Yapay Zeka ile Bağlantılı Reklam Uygulamalarındaki Hukuka Aykırılıkların Reklam Kurulu Kararları Çerçevesinde İncelenmesi

Öz

Yapay zekanın hızlı gelişimi, reklam alanında içerik üretiminden reklamların çeşitli analizlerle iyileştirilmesine kadar büyük bir dönüşümü başlatmıştır. Ancak, söz konusu dönüşüm reklam hukuku alanında yeni sorunları da beraberinde getirmiştir. Özellikle yapay zeka ile oluşturulan, içerisinde yapay zekaya gönderme yapılan ve dolaylı olarak yapay zeka kullanımına yer veren reklamların doğruluk, dürüstlük, açıklık, ispat edilebilirlik başta olmak üzere, hukuki mevzuata uyumluluğu noktasında aydınlatılması gereken noktalar bulunmaktadır. Bu çalışma, Türkiye’de reklam hukuku ve Reklam Kurulu kararları çerçevesinde yapay zeka ile doğrudan yahut dolaylı olarak ilişkili olan reklamların, hukuki bir analizi yapmaktadır. Çalışma yapay zeka ile bağlantılı reklamların hukuki sınırlarının belirlenmesine ve reklam hukuku alanındaki denetimine katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Haksız Rekabet
• Reklam Hukuku
• Reklam Kurulu
• Tüketicinin Korunması
• Yapay Zekâ.

Etik Beyan

Çalışmanın tüm süreçlerinin araştırma ve yayın etiğine uygun olduğunu, etik kurallara ve bilimsel atıf gösterme ilkelerine uyduğumu beyan ederim.

Examination of the Legal Violations in Artificial Intelligence-Related Advertising Practices within the Framework of the Decisions of the Advertising Board

Öz

The rapid development of artificial intelligence has initiated a major transformation in the advertising sector, from content production to the improvement of advertisements through various analyses. However, this transformation has also brought new issues in the field of advertising law. In particular, there are points that need to be clarified regarding the compliance of advertisements created with artificial intelligence, refer to artificial intelligence and indirectly involve the use of artificial intelligence, with legal regulations, especially in terms of accuracy, honesty, transparency, and provability. This study provides a legal analysis of advertisements directly or indirectly related to artificial intelligence within the framework of advertising law and Advertising Board decisions in Türkiye. The study aims to contribute to determining the legal boundaries of AI-related advertisements and to the oversight of advertising law.

Anahtar Kelimeler

• Unfair Competition
• Advertising Law
• Advertising Board
• Consumer Protection
• Artificial Intelligence.

Etik Beyan

I declare that all processes of the study comply with research and publication ethics, and that I have adhered to ethical rules and scientific citation principles.

Kaynakça

1. “11 Best AI Advertising Examples of 2025”, 10 Mart 2025. https://www.datafeedwatch.com/blog/best-ai-advertising-examples.
2. Abudureyımu, Yiliyaer/Yucel Ogurlu. “Yapay Zekâ Uygulamalarının Kişisel Verilerin Korumasına Dair Doğurabileceği Sorunlar ve Çözüm Önerileri”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20/41 (30 Eylül 2021): 765-82.
3. Akbulut, Berrin. “Yapay Zeka ve Ceza Hukuku Sorumluluğu”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 27/4 (31 Ekim 2023): 267-319.
4. Aksu, Mustafa. Yapay Zekâ ve Hukuk. Editör Mustafa Aksu. 1. Baskıdan Tıpkı Basım. Şişli, İstanbul: On İki Levha, 2024.
5. Altun, Abdurrahim. Yapay Zekâya Elektronik Kişilik Tanınması. Ankara: Adalet, 2023.
6. “Amazon scrapped ‘sexist AI’ tool”, 10 Ekim 2018. https://www.bbc.com/news/technology-45809919. “Araştırma: ChatGPT, çocuklara tehlikeli yönlendirmelerde bulunuyor”. Erişim 05 Ekim 2025. https://www.aa.com.tr/tr/bilim-teknoloji/arastirma-chatgpt-cocuklara-tehlikeli-yonlendirmelerde-bulunuyor/3652805.
7. Arslan, Topakkaya/Yağmur Eyibaş. “Yapay Zekâ ve Etik İlişkisi”. Felsefe Dünyası 70 (15 Aralık 2019): 81-99.
8. Avşar, Zakir/Müge Elden/Osman Çaydere/Uğur Bakır. Reklam ve Hukuksal Düzenlemeler. İstanbul: Geçit, 2011.

9. Aygün, Mesut. “Yapay Zeka Teknikleri ve Milletlerarası Özel Hukuk Bakımından Bir Yapay Zeka Model Önerisi”. İçinde Yapay Zeka Hukuku (Özel), editör Tamer Budak ve Uğur Aşkın. Ankara: Adalet, 2024.
10. Bacaksız, Pınar/Seda Yağmur Sümer. Robotlar, Yapay Zeka ve Ceza Hukuku. Ankara: Adalet, 2021.
11. Bak, Başak. “Medeni Hukuk Açısından Yapay Zekânın Hukuki Statüsü ve Yapay Zekâ Kullanımından Doğan Hukuki Sorumluluk”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 35 (01 Temmuz 2018): 211-32.
12. Başkaya, Fatma/Hacer Karacan. “Yapay Zekâ Tabanlı Sistemlerin Kişisel Veri Mahremiyeti Üzerine Etkisi: Sohbet Robotları Üzerine İnceleme”. Bilişim Teknolojileri Dergisi 15/4 (31 Ekim 2022): 481-91.
13. Bellican, Cüneyt. İnşaat Sektöründe Reklamlardan Doğan Hukuki Sorumluluk. İstanbul: Aristo, 2021.
14. Berkarda, Kemal. “6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’daki İdarî Cezaların Değerlendirilmesi”. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 12/2 (2015): 62-86.
15. Bora Çınar, Sevda. Yapay Zekâ ve Hukuk. Ankara: Seçkin, 2025.
16. Bozkurt Yüksel, Armağan Ebru. Robot Hukuku. İstanbul: Aristo, 2020.
17. Bozkurt Yüksel, Armağan Ebru. Buluşçu Yapay Zeka ve Patent Hukuku. İstanbul: Aristo, 2020.
18. Ceylan, Mahmut. İdari Yaptırımların Düzenlenmesinde ve Uygulanmasında Yetki. Ankara: Seçkin, 2021.
19. “Chatbot ‘Encouraged Teen to Kill Parents over Screen Time Limit’”, Erişim 11 Aralık 2024. https://www.bbc.com/news/articles/cd605e48q1vo. dw.com. “ChatGPT’ye neden ölüme sebebiyet suçlaması yöneltiliyor? – DW – 04.09.2025”. Erişim 05 Ekim 2025. https://www.dw.com/tr/chatgptye-neden-%C3%B6l%C3%BCme-sebebiyet-su%C3%A7lamas%C4%B1-y%C3%B6neltiliyor/a-73879011.
20. Choi, Tae Rang/Minette E. Drumwright. “‘OK, Google, why do I use you?’ Motivations, post-consumption evaluations, and perceptions of voice AI assistants”. Telematics and Informatics 62 (01 Eylül 2021): 101628.
21. Çelik, Muhammet Emir. “Yapay Zekâ Ürünlerinin ve Sahiplik İkileminin Fikri Mülkiyet Hukuku Kapsamında Değerlendirilmesi”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 71/2 (30 Haziran 2022): 581-620.
22. Çetingül, Nursena. “Ceza Sorumluluğu Bakımından Yapay Zekânın Hukuki Statüsünün Tartışılması”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20/41 (30 Eylül 2021): 1015-42.
23. Darendeli, Vahap. İdari Ceza Hukuku Açısından Görsel-İşitsel Medya Alanındaki İdari Yaptırımların Hukuki Rejimi. Ankara: Yetkin, 2013.
24. Demirbaş, Ali. “Tüketici Hukuku Açısından Karşılaştırmalı Reklam - Doğrudan mı Dolaylı mı?” Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 24/1 (31 Ocak 2020): 31-53.
25. “Directive - 2006/114 - EN - EUR-Lex”. Erişim 05 Ekim 2025. https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2006/114/oj/eng. Diver, Tony. “Parents Limited Their Teenager’s Phone Time. An AI Chatbot Suggested He Could Kill Them”. The Telegraph, Erişim 11 Aralık 2024. https://www.telegraph.co.uk/us/news/2024/12/11/claims-ai-chatbot-character-ai-told-teenager-self-harm/.
26. Doğan, Erdem. Yapay Zekanın Hukuki Statüsü ve Sorumluluğu. Ankara: Seçkin, 2022.
27. Efe, Ahmet. “Yapay Zekâ Risklerinin Etik Yönünden Değerlendirilmesi”. Bilgi ve İletişim Teknolojileri Dergisi 3/1 (30 Haziran 2021): 1-24.
28. Ekici, Şerafettin. Bilişim ve Teknoloji Hukuku. 3. Baskı. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2024.
29. ———. “New Proposed Personality Model For Artificial Intelligence: Integrated Personality”. Bilişim Hukuku Dergisi 7/1 (30 Haziran 2025): 311-63.
30. Engin, Murat/Başak Ozan Özparlak. “İşe Girişte Yapay Zeka ve Ayrımcılık”. İçinde Hukuk Perspektifinden Yapay Zekâ, editör Erdem Büyüksağiş, 227-81. İstanbul: On İki Levha, 2022.
31. Ergül, Ergin. Yapay Zekâ ve Hukuk. Ankara: Adalet Yayınevi, 2024.
32. Erol, Arzu. Türk Hukukunda Örtülü Reklam. 1. baskı. Şişli, İstanbul: On İki Levha, 2018.
33. Falcıoğlu, Mete Özgür. “Avrupa Birliği Yapay Zeka Yasası’nın Genel Değerlendimesi”. İçinde Yapay Zeka Hukuku (Özel), editör Tamer Budak ve Uğur Aşkın. Ankara: Adalet, 2024.
34. “FTC Secures Historic $2.5 Billion Settlement Against Amazon | Federal Trade Commission”. Erişim 05 Ekim 2025. https://www.ftc.gov/news-events/news/press-releases/2025/09/ftc-secures-historic-25-billion-settlement-against-amazon.
35. Gayretli Aydın, Seda. Yapay Zekânın Ürün Sorumluluğu. Ankara: Adalet Yayınevi, 2024.
36. Geraci, Robert M. “The Popular Appeal of Apocalyptic Ai”. Zygon® 45/4 (2010): 1003-20.
37. Göle, Celal. Ticaret Hukuku Açısından Aldatıcı Reklamlara Karşı Tüketicinin Korunması. Ankara: Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, 1983.
38. Güçlü, Yaşar. İdari Para Cezaları ve Diğer İdari Yaptırımlar. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2020.
39. Güçlütürk, Osman Gazi. Yapay Zeka ve Verinin Kullanımı. İstanbul: On İki Levha, 2022.
40. Güngör, Mümin. Yapay Zekâ ve Cezai Sorumluluk. Ankara: Adalet, 2024.
41. Güzel, Yakup. Reklam Hukuku. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2022.
42. Hill, James Edward/Catherine Harris/Andrew Clegg. “Methods for Using Bing’s AI-Powered Search Engine for Data Extraction for a Systematic Review”. Research Synthesis Methods 15/2 (2024): 347-53.
43. ISBA. “ISBA | Advertising Industry Principles for the Use of Generative AI in Creative Advertising”, Erişim 01 Kasım 2023. https://www.isba.org.uk/knowledge/advertising-industry-principles-use-generative-ai-creative-advertising.
44. İşler Albayrak, Fatma Dilara. Yapay Zekânın Patent Hukuku Çerçevesinde Buluş Sahipliği. Ankara: Adalet, 2024.
45. Kağıtçıoğlu, Mutlu. “Yapay Zekâ ve İdare Hukuku (Bugünden Geleceğe Yönelik Bir Değerlendirme)”. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi 11/1 (25 Haziran 2021): 118-68.
46. Karaca, Uğur. Yapay Zekanın Haksız Fiileden Doğan Hukuki Sorumluluk. İstanbul: On İki Levha, 2023.
47. Karadeniz, Salih. “Yapay Zekânın Anonim Şirket Yönetim Kuruluna Üyeliği ve Üyelikten Doğan Sorumluluğunun Değerlendirilmesi”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 54 (03 Nisan 2023): 255-88.
48. Köken, Enes. “Yapay Zekânın Cezai Sorumluluğu”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 47 (06 Temmuz 2021): 247-86.
49. Küçük, Çolpan Mücahit. “Yapay Zekâ Tarafından Gerçekleştirilen İdari İşlemde Sorumluluk”. Başkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 10/1 (27 Temmuz 2024): 169-215.
50. Küçükali, Canan. “Yapay Zeka ve Fikri Mülkiyet”. İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 23/2 (t.y.): 341-59.
51. Küçükvardar, Mert. “Yapay Zekâ ve Etik Üzerine Bir Araştırma”. Atlas Journal 6/36 (01 Ocak 2020): 1065-77.
52. Mogaji, Emmanuel, Sunday Olaleye, ve Dandison Ukpabi. “Using AI to Personalise Emotionally Appealing Advertisement”. Içinde Digital and Social Media Marketing, editör Nripendra P. Rana, Emma L. Slade, Ganesh P. Sahu, Hatice Kizgin, Nitish Singh, Bidit Dey, Anabel Gutierrez, ve Yogesh K. Dwivedi, 137-50. Advances in Theory and Practice of Emerging Markets. Cham: Springer International Publishing, 2020.
53. Nazilli, Bilge. Elektronik Ticarette Aldatıcı Reklamlara Karşı Tüketicinin Korunması Yolları ve Aldatıcı Reklamların Denetimi. İstanbul: On İki Levha, 2024.
54. Özay, İlhan. İdari Yaptırımlar. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi, 1985.
55. Özdemir, Semih Sırrı/M.Zahid Doğanay. “Bir Mecra Olarak Sosyal Medyanın Reklam Hukuku Açısından Değerlendirilmesi”. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi 25 Haziran 2019, 295-337.
56. Özkan Şahin, Gizem/Çağatay Şahin. “Yapay Zekalı Varlıklara Elektronik Kişilik Modeli Tanınmasına İlişkin Eurobotıcs Raporu ve Fikri Mülkiyet Sorunu Bağlamında Meseleye Yaklaşım”. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 13/1 (30 Haziran 2022): 110-28.
57. Pagallo, Ugo. “Vital, Sophia, and Co.—The Quest for the Legal Personhood of Robots”. Information 9/9 (10 Eylül 2018): 230.
58. Pekdinçer, Tamer/Abdüssamet Yılmaz. Reklam Kurulu ve Yargı Kararları Çerçevesinde Reklam Sektöründe Hukuk ve Regülasyon. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2024.
59. Regulation - EU - 2024/1689 - EN - EUR-Lex. Erişim 24 Eylül 2025. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj/eng.
60. Sarı, Onur. “Yapay Zekanın Türk Fikri Mülkiyet Hukukuna Göre Korunması”. İzmir Barosu Dergisi 1/1 (2020): 53-116.
61. Seyhan, Serkan. Yapay Zeka Teknolojileri Kapsamında İdarenin Sorumluluğu. İstanbul: On İki Levha, 2023.
62. Sharma, Vishal Kumar/Rakesh Garg/Quentin Caudron. “A Systematic Literature Review on Deepfake Detection Techniques”. Multimedia Tools and Applications 84/20 (01 Haziran 2025): 22187-229.
63. Shi, Baisheng/ Hao Wang. “An AI-enabled approach for improving advertising identification and promotion in social networks”. Technological Forecasting and Social Change 188 (01 Mart 2023): 122269.
64. Sousa, Sonia/José Cravino/Paulo Martins. “Challenges and Trends in User Trust Discourse in AI Popularity”. Multimodal Technologies and Interaction 7/2 (Şubat 2023): 13.
65. Soydemir, Güzide. İnternette Haksız Rekabetin Önlenmesi. Ankara: Seçkin, 2015.
66. Şahinci, Dilek. İnternette Aldatıcı Reklam ve Reklamverenlerin Sorumluluğu. Ankara: Adalet, 2011.
67. Şimşek, Sümeyye/Elif Banu Varlı. “Reklam Kurulu Kararlarında Helal Sertifikaları ve Haksız Ticari Uygulamalar”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 56 (12 Ekim 2023): 569-94.
68. “Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi - Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi 2021-2025”. Erişim 24 Eylül 2025. https://cbddo.gov.tr/uyzs.
69. Tüzgen, Abdurrahman Hamza. “Tasarımlara İlişkin Yabancı Unsurlu Uyuşmazlıklarda Uygulanacak Hukuk”. Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi 9/2 (31 Aralık 2023): 307-26.
70. Tüzgen, Abdurrahman Hamza. Türk Hukukunda Sosyal Medya Reklamları. İstanbul: On İki Levha, 2023. Wu, Linwan/Taylor Jing Wen. “Understanding AI Advertising From the Consumer Perspective”. Journal of Advertising Research 61/2 (01 Haziran 2021): 133-46.
71. “Yapay zekanın tavsiyeleri hastaları yanlış yönlendirebiliyor”. Erişim 05 Ekim 2025. https://www.aa.com.tr/tr/dosya-haber/yapay-zekanin-tavsiyeleri-hastalari-yanlis-yonlendirebiliyor/3279500.
72. Yavuz, Can. Deepfake (Derin Sahte) Can Yavuz. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2022.
73. Yazıcı, Ayşe Nur Merve. Otonom Aracın Sebep Olduğu Zararlardan Üreticinin Kusursuz Sorumluluğu. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2023.
74. Yazıcı, Burçin. “Türkiye Barolar Birliği Reklam Yasağı Yönetmeliğindeki Güncel Değişikliklerin Değerlendirilmesi”. Adalet Dergisi 74 (17 Nisan 2025): 999-1026.
75. Yılmaz, Oğuz Gökhan. “Yargı Uygulamasinda Yapay Zekâ Kullanımı - Yapay Zekâ Hâkim Cübbesini Giyebilecek mi?” Adalet Dergisi 66 (18 Mayıs 2021): 379-415.
76. Yüksekbaş, Raci Çetin. Otonom Araçların Haksız Fiil Sorumluluğu. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2024.
77. Yünlü, Semih. “Üretici Yapay Zekâ Kaynaklı Norm ve Kişi Bazlı Hukuki Sorumluluk”. Adalet Dergisi 72 (15 Mayıs 2024): 501-542.