliği: Mühendis Deneyimlerine Dayalı Nitel Bir Araştırma. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 43 558–576.
IEEE
[1]A. Koska, “Metal Mutfak Eşyaları İmalatı Sektöründe Yapay Zekâ Hazırlığı, Güvenilir Yapay Zekâ ve Algılanan İşletme Verimliliği: Mühendis Deneyimlerine Dayalı Nitel Bir Araştırma”, SOSBİLDER, sy 43, ss. 558–576, Eki. 2026, doi: 10.54600/igdirsosbilder.1984759.
ISNAD
Koska, Alaeddin. “Metal Mutfak Eşyaları İmalatı Sektöründe Yapay Zekâ Hazırlığı, Güvenilir Yapay Zekâ ve Algılanan İşletme Verimliliği: Mühendis Deneyimlerine Dayalı Nitel Bir Araştırma”. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 43 (01 Ekim 2026): 558-576. https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1984759.
JAMA
1.Koska A. Metal Mutfak Eşyaları İmalatı Sektöründe Yapay Zekâ Hazırlığı, Güvenilir Yapay Zekâ ve Algılanan İşletme Verimliliği: Mühendis Deneyimlerine Dayalı Nitel Bir Araştırma. SOSBİLDER. 2026;:558–576.
MLA
Koska, Alaeddin. “Metal Mutfak Eşyaları İmalatı Sektöründe Yapay Zekâ Hazırlığı, Güvenilir Yapay Zekâ ve Algılanan İşletme Verimliliği: Mühendis Deneyimlerine Dayalı Nitel Bir Araştırma”. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 43, Ekim 2026, ss. 558-76, doi:10.54600/igdirsosbilder.1984759.
Vancouver
1.Alaeddin Koska. Metal Mutfak Eşyaları İmalatı Sektöründe Yapay Zekâ Hazırlığı, Güvenilir Yapay Zekâ ve Algılanan İşletme Verimliliği: Mühendis Deneyimlerine Dayalı Nitel Bir Araştırma. SOSBİLDER. 01 Ekim 2026;(43):558-76. doi:10.54600/igdirsosbilder.1984759