Animal Abuse Crime and Punishment in Islamic Law

Yıl 2025, Sayı: 45, 135 - 154, 30.06.2025

İbrahim İlhan

https://doi.org/10.59777/ihad.1512659

Öz

Allah created all beings and granted them the right to live. Just as He protects human life and property, He also safeguards animals and commands compassion toward them. Despite these directives, humans have at times engaged in behaviors contrary to their nature, including acts of violence and abuse against animals. Among the various forms of abuse, sexual exploitation of animals is a particularly severe violation. This study examines the issue of sexual abuse of animals from an Islamic legal perspective. Although such discussions may be regarded as sensitive, the reality of such violations necessitates scholarly inquiry. A review of the literature reveals a lack of comprehensive studies on the subject. Therefore, this study aims to explore how Islamic jurists have addressed the issue and the conclusions they have reached. Islamic law categorizes this issue under three main aspects: the punishment for the perpetrator, the status of the abused animal, and whether its meat remains permissible if it is an edible species. Islamic jurists have presented varying opinions on the appropriate punishment, ranging from capital punishment and stoning to discretionary penalties (ta‘zir), depending on the circumstances. The diversity of views stems from the differences in related narrations. Most scholars favor ta‘zir over the more severe penalties. Regarding the fate of the abused animal, three perspectives exist: it must be slaughtered/killed, it does not need to be slaughtered/killed, or it should only be slaughtered if its meat is otherwise edible. While the dominant view favors slaughtering, this study argues against punishing the animal for an act in which it had no agency. The discussion concludes by presenting the preferred opinion and its reasoning within the framework of Islamic jurisprudence.

Anahtar Kelimeler

Islamic Law , Hadd , Retaliation , Ta’zir , Animal , Abuse

İslâm Hukukunda Hayvan İstismarı Suçu ve Cezası

Öz

Allah, mahlûkatı yaratmış ve yaşam hakkı tanımıştır. İnsanın canını ve malını koruma altına aldığı gibi hayvanatın da varlığını koruma altına almıştır. Bu bağlamda hayvanlara karşı merhametli ve şefkatli olmayı emretmiş; onların dövülmelerini, tutsak edilmelerini, istismar edilmelerini yasaklamıştır. Bu yasağa rağmen insanoğlu, bazen fıtratına uygun olmayan davranışlar sergileyebilmiştir. Bunun bir sonucu olarak hemcinsine şiddet ve istismarda bulunduğu gibi kendi dışındaki varlıklara da bunu reva görmüştür. İstismar kavramı çok geniş bir anlam alanına sahip olup hem maddi hem de manevi istismarı kapsamaktadır. Hayvanata karşı işlenen maddi istismarın başında hayvanın cinsel olarak istismar edilmesi gelmektedir. Hayvanın cinsel olarak istismar edilmesi İslâm hukukunda genel hatlarıyla suçu işleyen kimseye verilecek ceza, istismara uğrayan hayvanın durumu ve istismara uğrayan hayvan şayet eti yenen hayvanlardan ise etinin yenilip yenilemeyeceği konuları olmak üzere üç başlık altında incelenmiştir. İslâm hukukçuları cinsel olarak istismarda bulunan kimseye verilecek ceza konusunda; mutlak anlamda ölüm, şayet kişi muhsan ise recm; değilse celde veya tazir olmak üzere ilgili cezalardan birinin verileceğini söylemişlerdir. Bu konuda farklı görüş serdetmelerinin temel nedeni konu hakkındaki rivayetlerin farklılığıdır. Konuya rivayet merkezli yaklaşan müçtehitler, farklı içtihatlarda bulunmuş ve farklı sonuçlara varmışlardır. Bu içtihatlardan mutlak manada ölüm ile had cezasını savunan âlimlerin azınlıkta kaldığı, tazir cezasını öngören yaklaşımın ise âlimlerin çoğu tarafından tercih edildiğini söyleyebiliriz. Cinsel istismara uğrayan hayvanın durumu konusunda ise hayvanın kesilmesi/öldürülmesi gerekir, kesilmesi/öldürülmesi gerekmez, eti yeniyorsa kesilmesi gerekir; aksi durumda gerekmez şeklinde üç yaklaşım ortaya konmuştur. Bu üç yaklaşımdan kesilmesi/öldürülmesi gerekir, görüşünün âlimlerin çoğu tarafından tercih edildiğini söyleyebiliriz. Bu üç görüşten hayvanın dahlinin bulunmadığı bir meselede cezalandırılmasını doğru bulmadığımızdan hayvanın kesilmesi/öldürülmesi gerekmez yaklaşımının daha isabetli olduğu kanaatindeyiz. Öte yandan şayet istismara uğrayan hayvan, eti yenen hayvanlardan ise kesilir ama eti yenmez, şeklindeki yaklaşıma da katılmadığımızı belirtmek isteriz.

Anahtar Kelimeler

İslâm Hukuku , Had , Kısas , Tazir , Hayvan , İstismar

Kaynakça

• Âbî, Salih b. ‘Abdusemî el-Âbî. es-Semerü’d-dânî şerhu risâleti ibn Ebî Ziyâd el-Kayravânî. Beyrût: el-Mektebeü’s-sakafiyye, ts.
• Advî, Ebû’l-Hasen ‘Alî b. Ahmed el-Advî. Hâşyetü’l-‘advî’ alâ şerhi Kifâteti’t-Tâlib er-rabbânî. thk. Yusuf Şeyh Muhammed el-Bekâi’. 2 Cilt. Beyrût: Dâru’l-fikr, 1414/1994.
• Ahmed b. Hanbel, Ebû ‘Abdillâh Ahmed b. Muhammed b. Hanbel eş-Şeybânî el-Mervezî. Müsned. thk. Şuayb Arnaut vd. 45 Cilt. b.y.: Müesesetü risâle, 1421/200.
• ‘Alî el-Kârî, Ebü’l-Hasen Nûrüddîn ‘Alî b. Sultân Muhammed el-Kârî el-Herevî. Mirkâtü’l-mefâtîh şerhu Mişkâtü’l- mesâbîh. 9 Cilt. Beyrût: Dâru’l-fikr, 1422/2002.
• ‘Âmilî, Eymen el-Mûsevî. Hukûku’l-hayvân fi’l-İslâm. 2 Cilt. Beyrût: Dâru’l-hâdî, 2004.
• Aynî, Ebû Muhammed (Ebü’s-Senâ) Bedrüddîn Mahmûd b. Ahmed b. Mûsâ b. Ahmed. el-Binâye şerḥü’l-Hidâye. 13 Cilt. Beyrût: Dâru’l-kutubi’l-ilmiyye, 1420/2000.
• Bardakoğlu, Ali. “Had”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 14/547-551. İstanbul: TDV Yayınları, 1996.
• Begavî, Ebû Muhammed Muhyissünne el-Hüseyn b. Mes‘ûd b. Muhammed el-Ferrâ’. et-Tehzîb fî fikhi’l-İmâmi’ş-Şâfiî. thk. ‘Adil Ahmed ‘Abdülmevcud vd. 8 Cilt. b.y.: Dâru’l-kutubi’l-ilmiyye, 1. Basım. 1418/1997.
• Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. el-Hüseyn b. Alî. Sünenü’l-kübrâ. nşr. Muhammed Abdülkadir Atâ. 10 Cilt. Beyrût: Dâru’l-kutubi’l-ilmiyye, 1424/2003.
• Bilmen, Ömer Nasuhi. Hukuk-ı İslâmiyye ve Istılahat-ı Fıkhiyye Kamusu. 8 Cilt. b.y.: Bilmen Yayınevi, ts.
• Bor, Adil. İslâm’da Hayvan Hakları. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2020.
• Buhârî, Ebû ‘Abdillâh Muhammed b. İsmâ‘îl. el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ. nşr. Muhammed Züheyr b. Nâsır en-Nâsır. 9 Cilt. b.y.: Dâru Tavki’n-Necât, 1. Basım, 1422/2001.
• Buhûtî, Mansûr b. Yûnus b. Salâhiddîn el-Buhûtî. Keşşâfü’l-ḳınâʿ ʿan (metn)i’l-İḳnâʿ. b.y.: Dâru’l-kutubi’l-ilmiyye, ts.
• Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eş‘as b. İshâk es-Sicistânî el-Ezdî. es-Sünen. thk. Muhammed Muhyiddin ‘Abdulhamid. 4 Cilt. Beyrût: el-Mektebetü’l-asriyye, ts.
• Ebû Ya‘lâ, Ahmed b. ‘Alî b. el-Müsennâ et-Temîmî el-Mevsılî. Müsnedu Ebî Ya‘lâ. thk. Hüseyin Selim Esed. 13 Cilt. Dımaşk: Dârü’l-Me’mûn li’t-türâs, 1. Basım, 1404/1989.
• Erdoğan, Mehmet. Fıkıh ve Hukuk Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Ensar Yayınları, 2. Basım, 2005.
• Erturhan, Sabri. “Hayvan Öldürme İle İlgili Fıkhî Hükümler”. Bilimname 17/2 (2009), 97-121.
• Görgülü, Ülfet. “İslâm Hukukunda Hayvan Hakları ve Hayvana Karşı Sorumluluklarımız”. Hayvan Etiği. ed. M. İhsan Karaman vd. 67-82. İstanbul: İsar Yayınları, 2019.
• Hâkim, Ebû ‘Abdillâh Muhammed b. ‘Abdillâh b. Muhammed el-Hâkim en-Nîsâbûrî. el-Müstedrek ʿale’ṣ-Ṣaḥîḥayn. thk. Mustafa ‘Abdulkadir ‘Atâ. 4 Cilt. Beyrût: Dâru’l-kutubi’l-ilmiyye, 1. Basım, 1411/1990.
• Hâşimî, Muhammed b. Ahmed b. Muhammed b. Ebî Musâ. Kitâbü’l-irşâd ilâ sebili’reşâd. thk. ‘Abdullah b. ‘Abdullah el-Muhsin et-Türkî. b.y.: Müessesetü’r-risale, 1419/1988.
• HYK, Hayvanları Koruma Kanunu (Kanun No. 5199). Resmî Gazete 25509 (24 Haziran 2004). Erişim 2 Eylül 2024. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5199&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
• İbn Kayyim el-Cevziyye, Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ebî Bekr b. Eyyûb ez-Züraî. el-Cevâbü’l-kâfî limen seele ‘ani’l-devâi’ş-şâfî. Magrib: Dâru’l-marife, 1418/1997.
• İbn Kudâme, Ebû Muhammed Muvaffakuddîn ‘Abdullāh b. Ahmed b. Muhammed b. Kudâme. el-Muġnî. 10 Cilt. b.y.: Mektebetü’l-Kâhire, 1388/1968.
• İbnü’l-Hümâm, Kemâlüddîn Muhammed b. ‘Abdilvâhid b. ‘Abdilhamîd es-Sivâsî. Fetḥu’l-ḳadîr li’l-ʿâcizi’l-faḳīr. 10 Cilt. b.y.: Dâru’l-fikir, ts.
• İbn Reslân, Şihâbuddîn Ebü’l-‘Abbâs Ahmed b. Hüseyen b. ‘Alî b. Reslân. Şerhu süneni Ebî Dâvud. thk. Halid b. Ribât vd. 20 Cilt. Mısır: Dârü’l-felâh, 1437/2016.
• Kâsânî, ‘Alâüddîn Ebû Bekr b. Mes‘ûd b. Ahmed. Bedâʾiʿu’ṣ-ṣanâʾiʿ fî tertîbi’ş-şerâʾiʿ. 7. Cilt. b.y.: Dâru’l-kutubi’l-ilmiyye, 1406/1986.
• Koşum, Adnan. İslâm Hukukunda Hayvan Hakları. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2018.
• Kubeysi, Ahmed Ubeyd. Hukûku’l-hayvân ve’r-rıfku bih fî’ş-şeria’ti’l-İslÂmiyye. b.y.: el-Câmia’tü’l-İslâmiyye bi’l-Medîneti’l-Münevvere, 1396/1976.
• Kurtubî, Ebû ‘Abdillâh Muhammed b. Ahmed b. Ebî Bekr b. Ferh. el- Câmi‘ li-ahkâmi’l-Kur’ân. thk. Ahmed vd. 10 Cilt. Kâhire: Dâru’l-kubi’l-Mısriyye, 1384/1964.
• Mâverdî, Ebü’l-Hasen ‘Alî b. Muhammed b. Habîb el-Basrî. el-Ahkamü’s-sultaniyye. Kahire: Dârü’l-hadîs, ts.
• Mâverdî, Ebü’l-Hasen ‘Alî b. Muhammed b. Habîb el-Basrî. el-Hâvi’l-kebîr. thk. ‘Adil Ahmed ‘Abdülmevcud vd. 19 Cilt. Beyrût: Dâru’l-kutubi’l-ilmiyye, 1419/1999.
• Menâ’, Ammar Kemâl Muhammed. Ahkâmü’l-hayvân fi’l-fikhi’l-İslâmî. Filistin: Câmia‘tü’l-necât el-vataniyye, 1420/2000.
• Mübârekpûrî, Ebü’l-‘Ulâ Muhammed ‘Abdurrahmân b. ‘Abdirrahîm. Tuhfetü’l-ahvezî. 10 Cilt. Beyrût: Dâru’l-kutubi’l-ilmiyye, ts.
• Müslim, Ebü’l-Hüseyn Müslim b. el-Haccâc b. Müslim el-Kuşeyrî. el-Câmiʿu’s-sahîh. thk. Muhammed Fuad ‘Abdulbaki. 5 Cilt. Beyrût: Dâru ihyâi’t-turâsi’l-Arabî, ts .
• Nesâî, Ebû ‘Abdirrahmân Ahmed b. Şuayb b. ‘Alî. es-Sünen. nşr. ‘Abdülfettâh Ebu Gudde. 9 Cilt. Haleb: Mektebü’l-matbüâti’l-İslâmiyye, 2. Basım. 1406/1986.
• Nevevî, Ebû Zekeriyyâ Yahyâ b. Şeref b. Mürî. el-Minhâc şerhu Ṣahîhi Müslim b. el-Haccâc. 18 Cilt. Beyrût: Dârü ihyâi’t-türâsi’l-Arabî, 1392/1972.
• Nevevî, Ebû Zekeriyyâ Yahyâ b. Şeref b. Mürî. el-Mecmû’ şerhü’l-Mühezzeb. b.y.: Dâru’l-fikr, ts.
• Numani, Ebû Hafz Siracüddin Ömer b. ‘Alî. el-Lübâb fi ‘ulmi’l-kitab. thk. ‘Adil Ahmed ‘Abdülmevcud vd. 20 Cilt. Beyrut: Dâru’l-kutubi’l-ilmiyye, 1419/1988.
• Râzî, Ebû ‘Abdillâh (Ebü’l-Fazl) Fahrüddîn Muhammed b. Ömer b. Hüseyn. Mefâtîḥu’l-ġayb. Beyrût: Dâru ihyâi’t-turâsi’l-Arabî, 1420.
• Rûyânî, Ebû Bekr Muhammed b. Hârûn. Müsned. thk. Eymen ‘Alî Ebû Yemanî. 2 Cilt. Kâhire: Müessetü Kurtuba, 1416/1996.
• Serahsî, Ebû Bekr Şemsü’l-eimme Muhammed b. Ebî Sehl Ahmed. el-Mebsût. 30 Cilt. Beyrût: Dâru’l-ma’rife, 1414/1993.
• Solmaz, Yahya. İslâm’da Yönetim Hukuku el-Ahkâmü’s-sultâniyye Yürütme ve Yargı Kurumları. Ankara: Kitabe Yayınları, 2023.
• Solmaz, Yahya. Güncel Meseleler Işığında Kurban. Ankara: Fecr Yayınları, 2023.
• Şevkânî, Ebû ‘Abdillâh Muhammed b. ‘Alî b. Muhammed. Neylü’l-evtâr. thk. İsamuddin es-Sebâbetî. 8 Cilt. Mısır: Dârü’l-hadîs, 1413/1993.
• Şîrâzî, Ebû İshâk Cemâlüddîn İbrâhîm b. ‘Alî b. Yûsuf eş-Şîrâzî. el-Müheẕẕeb fî fıḳhi’l-İmâm eş-Şâfiʿî. 3 Cilt. b.y.: Dâru’l-kutubi’l-ilmiyye, ts.
• Taberânî, Ebü’l-Kâsım Müsnidü’d-dünyâ Süleymân b. Ahmed b. Eyyûb. el-Muʿcemü’l-kebîr. thk. Hamdî b. Mecîd es-Selefî. 25 Cilt. Kâhire: Mektebetü İbn Teymiyye, 1415/1994.
• Taberânî, Ebü’l-Kâsım Müsnidü’d-dünyâ Süleymân b. Ahmed b. Eyyûb. el-Muʿcemü’l-evsat. nşr. Târık b. Avzillâh. 10 Cilt. Kâhire: Dârü’l-haremeyn, ts.
• Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre (Yezîd). Sünenü’t-Tirmizî. thk. Beşâr Avâd Marûf. 6 Cilt. Beyrût: Dârü’l-garbi’l-İsl’amî, 1998.
• Ûdeh, ‘Abdülkadir. et-Teşrîʿu’l-cinâʾiyyü’l-İslâmî. Beyrût: Dârü’l-kâtibi’l-Arabî, ts.
• Zeylaî, Osman b. ‘Alî. Tebyînü’l-ḥaḳāʾiḳ. Bulâk: el-Matba’tü’l-kübrâ el-emiriyye, 1313.