Research Article

Hukuk ve Kalkınma Çalışmalarında Üç Dönem: Modernleşme, Piyasalaşma ve Piyasa-Sonrası

Volume: 83 Number: 2 August 21, 2025
TR EN

Hukuk ve Kalkınma Çalışmalarında Üç Dönem: Modernleşme, Piyasalaşma ve Piyasa-Sonrası

Abstract

‘Hukuk ve Kalkınma Çalışmaları’ iktisadi kalkınmaya elverişli hukuki kural, kurum ve uygulamaları tespit etmeye yönelen bir araştırma alanıdır. 1950’lerde başlayan bu çalışmaların gelişimi üç döneme ayrılarak incelenebilir. Bu çalışmaların ilk yirmi yılını kapsayan ‘Modernleşme Dönemi’ni devlet eliyle sanayileşme ve ithal ikamecilik fikirleri şekillendirmiştir. 1970’lere gelindiğinde modernleşme dönemi çalışmalarının başarısızlıkları görünür olmuş ve hukuk ve kalkınma alanı metruk bir alana dönüşmüştür. 1980’lerde bu alanda yeniden bir hareketlenme gözlenmiştir. ‘Piyasalaşma Dönemi’ adını verdiğimiz bu ikinci dönemde Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu gibi kuruluşların etkinliği artmıştır. Bu dönemde devletin iktisadi alandan tamamen çekilmesi ve serbest küresel ticaret savunulmuştur. 1990’lı yılların sonuna gelindiğinde bu yaklaşımın uygulandığı ülkelerin kalkınamadığı, aksine yoksulluğun ve gelir adaletsizliğinin arttığı görülmüş ve böylece piyasalaşma dönemi sona ermiştir. 2000’lerde başlayan ‘Piyasa-sonrası Dönem’de kalkınmakta olan ülkeler uluslararası finans kuruluşlarından uzaklaşmaya başlamışlardır. İktisadi alanda meşruluğunu kaybeden bu kuruluşlar etik alandan meşruluk devşirmeye yönelmişlerdir. Amartya Sen’in ‘özgürlük olarak kalkınma’ kuramı bu bakımdan işlevsel olmuştur. Dünya Bankası bu kuramdan esinlenen ‘Kapsayıcı Kalkınma Çerçevesi’ adlı bir bildiri yayımlamış ve bu çerçevede kalkınma, iktisadi büyümeden fazlasını kapsayacak şekilde yeniden tanımlanmış; eğitim, sağlık, çevre, eşitlik, demokrasi gibi birçok mesele bu alana dahil edilmiştir. Bu dönemde kalkınmanın iktisadi anlamına ağırlık veren yeni bir yaklaşım da ortaya çıkmıştır. ‘Yeni Kalkınmacı Devlet’ adlı bu yaklaşımda kalkınmada devlete ve piyasaya ayrı ayrı görevler düştüğü savunulmaktadır. Buna göre devlet, iktisadi yaşamı yönetmemeli ancak piyasa aktörlerinin bireysel olarak çözemeyecekleri sorunları çözmeli, yaygın etki vaat eden ilk girişimlerde riski paylaşmalı ve girişimcileri yenilikçiliğe özendirmelidir. Bu yaklaşımda bağlamsal, çoğulcu ve devingen kalkınma siyasaları öne çıkmaktadır.

Keywords

References

  1. Akman ŞT, ‘Hukuk Politika İlişkisi Bakımından Eleştirel Hukuk Çalışmaları Hareketi’ (2012) 61(4) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1271-1306. google scholar
  2. Aktaş S, Hayek’in Hukuk ve Adalet Teorisi (1. Bası, Liberte 2001). google scholar
  3. Burg EM, ‘Law and Development: A Review of the Literature & a Critique of ‘Scholars in Self-Estrangement’’ (1977) 25(3) The American Journal of Comparative Law 492-530. google scholar Butler E, Hayek, Yusuf Ziya Çelikkaya (çev), (1. Bası, Liberte 2001). google scholar
  4. Carter C, ‘The Clonability of the Singapore Model of Law and Development: The Case of Suzhou, China’ iç Christoph Antons (ed), Law and Development in Southeast Asia, (1. Bası, RoutledgeCurzon 2003). google scholar
  5. Chibundu MO, ‘Law in Development: On Tapping, Gourding, and Serving Palm-Wine’ (1997) 29(2) Case Western Reserve Journal of International Law 167-261. google scholar
  6. Coase RH, ‘The Problem of Social Cost’ (1960) 3 The Journal of Law & Economics 1-44. google scholar
  7. Davis KE ve Trebilcock MJ, ‘The Relationship between Law and Development: Optimists versus Skeptics’ (2008) 76(4) The American Journal of Comparative Law 895-946. google scholar
  8. Effros RC, ‘The World Bank in a Changing World: The Role of Legal Construction’ (2001) 35(4) The International Lawyer 1341-1348. google scholar

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Public Law (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

August 21, 2025

Submission Date

April 18, 2024

Acceptance Date

May 26, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 83 Number: 2

APA
Kararmaz, F. (2025). Hukuk ve Kalkınma Çalışmalarında Üç Dönem: Modernleşme, Piyasalaşma ve Piyasa-Sonrası. İstanbul Hukuk Mecmuası, 83(2), 727-769. https://doi.org/10.26650/mecmua.2025.83.2.0001
AMA
1.Kararmaz F. Hukuk ve Kalkınma Çalışmalarında Üç Dönem: Modernleşme, Piyasalaşma ve Piyasa-Sonrası. İstanbul Hukuk Mecmuası. 2025;83(2):727-769. doi:10.26650/mecmua.2025.83.2.0001
Chicago
Kararmaz, Furkan. 2025. “Hukuk Ve Kalkınma Çalışmalarında Üç Dönem: Modernleşme, Piyasalaşma Ve Piyasa-Sonrası”. İstanbul Hukuk Mecmuası 83 (2): 727-69. https://doi.org/10.26650/mecmua.2025.83.2.0001.
EndNote
Kararmaz F (August 1, 2025) Hukuk ve Kalkınma Çalışmalarında Üç Dönem: Modernleşme, Piyasalaşma ve Piyasa-Sonrası. İstanbul Hukuk Mecmuası 83 2 727–769.
IEEE
[1]F. Kararmaz, “Hukuk ve Kalkınma Çalışmalarında Üç Dönem: Modernleşme, Piyasalaşma ve Piyasa-Sonrası”, İstanbul Hukuk Mecmuası, vol. 83, no. 2, pp. 727–769, Aug. 2025, doi: 10.26650/mecmua.2025.83.2.0001.
ISNAD
Kararmaz, Furkan. “Hukuk Ve Kalkınma Çalışmalarında Üç Dönem: Modernleşme, Piyasalaşma Ve Piyasa-Sonrası”. İstanbul Hukuk Mecmuası 83/2 (August 1, 2025): 727-769. https://doi.org/10.26650/mecmua.2025.83.2.0001.
JAMA
1.Kararmaz F. Hukuk ve Kalkınma Çalışmalarında Üç Dönem: Modernleşme, Piyasalaşma ve Piyasa-Sonrası. İstanbul Hukuk Mecmuası. 2025;83:727–769.
MLA
Kararmaz, Furkan. “Hukuk Ve Kalkınma Çalışmalarında Üç Dönem: Modernleşme, Piyasalaşma Ve Piyasa-Sonrası”. İstanbul Hukuk Mecmuası, vol. 83, no. 2, Aug. 2025, pp. 727-69, doi:10.26650/mecmua.2025.83.2.0001.
Vancouver
1.Furkan Kararmaz. Hukuk ve Kalkınma Çalışmalarında Üç Dönem: Modernleşme, Piyasalaşma ve Piyasa-Sonrası. İstanbul Hukuk Mecmuası. 2025 Aug. 1;83(2):727-69. doi:10.26650/mecmua.2025.83.2.0001