Bir Fetvâ Konusu Olarak Muhâlea: Pîrîzâde’nin Muhâlea Risâlesi (Tahlil ve Tahkik)

Hasan Özer; Mustafa Ateş

TR EN

Bir Fetvâ Konusu Olarak Muhâlea: Pîrîzâde’nin Muhâlea Risâlesi (Tahlil ve Tahkik)

Öz

Pîrîzâde İbrâhim, XVII. yüzyılda Mekke’de yaşamış olan önemli Hanefî fakihlerinden biridir. Kaynaklarda yüzü aşkın eseri olduğu zikredilen Pîrîzâde, eserlerinin büyük bir kısmını risâle türünde kaleme almıştır. Söz konusu risâleler bir taraftan toplumun ihtiyaçları ve bu çerçevede ortaya konan fıkhî çözümler hakkında fikir verirken diğer taraftan dönemin fıkhî tartışmaları hakkında önemli ipuçları sunmaktadır. Bu çalışma, Pîrîzâde İbrâhim’in muhâlea konusuyla ilgili kaleme almış olduğu bir risâlesinin tahlil ve tahkikini konu edinmektedir. Kendisine sorulan birkaç soru üzerine kaleme aldığını ifade ettiği bu risâlede hem söz konusu soruların cevabı ortaya konmakta hem de muhâlea konusu bu sorular çerçevesinde oldukça geniş bir şekilde işlenmektedir. Konuyu beş ana başlıkta inceleyen Pîrîzâde İbrâhim, risâlenin tamamında sadece Hanefî kaynaklarını kullanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Hanefî Mezhebi , Pîrîzâde İbrâhim , Muhâlea , Boşama , Tahkik

Mukhala’a as a Fatwā Subject: Pīrīzāde Ibrāhim’s Mukhala’a Manuscript (Analysis and Critical Edition)

Abstract

Pīrīzāde Ibrāhim is one of the essential Hanafi scholars who lived in Mecca in the 17th century. Pīrīzāde, who is mentioned to have more than a hundred books in the sources, wrote most of his works in the form of treatise. On the one hand, these treatises give an idea about society’s needs and the legal solutions put forward within this framework; on the other hand, the treatises provide essential clues about the period’s fiqh discussions. This study focuses on the analysis and critical edition of a manuscript written by Pīrīzāde Ibrāhim on the subject of mukhala’a (mutual consent divorce). He states that he wrote this manuscript based on a few questions he was asked. In this manuscript, he both answers these questions and examines the subject of mukhala’a within the framework of these questions. Pīrīzāde Ibrāhim, who discussed the issue under five main headings, used only Hanafi sources in the entire study.

Keywords

Hanafi Sect , Pīrīzāde Ibrāhim , Mukhala’a , Divorce , Critical Edition

Kaynakça

Azak, Necmettin, “Mekke’de Bir Osmanlı Fakihi: Yazma Nüshalara Göre Pîrîzâde İbrahim’in Hayatı, Şahsiyeti ve Eserleri”, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, sy. 36 (2020), 377-415.
Azak, Necmettin, Pîrîzâde’nin ‘Umdetü zevi’l-basâir li-halli mühimmâti’l-Eşbâh ve’n-nezâir Adlı Eserinin Tahkik ve Tahlili, Doktora tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2019.
Bâbertî, Ekmelüddîn Muhammed b. Mahmûd b. Ahmed er-Rûmî el-Mısrî, el-İnâye şerhu’l-Hidâye, Beyrut: Dârü’l-Fikr, ts.
Cevherî, Ebû Nasr İsmâîl b. Hammâd, Tâcü’l-lüga, thk. Ahmed Abdülgafûr Attâr, Beyrut: Dârü’l-İlim li’l-Melâyîn, 1987.
Haddâd, Radıyyüddîn Ebû Bekr b. Alî b. Muhammed el-Haddâd, el-Cevheretü’n-neyyire ʻalâ Muhtasari’l-Kudûrî, Kahire: el-Matbaatü’l-Hayriyye, 1322.
İbn Âbidîn, Muhammed Emîn b. Ömer b. Abdilazîz el-Hüseynî ed-Dımaşkî, Reddü’l-muhtâr ale’d-Dürri’l-muhtâr şerhi Tenvîri’l-ebsâr, Beyrut: Dârü’l-Fikr, 1992.
İbn Kudâme, Ebû Muhammed Muvaffakuddîn Abdullâh b. Ahmed b. Muhammed b. Kudâme el-Cemmâîlî el-Makdisî, el-Muğnî, Kahire: Mektebetü’l-Kâhire, 1388/1968.
İbn Manzûr, Ebü’l-Fazl Cemâlüddîn Muhammed b. Mükerrem b. Alî b. Ahmed el-Ensârî er-Rüveyfiî, Lisânü’l-ʿArab, Beyrut: Dârü Sâdır, 1414.
İbn Nüceym, Zeynüddîn b. İbrâhîm b. Muhammed el-Mısrî, el-Bahrü’r-râik şerhu Kenzi’d-dekâik (Minhatü’l-hâlik ile birlikte), Kahire: Dârü’l-Kütübi’l-İslâmî, ts.
İbnü’l-Hümâm, Kemâlüddîn Muhammed b. Abdilvâhid b. Abdilhamîd es-Sivâsî el-İskenderî, Fethu’l-kadîr (Netâicü’l-efkâr ile birlikte), Beyrut: Dârü’l-Fikr, t.y.

Kâsânî, Alâüddîn Ebû Bekr b. Mes‘ûd b. Ahmed el-Kâsânî, Bedâiʻu’s-sanâiʻ fî tertîbi’ş-şerâiʻ, Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1986.
Kehhâle, Ömer Rızâ, Muʻcemü’l-müellifîn: Terâcimü musannifi’l-kütübi’l-Arabiyye, Beyrut 1957.
Mevsılî, Ebü’l-Fazl Mecdüddîn Abdullâh b. Mahmûd b. Mevdûd, el-İhtiyâr li-ta‘lîli’l-Muhtâr, thk. Mahmud Ebû Dakîka, Kahire: Matbaatü’l-Halebî, 1937.
Mirdâd, Ebü’l-Hayr Abdullah, el-Muhtasar min kitâbi Neşri’n-nûr ve’z-zühr fî terâcimi efâdili Mekke, Cidde 1406.
Muhibbî, Muhammed el-Emîn b. Fazlillâh b. Muhibbillâh el-Muhibbî el-Ulvânî el-Hamevî ed-Dımaşkî, Hülâsatü’l-eser fî a‘yâni’l-karni’l-hâdî ‘aşer, Beyrut: Dâru Sâdır, ts.
Nevevî, Ebû Zekeriyyâ Muhyiddîn Yahyâ b. Şeref, Ravzatü’t-tâlibîn ve ‘umdetü’l-müftîn, thk. Züheyr eş-Şâvîş, Beyrut-Dımaşk-Umman: el-Mektebetü’l-İslâmî, 1412/1991.
Özcan, Tahsin, “Pîrîzâde İbrâhim”, TDV İslam Ansiklopedisi, İstanbul: 2007, XXXIV, 286-288.
Özer, Hasan, Mekke’de Bir Osmanlı Kadısı Pîrîzâde, Konya: Çizgi Yayınları, 2019.
Pîrîzâde, İbrâhîm b. Hüseyin b. Ahmed, Risâle fi’l-bür’i ve’l-hul‘, Mektebetü Câmi‘ati’r-Riyâd, 2077, vr. 47b-54b.
Pîrîzâde, İbrâhîm b. Hüseyin b. Ahmed, Umdetu zevi’l-besâir li-halli mühimmâti’l-Eşbâh ve’n-nezâir, thk. Saffet Köse, İlyas Kaplan, İstanbul: Mektebetü’l-İrşâd, 2016.
Şâfiî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İdrîs b. Abbâs, el-Ümm, Beyrut: Dârü’l-Ma‘rife, 1410/1990.
Tahir, Bursalı Mehmed, Osmanlı Müellifleri, İstanbul: Matbaa-i Âmire, 1333.
Zeylaî, Ebû Muhammed Fahruddîn Osmân b. Alî b. Mihcen b. Yûnus es-Sûfî el-Bâriî, Tebyînü’l-hakâik şerhu Kenzi’d-dekâik (Hâşiyetü’ş-Şelebî ile birlikte), Bulak: el-Matbaatü’l-Kübra’l-Emîriyye, 1313.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hasan Özer ^* Bu kişi benim
Palestine

Mustafa Ateş
0000-0001-7449-5454
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2021

Gönderilme Tarihi

1 Kasım 2020

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Sayı: 37

IZ

https://izlik.org/JA86EY25GB

APA

Özer, H., & Ateş, M. (2021). Bir Fetvâ Konusu Olarak Muhâlea: Pîrîzâde’nin Muhâlea Risâlesi (Tahlil ve Tahkik). İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, 37, 343-364. https://izlik.org/JA86EY25GB

AMA

1.Özer H, Ateş M. Bir Fetvâ Konusu Olarak Muhâlea: Pîrîzâde’nin Muhâlea Risâlesi (Tahlil ve Tahkik). İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 2021;(37):343-364. https://izlik.org/JA86EY25GB

Chicago

Özer, Hasan, ve Mustafa Ateş. 2021. “Bir Fetvâ Konusu Olarak Muhâlea: Pîrîzâde’nin Muhâlea Risâlesi (Tahlil ve Tahkik)”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, sy 37: 343-64. https://izlik.org/JA86EY25GB.

EndNote

Özer H, Ateş M (01 Nisan 2021) Bir Fetvâ Konusu Olarak Muhâlea: Pîrîzâde’nin Muhâlea Risâlesi (Tahlil ve Tahkik). İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi 37 343–364.

IEEE

[1]H. Özer ve M. Ateş, “Bir Fetvâ Konusu Olarak Muhâlea: Pîrîzâde’nin Muhâlea Risâlesi (Tahlil ve Tahkik)”, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, sy 37, ss. 343–364, Nis. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA86EY25GB

ISNAD

Özer, Hasan - Ateş, Mustafa. “Bir Fetvâ Konusu Olarak Muhâlea: Pîrîzâde’nin Muhâlea Risâlesi (Tahlil ve Tahkik)”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 37 (01 Nisan 2021): 343-364. https://izlik.org/JA86EY25GB.

JAMA

1.Özer H, Ateş M. Bir Fetvâ Konusu Olarak Muhâlea: Pîrîzâde’nin Muhâlea Risâlesi (Tahlil ve Tahkik). İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 2021;:343–364.

MLA

Özer, Hasan, ve Mustafa Ateş. “Bir Fetvâ Konusu Olarak Muhâlea: Pîrîzâde’nin Muhâlea Risâlesi (Tahlil ve Tahkik)”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, sy 37, Nisan 2021, ss. 343-64, https://izlik.org/JA86EY25GB.

Vancouver

1.Hasan Özer, Mustafa Ateş. Bir Fetvâ Konusu Olarak Muhâlea: Pîrîzâde’nin Muhâlea Risâlesi (Tahlil ve Tahkik). İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi [Internet]. 01 Nisan 2021;(37):343-64. Erişim adresi: https://izlik.org/JA86EY25GB

Bu eser Creative Commons Atıf-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC-ND 4.0) ile lisanslanmıştır.

Bir Fetvâ Konusu Olarak Muhâlea: Pîrîzâde’nin Muhâlea Risâlesi (Tahlil ve Tahkik)

Öz

Anahtar Kelimeler

Mukhala’a as a Fatwā Subject: Pīrīzāde Ibrāhim’s Mukhala’a Manuscript (Analysis and Critical Edition)

Abstract

Keywords

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster