Enflasyonist Ortamda Alternatif İfa Yöntemi Olarak Sulh

In the centuries when gold and silver, served as currency, significant fluctuations in the value of money and related problems were not commonly encountered. On the contrary, in today's economies, which are based on fiat currencies, the continuous depreciation of money is considered one of the most significant issues. A major factor influencing this problem is the persistent rise in the general price level, i.e., inflation. Whether inflation affects the debt recorded on one’s account is one of the issues that concerns researchers of modern Islamic law. In the majority of existing academic works on the subject, the opinion of Imam Abu Yusuf (d. 182/798) is referenced, which suggests that when paying debts, especially those whose values fluctuate, regard should be given to the equivalent value in dirhams, thereby proposing that an inflation difference be added to debts. However, there are considerable differences between the economic context in which this view was formulated and the fiat currency systems prevailing in today’s inflationary environments. Therefore, directly applying this view to contemporary monetary systems poses certain risks. Additionally, considering the inflation differential as legitimate is problematic from a theoretical perspective, as it would imply treating paper money, which is nominally valued, as a commodity. Moreover, it must be acknowledged that inflation cannot be precisely and accurately measured. However, if the debt is settled in a currency whose value has declined, it might appear that the creditor has suffered a loss, thus necessitating alternative solutions to address this issue. As a modest contribution to fulfilling this necessity, this study recommends that the parties involved engage in a settlement agreement. Settlement refers to the process in which a creditor and debtor, before the court's judgment, resolve their dispute through a mutually agreed contract. This can be achieved by waiving part or all of the right or by exchanging the type of debt for another form of property. In modern times, an example of such a settlement agreement could be an EWR (Electronic Warehouse Receipts), which operates as a liquid asset. A settlement agreement executed through an EWR, which represents an electronic record issued by a licensed warehouse operator, would not impede the creditor’s access to liquidity even if the type of debt is altered. It is also possible to find other methods serving similar purposes.

Altın ve gümüşün rayiç olduğu yüzyıllarda parada ciddi değer dalgalanmaları ve buna bağlı problemler çok yaşanmamıştır. Bilakis kaydi paralara dayalı günümüz ekonomilerinde paranın sürekli değer kaybetmesi en önemli sorunlardan sayılmaktadır. Buna etki eden faktörlerin başında da fiyatlar genel düzeyinin sürekli artması yani enflasyon gelmektedir. Enflasyonun zimmetteki borca etkisinin bulunup bulunmadığı, modern dönem İslâm hukuku araştırmacılarını meşgul eden meselelerden biridir. Konuyla ilgili mevcut akademik çalışmaların büyük çoğunluğunda İmam Ebû Yûsuf’un (v. 182/798), değeri artan ya da azalan fels borçlarının ödenmesinde dirhem karşılığına itibar edilmesi yönündeki görüşü referans alınarak borçlara enflasyon farkının eklenmesi gerektiği savunulmaktadır. Ancak söz konusu görüşün dayandığı iktisadi bağlam ile günümüzün enflasyonist ortamında geçerli olan itibari para sistemleri arasında ciddi farklar bulunmaktadır. Bu nedenle ilgili görüşün çağdaş para sistemlerinde doğrudan uygulanması bazı sakıncaları beraberinde getirmektedir. Ayrıca enflasyon farkını meşru görmek, neticede mislî olan kağıt paraları kıyemî mal kabul etmek anlamına geleceği için teorik olarak da problemlidir. Bunlara ilaveten enflasyonun kesin ve doğru biçimde tespit edilemediği de dikkate alınmalıdır. Ancak zimmetteki borcun değeri düşen para birimi üzerinden ifa edilmesi durumunda alacaklının zahiren bir zarara uğrayacağı düşünüldüğünde konu ile ilgili alternatif çözüm önerileri sunulması gerekmektedir. Çalışmamızda bu gerekliliğin yerine getirilmesine mütevazi bir katkı olarak tarafların sulh yapmaları tavsiye edilmektedir. Sulh, davalaşan alacaklı ile borçlunun mahkemenin hükmünden önce rızaya dayalı bir akidle aralarındaki anlaşmazlığı ortadan kaldırmalarıdır. Bu, hakkın tamamından veya bir kısmından feragat etmek ya da borcun mahallini başka cins malla değiştirmek suretiyle gerçekleştirilebilir. Günümüzde likit bir varlık olarak işlem gören ELÜS (Elektronik Ürün Senedi), sulh akdinin pratik bir örneği olabilir. Lisanslı bir depo işletmesi tarafından oluşturulan elektronik kaydı ifade eden ELÜS üzerinden yapılacak bir sulh akdi ile borcun cinsi değiştirilse bile alacaklının nakde ulaşması zorlaştırılmamış olur. Benzer amaçlarla başka yöntemlerin bulunması da mümkündür.