Tarihte Nikah Uygulamaları ve İslam Tarihindeki En Eski Nikâh Akit Belgeleri ve Tatbikatı

Among the oldest written documents and legends of humanity, there are documents and information about marriage contract. All religions have established the family institution with a special contract and ceremony. The registration of marriages and marriages by states has arisen from a religious and social necessity and has been evaluated as an element of control and legitimacy. In a sense, marriage documents are the traces left in history by a human experience shaped in the context of religion, society and law. There is a rich accumulation of information about family history. The most concrete indicators of this accumulation in history are marriage and marriage documents. Marriage documents from the past to the present have addressed basic human problems such as disagreements within the family, divorce cases, registration of guardianship, custody of children, and protection of the lineage. Very little work has been done on the history of Islamic family and marriage to date. Generally, theoretical studies of fiqh scholars have been sufficient. However, the information we have is information and documents on how marriage has been practiced since the time of the Prophet. Among the documents found in the "Genizah Papyrus" in Egypt in particular, there are marriage documents from the second and third centuries of the Hijri period. It is quite remarkable that marriage contracts were also written down in this period when paper was extremely scarce and valuable and was used for tax and land registry records and diplomatic correspondence. After providing a general history of marriage in pre-Islamic societies, it examines and interprets the oldest marriage documents written on papyrus that have survived to the present day, in terms of form, content and application, adhering to the methods of historical discipline. In this respect, the article in your hand contains very remarkable documents in terms of reflecting how the Islamic tradition has functioned and experienced in the field of family and marriage since the beginning.

İnsanlığın en eski yazılı belgeleri ve efsaneleri arasında evlilik akitlerine dair belgeler ve bilgiler bulunmaktadır. Bütün dinler, aile kurumunu özel bir akit ve merasimle kurmuşlardır. Evlilik ve nikâhların devletler tarafından kayıt altına alınması, dinî ve sosyal bir zaruretten kaynaklanmış, denetim ve meşruiyet unsuru olarak değerlendirilmiştir. Bir anlamda nikâh belgeleri din-toplum-hukuk bağlamında şekillenen bir insanlık tecrübesinin tarihte bıraktığı izlerdir. Aile tarihine dair zengin bir bilgi birikimi mevcuttur. Bu birikimin tarihte en somut göstergelerinin başında ise nikâh ve evlilik belgeleri gelir. Geçmişten günümüze gelen nikâh belgeleri aile içinde ortaya çıkan anlaşmazlıklar, boşanma durumları, vesayetin kayıt altına alınması, çocukların velayeti, nesil emniyeti gibi temel insani problemleri ele almıştır. İslam aile ve nikâh tarihine ve tatbikatına dair şimdiye kadar çok az çalışma yapılmıştır. Daha çok fıkıh ve hadis literatürü içindeki tartışmalar ile yetinilmiştir. Halbuki bilgiler, Peygamber Efendimiz zamanından itibaren nikâhın nasıl uygulandığı konusunda, ana kaynaklarda bazı bilgiler ve Mısır Geniza papirüslerinde de belgeler mevcuttur. Özellikle Mısır'daki erken İslami döneme ait "Geniza Papirüsleri" arasında hicri üçüncü ve dördüncü asra ait nikâh belgeleri mevcuttur. Kâğıdın son derece kıt ve kıymetli olduğu, vergi-tapu kayıtları, diplomatik yazışmalar için kullanıldığı bu devirlerde nikâh akitlerinin de yazılı hale getirilmiş olması oldukça dikkat çekicidir. Aile ve nikâh konusunda İslami geleneğin başlangıcından itibaren işleyişini ve tecrübesini yansıtması bakımından son derece dikkat çekici belgeleri ihtiva eden bu makalede nikâhın İslam öncesi toplumlarda genel bir tarihini verdikten sonra günümüze gelen en eski nikâh belgeleri, şekil, muhteva ve uygulama bakımından incelenecektir.