Research Article

İnsan Hakları Sözleşmelerinin İç Hukukta Uygulanmasının Önündeki Pratik Güçlükler: İlgili Uluslararası Normu Bulma ve Türkçeleştirme Sorunu

Volume: 80 Number: 1 April 15, 2022
TR EN

İnsan Hakları Sözleşmelerinin İç Hukukta Uygulanmasının Önündeki Pratik Güçlükler: İlgili Uluslararası Normu Bulma ve Türkçeleştirme Sorunu

Abstract

Hukuk uygulamacılarının Anayasa’nın madde 90/son hükmü gereğince bir uluslararası sözleşme hükmünü ve bu hükme anlamını veren uluslararası organların kararlarını “esas alması”, köken itibarıyla yabancı dilde kaleme alınmış olan bir normun ulusal hukukta uygulanması anlamına gelir. Ancak uluslararası hukukun iç hukukta uygulanmasında, Türkiye öğretisinde büyük ölçüde ihmal edilmiş pek çok teknik güçlük bulunmaktadır. Bu makalede uygulamacıların çok sayıda uluslararası hukuk kaynağı arasından yararlanmaları gereken hukuku nasıl bulacağı; yabancı dilde verilmiş bir bağlayıcı mahkeme kararının hangi usulle Türkçeye çevrilip uygulanacağı, resmî çevirilerdeki eksiklik ve yanlışlıklar gibi sorunlar üç başlık altında ele alınmaktadır. Makalede uygulanması gereken uluslararası hukuku bulabilme sorununa çözüm olarak ulusal hukuku esas alan ve ilgili kararları özlü biçimde yansıtan çevrim içi bir şerh çalışması önerilmektedir. Yine her kararın gereğinin AYM, diğer yargı kolları, yasama ve yürütme tarafından yerine getirilip getirilmediğini sınayan şeffaf bir sistem kurmak da bir diğer yararlı yöntem olacaktır. Makalede ayrıca “yargıç, hukuku resen uygular” (“iura novit curia”) ilkesinin yabancı dildeki bağlayıcı mahkeme kararları için de geçerli olduğu savunulmaktadır. Dolayısıyla uluslararası mahkeme kararlarını anlayıp uygulayabilecek dil bilgisine sahip yargıçlar, bu bilgilerinden yararlanabilmelidir. Yabancı dil bilgisine sahip olmayan yargıçlar için kararların Türkçeleştirilmesi gereğinde ise, ideal olarak, Paris İlkeleri’ne göre akreditasyon almış özerk/bağımsız bir ulusal insan hakları kurumu tarafından yerine getirilmelidir. Bu itibarla çalışmada henüz uluslararası akreditasyonu olmayan ulusal insan hakları kurumumuz Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunun Paris İlkeleri’ne uygun olarak yeniden biçimlendirilmesi ve işleyişinin bu ilkelere uygun hâle getirilmesi gereğinin altı çizilmektedir.

Keywords

References

  1. Akcan R, ‘Bilirkişilik Kanunu Tasarısı Taslağı Hakkında Bazı Tespitler’ (2015) 2 İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 653-664 google scholar
  2. Akcan R, ‘Bilirkişilik Kanunu Tasarısı Taslağı Hakkında Bazı Tespitler’ (2015) 2 İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 653-664 google scholar
  3. Akıncı Z, Milletlerarası Özel Hukuk (Vedat Kitapçılık 2020) google scholar
  4. Akıncı Z, Milletlerarası Özel Hukuk (Vedat Kitapçılık 2020) google scholar
  5. Akil C, ‘Hâkimin Hukuku Kendiliğinden Uygulaması İlkesi’ (2008) 57(3) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1-32 google scholar
  6. Akil C, ‘Hâkimin Hukuku Kendiliğinden Uygulaması İlkesi’ (2008) 57(3) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1-32 google scholar
  7. Albayrak H, ‘Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunun Türk Kamu Yönetiminin Denetimindeki Yeri ve İşlevi’ (2020) 31(119) Sayıştay Dergisi 129-153 google scholar
  8. Albayrak H, ‘Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunun Türk Kamu Yönetiminin Denetimindeki Yeri ve İşlevi’ (2020) 31(119) Sayıştay Dergisi 129-153 google scholar

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Law in Context

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 15, 2022

Submission Date

May 20, 2021

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2022 Volume: 80 Number: 1

APA
Şirin, T., & Orcan, N. U. (2022). İnsan Hakları Sözleşmelerinin İç Hukukta Uygulanmasının Önündeki Pratik Güçlükler: İlgili Uluslararası Normu Bulma ve Türkçeleştirme Sorunu. İstanbul Hukuk Mecmuası, 80(1), 273-297. https://izlik.org/JA82CK57TH
AMA
1.Şirin T, Orcan NU. İnsan Hakları Sözleşmelerinin İç Hukukta Uygulanmasının Önündeki Pratik Güçlükler: İlgili Uluslararası Normu Bulma ve Türkçeleştirme Sorunu. İstanbul Hukuk Mecmuası. 2022;80(1):273-297. https://izlik.org/JA82CK57TH
Chicago
Şirin, Tolga, and Necdet Umut Orcan. 2022. “İnsan Hakları Sözleşmelerinin İç Hukukta Uygulanmasının Önündeki Pratik Güçlükler: İlgili Uluslararası Normu Bulma Ve Türkçeleştirme Sorunu”. İstanbul Hukuk Mecmuası 80 (1): 273-97. https://izlik.org/JA82CK57TH.
EndNote
Şirin T, Orcan NU (April 1, 2022) İnsan Hakları Sözleşmelerinin İç Hukukta Uygulanmasının Önündeki Pratik Güçlükler: İlgili Uluslararası Normu Bulma ve Türkçeleştirme Sorunu. İstanbul Hukuk Mecmuası 80 1 273–297.
IEEE
[1]T. Şirin and N. U. Orcan, “İnsan Hakları Sözleşmelerinin İç Hukukta Uygulanmasının Önündeki Pratik Güçlükler: İlgili Uluslararası Normu Bulma ve Türkçeleştirme Sorunu”, İstanbul Hukuk Mecmuası, vol. 80, no. 1, pp. 273–297, Apr. 2022, [Online]. Available: https://izlik.org/JA82CK57TH
ISNAD
Şirin, Tolga - Orcan, Necdet Umut. “İnsan Hakları Sözleşmelerinin İç Hukukta Uygulanmasının Önündeki Pratik Güçlükler: İlgili Uluslararası Normu Bulma Ve Türkçeleştirme Sorunu”. İstanbul Hukuk Mecmuası 80/1 (April 1, 2022): 273-297. https://izlik.org/JA82CK57TH.
JAMA
1.Şirin T, Orcan NU. İnsan Hakları Sözleşmelerinin İç Hukukta Uygulanmasının Önündeki Pratik Güçlükler: İlgili Uluslararası Normu Bulma ve Türkçeleştirme Sorunu. İstanbul Hukuk Mecmuası. 2022;80:273–297.
MLA
Şirin, Tolga, and Necdet Umut Orcan. “İnsan Hakları Sözleşmelerinin İç Hukukta Uygulanmasının Önündeki Pratik Güçlükler: İlgili Uluslararası Normu Bulma Ve Türkçeleştirme Sorunu”. İstanbul Hukuk Mecmuası, vol. 80, no. 1, Apr. 2022, pp. 273-97, https://izlik.org/JA82CK57TH.
Vancouver
1.Tolga Şirin, Necdet Umut Orcan. İnsan Hakları Sözleşmelerinin İç Hukukta Uygulanmasının Önündeki Pratik Güçlükler: İlgili Uluslararası Normu Bulma ve Türkçeleştirme Sorunu. İstanbul Hukuk Mecmuası [Internet]. 2022 Apr. 1;80(1):273-97. Available from: https://izlik.org/JA82CK57TH