KOAH Hastalarında Dispne Şiddetinin ve Genel İyi Oluş Düzeylerinin İncelenmesi

Fuat Özkaraca 1, Cemile KÜTMEÇ YILMAZ 2 1 Aksaray Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Anabilim Dalı İç Hastalıkları Hemşireliği Yüksek Lisans Programı 2 Aksaray Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü İç Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı Amaç: Kronik obstrüktif akciğer (KOAH) hastalarında dispne şiddeti ve yaşam kalitesinin genel iyi oluş düzeyleri ile ilişkisinin incelenmesidir. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikteki bir çalışmadır. Araştırma Ocak- Haziran 2023 tarihleri arasında bir eğitim araştırma hastanesinin göğüs hastalıkları kliniklerinde yatarak tedavi alan 203 KOAH tanılı birey ile yürütülmüştür. Veriler, tanıtıcı bilgi formu, KOAH Değerlendirme Testi (CAT), Dispne – 12 Ölçeği ve Genel İyi Oluş Ölçeği-Kısa Formu (GİOÖ-KF) kullanılarak toplandı. Tanımlayıcı özellikler sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma kullanılarak özetlendi. Bulgular: Bireylerin %38.92’sinin 65 yaş altı grupta yer aldığı, %50.25’inin erkek, %71.43’ünün evli, %54.68’inin KOAH tanı süresinin 0-9 yıl aralığında olduğu saptanmıştır. Çalışmada hastaların %46.31’i sigarayı bıraktığını, %87.19’u pasif sigara dumanına maruz kaldığını, %71.43’ü KOAH’a ek en az bir kronik hastalığı olduğunu bildirmiştir. Dispne-12 Ölçeğinin toplam puan ortalaması 24.49±9.08, Genel İyi Oluş Ölçeği toplam puan ortalaması 30,86±14,89 ve KOAH Değerlendirme Testi toplam puan ortalaması 25,13±10,11 olarak bulunmuştur. Genel İyi Oluş Ölçeği puanı ile Dispne-12 Ölçeği ve KOAH Değerlendirme Testi puanları arasında doğrusal negatif yönde zayıf düzeyde bir ilişki olduğu belirlenmiştir (sırasıyla; r=-0,208, r=-0,196, r=-0,212, r=-0,191 p<0,01). Yani KOAH hastalarında dispne şiddeti arttıkça ve yaşam kalitesi kötüleştikçe genel iyi oluş düzeyi azalmaktadır. Sonuç: Bu bulgular doğrultusunda, KOAH hastalarında dispne şiddeti, yaşam kalitesi ve genel iyi oluş düzeyinin değerlendirilmesi, dispne ile baş etme becerilerinin geliştirilmesi, yaşam kalitesini ve genel iyi oluş düzeyini etkileyen faktörlerde göz önünde bulundurularak hemşirelik bakım planında yaşam kalitesini ve genel iyi oluş halini arttırmaya yönelik girişimlere de yer verilmesi önerilmektedir. Investigation of Dyspnoea Severity and General Well-Being Levels in COPD Patients Objective: To examine the relationship between dyspnea severity and quality of life and general well-being in chronic obstructive pulmonary (COPD) patients. Material and Methods: It is a descriptive and correlational study. The study was conducted with 203 individuals diagnosed with COPD who received inpatient treatment in the chest diseases clinics of a training and research hospital between January and June 2023. Data were collected using a descriptive information form, COPD Assessment Test (CAT), Dyspnoea - 12 Scale and General Well-being Scale (GWS). Descriptive characteristics were summarised using number, percentage, mean and standard deviation. Results: In the study, it was found that 38,92% of the individuals were in the group under 65 years of age, 50,25% were male, 71,43% were married, and 54,68% had a COPD diagnosis period of 0-9 years. In the study, 46.31% of the patients reported that they quit smoking, 87.19% reported that they were exposed to passive smoke, and 71.43% reported that they had at least one chronic disease in addition to COPD. There is a linear negative very weak relationship between the General Well-Being Scale score and the Dyspnoea-12 Scale and COPD Assessment Test scores (r=-0,208, r=-0,196, r=-0,212, r=-0,191 p<0,01, respectively). In other words, as the severity of dyspnea increases and the quality of life worsens in COPD patients, the general level of well-being decreases. Conclusion: In line with these findings, it is recommended to evaluate dyspnea severity, quality of life and general well-being in COPD patients, to develop coping skills with dyspnea, and to include interventions to increase quality of life and general well-being in the nursing care plan by considering the factors affecting quality of life and general well-being.