Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Reform Süreci

Öz

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin reform süreci Mahkeme’nin iş yükünün artması ve bu iş yükü sebebiyle etkililiğinin zarar görmesi endişesi ile başlatılmıştır. Mahkeme’nin geleceğine dair tartışma ve çalışmaların yapıldığı, koruma mekanizmasının etkililiğinin korunması ve sürdürülmesi amacının ürünü olan reform süreci, bir dizi Sözleşme’ye ek protokolün kabulü ve Üst Düzey Konferans düzenlenmesinden oluşan bir süreçtir ve halen devam eden dinamik bir yapıdadır. Çalışmamızda, reform süreci hakkında bilgi verildikten sonra, 11,14,15 ve 16 no’lu protokoller ve getirileri incelenecektir. Reform sürecinin diğer unsuru olan Üst Düzey Konferanslar ve bu konferanslar sonunda yayınlanan deklarasyonlara değinilerek, Konferansların çıktılarının neler olduğu üzerinde durulacaktır.

Anahtar Kelimeler

• AİHM Reform Süreci
• İş Yükü
• Protokoller
• Interlaken Süreci

The Reform Process of the European Court of Human Rights

Öz

The reform process of the European Court of Human Rights was initiated with the concern that the Court’s workload would increase and its effectiveness would be damaged due to this workload. The reform process, which is the product of the aim of preserving and maintaining the effectiveness of the protection mechanism, in which discussions and studies on the future of the Court are carried out, is a process consisting of the adoption of a series of additional protocols to the Convention and the organization of the High Level Conference, and is still in an ongoing dynamic structure. In our study, after giving information about the reform process, protocols numbered 11, 14, 15, and 16 and their outcomes will be examined. The High Level Conferences, which are the other elements of the reform process, and the declarations published at the end of these conferences will be touched upon, and the outputs of the Conferences will be discussed.

Anahtar Kelimeler

• Reform Process of the ECHR
• Backlog
• Protocols
• Interlaken Process

Kaynakça

1. Ali Rıza, Çoban. “Avrupa İnsan Haklari Sözleşmesi Koruma Mekanizmasinda Reform: 14. Protokol Mahkemenin İş Yükü Derdine Deva Olur Mu?” Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 54, Sayı 2 (2005).
2. Altıparmak, Kerem. “The European System for the Protection of Human Rights in Crisis: The End of the Road?” Journal of European Criminal Law 3, Sayı 4 (Eylül 2009).
3. Arslan, Cengizhan. “AİHM Çalışma Sisteminde Yapılan Bir Reform: Derhal ve Basitleştirilmiş İletişim Prosedürü”. İnsan Hakları Dergisi, Sayı 12 (Ekim 2023).
4. Avdulaj, Desart, Indrit Shtupi, ve Aldo Shkëmbi. “Protocol No. 14 Innovations for the Operation of the European Court of Human Rights”. Academic Journal of Interdisciplinary Studies, 10 Mart 2016.
5. Aybay, Rona. “AİHM’in İş Yükünün Azaltilmasi İçin Bir Öneri: ‘Zorunlu Uzlaştirma’”. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı 67 (2006).
6. Bayraktar, Fethullah. “Rusya’nın Avrupa Konseyi Üyeliğinden Çıkarılması ya da ‘Militan İnsan Hakları’ Üzerine Bir Değerlendirme”. Adalet Dergisi, Sayı 68 (2022).
7. Buyse, Antoine. “Invoking Subsidiarity to Weaken ECHR Protection in the UK”, Haziran 2022. https://www.echrblog.com/2022/06/invoking-subsidiarityto- weaken-echr.html.
8. Cengiz, Serkan. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarının İcrası. 1.Bası Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2023.

9. Cram, Ian. “Protocol 15 and Articles 10 and 11 ECHR—the Partial Triumph of Political Incumbency Post-Brighton?” International and Comparative Law Quarterly 67, Sayı 3 (Temmuz 2018).
10. Dalkılıç, Evrim Elvin. “İlk İstişari Görüşünün Ardindan Avrupa İnsan Haklari Mahkemesinin ‘Yeni’ Yetkisinin Kısa İncelemesi”. Anayasa Yargısı Dergisi 36, Sayı 2 (2019).
11. ECHR-Analysis of Statistics 2022, Ocak 2023. https://www.echr.coe.int/ documents/d/echr/stats_analysis_2022_eng.
12. Explanatory Report-Protocol No. 15 amending the Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms. https://www.echr.coe.int/ documents/d/echr/Protocol_15_explanatory_report.
13. Explanatory Report-Protocol No. 16 to the Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms. https://www.echr.coe.int/ documents/d/echr/protocol_16_explanatory_report_eng.
14. Faruk, Bilir. “Avrupa İnsan Haklari Mahkemesi’nin Yapisi Ve 14 Nolu Protokol”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 55, Sayı 1 (2006).
15. Gemalmaz, Burak. “AİHM Yargısında Yeni Dönem: Protokol No. 14’le Getirilen Yeni Kabuledilebilirlik Ölçütünün Uygulanmasina Eleştirel Bakiş”. Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni 31, Sayı 1 (2011).
16. Glas, Lize R. “From Interlaken to Copenhagen: What Has Become of the Proposals Aiming to Reform the Functioning of the European Court of Human Rights?” Human Rights Law Review 20, Sayı 1 (2020).
17. High Level Conference on the Future of the European Court of Human Rights: Brighton Declaration, Eylül 2012. https://www.echr.coe.int/documents/d/ echr/2012_brighton_finaldeclaration_eng.
18. High Level Conference on the Future of the European Court of Human Rights Interlaken Declaration, Şubat 2010. https://www.echr.coe.int/documents/d/ echr/2010_interlaken_finaldeclaration_eng.
19. High Level Conference on the Future of the European Court of Human Rightsİzmir Declaration, Nisan 2011. https://www.echr.coe.int/documents/d/ echr/2011_izmir_finaldeclaration_eng.
20. High-Level Conference on the ‘Implementation of the European Convention on Human Rights, Our Shared Responsibility’-Brussels Declaration, Mart 2015.
21. Keller, H., A. Fischer, ve D. Kuhne. “Debating the Future of the European Court of Human Rights after the Interlaken Conference: Two Innovative Proposals”.
22. European Journal of International Law 21, Sayı 4 (01 Kasım 2010).
23. Kolçak, Hakan, ve Ünal Gençtürk. “Danişma Görüşü Başvurusu: İhas’a Ek 16 Nolu Protokol Üzerine Kapsamli Bir Değerlendirme”. Selcuk Universitesi Hukuk Fakultesi Dergisi 30, Sayı 3 (2022).
24. Memorandum of the President of the Court with a view to Preparing the Interlaken Conference, 03 Temmuz 2009. https://www.echr.coe.int/documents/d/ echr/Speech_20090703_Costa_Interlaken_ENG.
25. Mowbray, Alastair. “The Interlaken Declaration—The Beginning of a New Era for the European Court of Human Rights?” Human Rights Law Review 10, Sayı 3 (2010).
26. Paprocka, Ada, ve Michał Ziółkowski. “Advisory Opinions under Protocol No. 16 to the European Convention on Human Rights”. European Constitutional Law Review 11, Sayı 2 (Eylül 2015).
27. Protocol No. 11 to the Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms, restructuring the control machinery established thereby, 1994. https://rm.coe.int/168007cda9.
28. Protocol No. 14 To The Convention For The Protection of Human Right and Fundamental Freedoms, Amending The Control System of The Convention, 2004. https://www.echr.coe.int/documents/d/echr/library_collection_ p14_ets194e_eng.
29. Protocol No. 15 amending the Convention on the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms, 2013. https://www.echr.coe.int/documents/d/ echr/protocol_15_eng.
30. Protocol No. 16 to the Convention on the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms, 2013. https://www.echr.coe.int/documents/d/echr/ protocol_16_eng.
31. Reforming the European Court of Human Rights: Interlaken, Izmir, Brighton and Beyond- A compilation of instruments and texts relating to the ongoing reform of ECHR. Directorate General Human Rights and Rule of Law Council of Europe, 2014. https://rm.coe.int/reforming-the-european-conventionon- human-rights-interlaken-izmir-bri/1680695a9d.
32. Report of Committee on Legal Affairs and Human Rights-The Future of the European Court of Human Rights and the Brighton Declaration. Committee on Legal Affairs and Human Rights, 03 Aralık 2012. http://assembly.coe.int/ CommitteeDocs/2012/ajdoc42_2012.pdf.
33. Sezer, Abdullah. “İhas’a Ek 15 Ve 16 No.lu Protokollere İlişkin Genel Gözlemler”. Anayasa Hukuku Dergisi 4, Sayı 8 (2015).
34. Spano, Robert. “The Future of the European Court of Human Rights—Subsidiarity, Process-Based Review and the Rule of Law”. Human Rights Law Review 18, Sayı 3 (2018).
35. The Council of Europe. “Our Member States”. https://www.coe.int/en/web/ about-us/our-member-states.
36. The High-Level Conference-Copenhagen Declaration, Nisan 2018. https:// rm.coe.int/copenhagen-declaration/16807b915c.
37. Ulfstein, Geir. “Copenhagen – Much Ado about Little?” EJIL: Talk! (blog), 14 Nisan 2018. https://www.ejiltalk.org/copenhagen-much-ado-about-little/.