HUMAN RIGHTS ISSUES OF MIGRANT WOMEN IN THE WORKFORCE

Yıl 2025, Cilt: 43, 107 - 136, 29.01.2026

Gülden Çamurcuoğlu

https://doi.org/10.69958/ihy.1832971

Öz

Migration is increasing every year, either due to widespread violence or due to the strengthening of the capitalist system and globalization. Numerical data reveal that approximately half of migrants are women. The fact that migration has become a women’s issue has begun to expressed in the literature with the concept of feminization of migration. The intensification of globalization has increased labor migration, hence the feminization of globalization has also become a topic of conversation. The victimization of labor migration occurs especially as a result of migration from south to north and from east to west. Migrant women may be subjected to labor exploitation by working for long periods of time and for low wages in certain types of jobs such as domestic and care work. An even more severe form of victimization occurs for those who are subjected to human trafficking, which is characterized as modern slavery. According to the data of the Presidency of Migration Management, the majority of human trafficking victims in Türkiye are women, and it was recorded that these victims especially stayed in cities where the entertainment sector is concentrated. The proliferation of violence in the world can also force women to migrate and maket them victims of human trafficking. At the same time, difficulties such as not speaking the language in the destination country, not knowing the legal remedies that can be applied, nutritional disorders, health problems etc. can lead to continued victimization of women in addition to being exposed to discrimination and prejudices. Within this framework, the study examined the victimization resulting from labor migration and migration due to violence or forced migration. In addition, by addressing the human rights violations brought about by this fragile situation, the situation of migrant women in Türkiye was evaluated from this perspective.

Anahtar Kelimeler

migration , female labor force , labor migration , human rights , feminization of migration

GÖÇMEN KADIN İŞ GÜCÜNÜN İNSAN HAKLARI SORUNLARI

Öz

Yaygın şiddet olayları nedeniyle veya kapitalist sistemin ve küreselleşmenin kuvvetlenmesiyle yeryüzünde göç her geçen sene artmaktadır. Sayısal veriler, göçlerin yaklaşık yarısını kadınların oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Göçün kadın sorunu haline gelmesi literatürde göçün feminizasyonu kavramıyla ifade edilmeye başlanmıştır. Küreselleşmenin yoğunlaşması işgücü göçünü artırmış, bu nedenle küreselleşmenin feminizasyonu da konuşulur hale gelmiştir. İşgücü göçünün mağduriyet oluşturması özellikle güneyden kuzeye ve doğudan batıya gerçekleşen göçlerin sonucunda meydana gelmektedir. Göçmen kadınlar ev ve bakım işleri gibi belirli tip işlerde uzun süreler ve düşük ücretlerle çalıştırılarak işgücü sömürüsüne maruz bırakılabilmektedir. Bundan daha şiddetli bir mağduriyet hali ise modern kölelik olarak nitelendirilen insan ticaretine maruz kalanlar için söz konusu olmaktadır. Göç İdaresi Başkanlığının verilerine göre Türkiye’deki insan ticareti mağdurlarının çoğunluğunu kadınlar oluşturmuştur ve bu mağdurların özellikle eğlence sektörünün yoğun olduğu illerde bulundukları tespit edilmiştir. Yeryüzünde şiddet olaylarının yaygınlaşması da kadınları göçe zorlamanın yanında insan ticaretinin mağdurları haline getirebilmektedir. Aynı zamanda gidilen ülkedeki dili konuşamamak, başvurulabilecek yasal yolları bilmemek, beslenme bozuklukları, sağlık sorunları vb. zorluklar ayrımcılık ve önyargılara maruz kalmanın yanında kadının mağduriyetinin devamına yol açabilmektedir. Bu çerçevede çalışma; işgücü göçüyle şiddet veya zorunlu haller nedeniyle meydana gelen göçler sonucunda ortaya çıkan mağduriyetleri incelemiştir. Bunun yanında kırılgan durumun gündeme getirdiği insan hakları ihlallerine değinilerek Türkiye’deki göçmen kadınların durumu bu perspektiften değerlendirmeye tabi tutulmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

göç , kadın işgücü , işgücü göçü , insan hakları , göçün feminizasyonu

Kaynakça

• Abadan Unat, Nermin. “Implications of Migration on Emancipation and PseudoEmancipation of Turkish Women”. The International Migration Review. C. 11. S. 1 (1977): 31-57.
• Acu, Cevdet. “Modern Kölelik: Ürdün’de Ev Hizmetlerinde Çalışan Filipinli Göçmen Kadınların İşgücünde Karşılaştığı Temel Sorunlar”. Göç Dergisi. C. 10. S. 1 (2023): 43-58.
• Akkaya, Rukiye. “İnsan Hakları Bağlamında Eşitlik İlkesi ve Cinsiyet Ayrımcılığının Önlenmesine İlişkin Bazı Düzenlemeler”. Terazi Hukuk Dergisi. S. 7 (2007): 123- 131.
• Akpınar, Taner. “Türkiye’ye Yönelik Kaçak İşgücü Göçü”. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi Dergisi. C. 65. S. 3 (2010): 1-22.
• Arabacı, Zeynep, Ergün Hasgül ve Ayşe Serpen. “Türkiye’de Kadın Göçmenlik ve Göçün Kadın Sağlığı Üzerine Etkisi”. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi. Y. 16. S. 36 (2016): 129-144.
• Bachan, Anna. “An Exploration of the Gender-Migration-Development Nexus: The Impact of Labor Migration on Women’s Empowerment”. Consilience. S. 20 (2018): 1-22.
• Bayata Canyaş, Aslı. “Sınır Dışı Etme İşlemi ve Aile Yaşamına Saygı Hakkı: Çatışan Menfaatler ve Esas Alınan Ölçütler”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi. Y. 14. S. 56 (2023): 177-202.
• Bilsborrow, Richard E. “Preliminary Report of the United Nations Expert Group Meeting on the Feminization of Internal Migration”. The International Migration Review. C. 26. S.1 (1992): 138-161.
• Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği Türkiye. Erişim Tarihi: Ocak 15, 2026. https://www.unhcr.org/tr/, Erişim Tarihi: Ocak 14, 2026.
• Buz, Sema. “Göçte Kadınlar: Feminist Yaklaşım Çerçevesinde Bir Çalışma”. Toplum ve Sosyal Hizmet. C. 18. S. 2 (2007): 37-50.
• Committee on the Elimination of Discrimination against Women(CEDAW). Kadınlara Yönelik Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi Kadınlara Yönelik Ayrımcılığın Önlenmesi Komitesi Nihai Yorumları: Türkiye. 12-30 Temmuz 2010. Erişim Tarihi: Ocak 15, 2026. https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https:// huksam.hacettepe.edu.tr/Turkce/SayfaDosya/CEDAW_sonuc_gozlemler.doc&ved= 2ahUKEwizqdy03PmRAxUIRPEDHUUzIscQFnoECBgQAQ&usg=AOvVaw1ev8 K84CzGm_Ir2kZqOaWg.
• Coşkun, Emel. “Türkiye’de Göçmen Kadınlar ve Seks Ticareti”. Çalışma ve Toplum. S. 3 (2014): 185-206.
• Çakır, Ebru Hanbay ve Huriye Karabacak. Mülteci Kadınlara Yönelik Toplumsal Cinsiyet Temelli Ayrımcılık ve Şiddetle Mücadele. Ankara: Kadın Dayanışma Vakfı, 2019.
• Çelik, Tuna. “Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele: Sosyal Güvenlik Denetmenlerinin Bakış Açısı Üzerinden Bir Araştırma”. Sosyal Güvence Dergisi. Y. 13. S. 25 (2024): 1424-1441.
• Demirdizen, Derya. “Türkiye’de Ev Hizmetlerinde Çalışan Göçmen Kadınlar: Yeni Düzenlemelerle Yarı Köle Emeğine Doğru Mu?” Çalışma ve Toplum. C. 3. S. 38 (2013): 325-346.
• Etiler, Nilay ve Kuvvet Lordoğlu. “Göçmenlerin Sağlık Sorunları: Ev Hizmetlerinde Bir Alan Araştırması”. Sosyal Haklar Ulusal Sempozyumu II Bildiriler içinde, 93-118. İstanbul: Petrol-İş Yayını-113 (2010.)
• Global Protection Cluster Working Group. Handbook for the Protection of Internally, Displaced Persons. Global Protection Cluster Working Group, 2010. Erişim Tarihi: Ekim 24, 2023. https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/Handbook%20for%20the%20 Protection%20of%20Internally%20Displaced%20Persons.pdf.
• Hochschild, Arlie Russell. “Love and Hold”, Global Woman: Nannies, Maids, and Sex Workers in the New Economy içinde, ed. Barbara Ehrenrich ve Arlie Russell Hochscild,15-30. New York: Metropolitan Books, 2003.
• International Labour Organization. Ratifications of C189-Domestic Workers Convention, 2011 (No.189). Erişim Tarihi: Ocak 15, 2026. https://normlex.ilo.org/dyn/nrmlx_en/f?p=1000:11300:0::NO:11300:P11300_INST RUMENT_ID:2551460.
• International Labour Organization. “Understanding the Scale of Human Trafficking for Forced Labour”, 24/07/2025, Erişim Tarihi: Ocak 15, 2026. https://ilostat.ilo.org/understanding-the-scale-of-human-trafficking-for-forcedlabour/#:~:text=Since%202005%2C%20the%20ILO%20has,billion%20annually%2 0in%20illegal%20profits.
• International Labour Organization. C189-Domestic Workers Convention, 2011 (No.189). Erişim Tarihi: Ocak 15, 2026. https://normlex.ilo.org/dyn/nrmlx_en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::p12100_I LO_CODE:C189.
• International Labour Organization. C190-Violence and Harassment Convention. 2019 (No.190). Erişim Tarihi: Ocak 15, 2026. https://normlex.ilo.org/dyn/nrmlx_en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ ILO_CODE:C190.
• International Labour Organization. R206-Violence and Harassment Recommendation, 2019 (No. 206). Erişim Tarihi: 12/11/2025. https://normlex.ilo.org/dyn/nrmlx_en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ ILO_CODE:R206.
• International Organization for Migration, World Health Organization ve United Nations Human Rights Office of the High Commissioner. International Migration, Health and Human Rights. Geneva: International Organization for Migration, 2013.
• Kaytan, Özge. “Feminization of Labor As Violence Against Women: Migrant Domestic Workers”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi. C. 10. S. 30 (2022): 92-111.
• Kedikli, Umut, Mehmet Ali Yüksel ve Gülay Günay. “Göçmen ve Sığınmacı Kadınların Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği Temelinde Türkiye ve Avrupa’da İş Yaşamındaki Yeri”. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi. C. 8. S. 2 (2025): 143-158.
• Kılıç, Metin, Müsenna Arslanyılmaz ve Şevkat Bahar Özvarış. “Savaş ve Çatışma Ortamında Kadın Sağlığı”. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi. C. 24. S. 6 (2015): 237-244.
• Kurt, Ayşula. “Küreselleşme Kapsamında Göç ve Emeğin Feminizasyonu (Kadınsılaşması): Trabzon Hizmet Sektöründe Yabancı Göçmen Kadın Emeği”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji Anabilim Dalı, 2014.
• Marx, John. “The Feminization of Globalization”. Cultural Critique. S. 63 (2006): 1-32.
• Migrant Rights website. “Israeli High Court Forbids Deportation of Pregnant Migrant Workers”. 17/04/2011. Erişim Tarihi: Ocak 15, 2026. https://www.mrrors.org/2011/04/israeli-high-court-forbids-deportation-of-pregnantmigrant-workers/.
• Orav, Anita. “Migrant Women and the EU Labour Market: Overcoming Double Discrimination”. European Parliamentary Research Service, 2023. Erişim Tarihi: Ocak 15, 2026. https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2023/747905/EPRS_BRI(20 23)747905_EN.pdf.
• Özbarış, Şevkat Bahar. “Göç ve Kadın Sağlığı”. Erişim Tarihi: Şubat 08, 2022. https://www.emo.org.tr/ekler/67f89c8238f038d_ek.pdf?dergi=1117.
• Rieder, Michael ve Imti Choonara. “Armed Conflict and Child Health”. Arch Dis Child. C. 97. S. 1 (2012): 59-62.
• Sakarya, Sibel. “Göç, Toplumsal Cinsiyet ve Sağlık”. Koç Üniversitesi Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Çalışmaları Araştırma ve Uygulama Merkezi. 7 Haziran 2021. Erişim Tarihi: Ekim 10, 2023. https://kockam.ku.edu.tr/goc-toplumsal-cinsiyet-ve-saglik/.
• Sosyal Güvenlik Kurumu(SGK). “Kayıt Dışı İstihdam”. Erişim Tarihi: Ocak 15, 2026. https://www.sgk.gov.tr/Content/Post/e3f8021f-6c7e-49a7-a51a51d79a187ada/Genel-Bilgi-2026-01-09-03-20-52.
• Şahin, Çiğdem. “Türkiye’de Kadın Göçmen İşçilerin Durumunun ‘Emek-Sermaye Çatışmasında’ Yeniden Değerlendirilmesi”. Çalışma ve Toplum. S. 4 (2018): 2155- 2192.
• Şeker, Dilara ve Gülten Uçan. “Göç Sürecinde Kadın”. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. C. 14. S. 1 (2016): 199- 214.
• T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı. Türkiye İnsan Ticaretiyle Mücadele Yıllık Raporu 2022. Ankara: T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı İnsan Ticareti Mağdurlarını Koruma Daire Başkanlığı, 2023.
• T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü. Türkiye İnsan Ticaretiyle Mücadele Yıllık Raporu. Yayın No: 61. Ankara: T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü İnsan Ticareti Mağdurlarını Koruma Dairesi Başkanlığı, 2020.
• Toksöz, Gülay. “Kapitalizmin İşgücü Talebi ve Göçmen Kadın Emeği”. Çalışma ve Toplum. C. 4. S. 79 (2023): 3049-3072.
• Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO). Göçmen İşçiler, Mülteciler ve Ailelerini Sosyal Koruma Kapsamına Almak: Politika Belirleyiciler ve Uygulayıcılar İçin Rehber. Cenevre: ILO, 2021.
• Uluslararası Çalışma Örgütü. “Şiddet ve tacizi ele alan ilk uluslararası sözleşme yürürlüğe giriyor”. 21/06/2021. Erişim Tarihi: Ocak 15, 2026. https://www.ilo.org/tr/resource/news/şiddet-ve-tacizi-ele-alan-ilk-uluslararasısözleşme-yürürlüğe-giriyor.
• Ulutaş, Çağla Ünlütürk, Alıcan Kalfa. “Göçün Kadınlaşması ve Göçmen Kadınların Örgütlenme Deneyimleri”. Fe Dergi. N.1. S.2 (2009): 13-28
• United Nations Department of Economic and Social Affairs. International Migrant Stock 2024: Key Facts and Figures (Advance unedited version). UN DESA/POP/2024/DC/NO.13. New York: United Nations, 2025. Erişim Tarihi: Ocak 15, 2026. https://www.un.org/development/desa/pd/sites/www.un.org.development.desa.pd/fil es/undesa_pd_2025_intlmigstock_2024_key_facts_and_figures_advanceunedited.pdf.
• United Nations Entity for Gender Equality and the Empowerment of Women. Recommendations for Addressing Women’s Human Rights in the Global Compact for Safe, Orderly and Regular Migration: Outcome of Expert Meeting in Geneva November 2016. New York: UN Women, 2017.
• United Nations General Assembly. Resolution Adopted by the General Assembly on 19 December 2023. A/RES/78/180.
• United Nations Human Rights Office of the High Commissioner. Protocol to Prevent, Suppress and Punish Trafficking in Persons Especially Women and Children, supplementing the United Nations Convention against Transnational Organized Crime. General Assembly Resolution 55/25, 15/11/2000, Erişim Tarihi: Ocak 15, 2026. https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/protocolprevent-suppress-and-punish-trafficking-persons.
• United Nations Office on Drugs and Crime. Global Report on Trafficking in Persons 2024. Vienna: United Nations, 2024. Erişim Tarihi: Ocak 15, 2026. https://www.unodc.org/documents/data-andanalysis/glotip/2024/GLOTIP2024_BOOK.pdf.
• United Nations Security Council. Women, Peace and Security: Report of the SecretaryGeneral. S/2025/556. 05/09/2025.
• United Nations. Beijing Declaration and Platform for Action. Beijing Declaration, Erişim Tarihi: Ocak 15, 2026. https://archive.unescwa.org/sites/www.unescwa.org/files/u1281/bdpfa_e.pdf.
• Vural Dinçkol, Bihterin ve Cansu Koç Başar. “Kadına Karşı Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılması Komitesi Genel Tavsiyelerinde Kadınların Siyasal Hakları”. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi. C. 27. S. 1 (2021): 1-15.
• Yıldırım, Maviş, Ceyhun Güler ve Zehra Berna Aydın. “Women Migrant Domestic Workers and Their Problems with Private Employment Agencies in İstanbul”. Çalışma İlişkileri Dergisi. C. 8. S. 2 (2017): 1-17.
• AYM, T. 12.04. 2018, E.2028/10055, K. 16/03/2022.
• F.M. and others v. Russia, BN. 71671/16, 40190/18, KT.10/03/2025.
• Committee on the Elimination of Discrimination against Women (CEDAW). General Recommendation No. 38 (2020) on Trafficking in Women and Girls in the Context of Global Migration. CEDAW/C/GC/38. 20/11/2020.
• Committee on the Elimination of Discrimination against Women (CEDAW). “Göçmen Kadın İşçilerle İlgili 26 Sayılı Genel Tavsiye”. Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Önlenmesi Komitesi Genel Tavsiye Kararları 1986-2013 içinde, T.C. Kamu Denetçiliği Kurumu. Erişim Tarihi: Ocak 14, 2026. https://kadin.ombudsman.gov.tr/mevzuat/cedawgenel-tavsiye-kararlari-1986-2013.pdf.
• Committee on the Elimination of Discrimination against Women (CEDAW). “Göçmen Kadın İşçilerle İlgili 19 sayılı Tavsiye Kararı (11. oturum, 1992)”, Kadına Karşı Ayrımcılığın Önlenmesi Komitesi Genel Tavsiye Kararları 1986-2013 içinde. T.C. Kamu Denetçiliği Kurumu. Erişim Tarihi: Ocak 12, 2026. https://kadin.ombudsman.gov.tr/mevzuat/cedaw-genel-tavsiye-kararlari-1986- 2013.pdf.
• Committee on the Elimination of Discrimination against Women(CEDAW). Kadınların Mülteci, Sığınmacı, Uyrukluk ve Uyruksuzluk Statülerinin Toplumsal Cinsiyetle İlgili Boyutlarına İlişkin 32 Sayılı Genel Tavsiye Kararı. CEDAW/C/GC/32.
• Inter-American Commission on Human Rights. Inter-American Principles on the Human Rights of All Migrants, Refugees, Stateless Persons and Victims of Human Trafficking. Resolution 4/19, 07/12/2019, Erişim Tarihi: Ocak 15, 2026. https://www.oas.org/en/iachr/decisions/pdf/Resolution-4-19-en.pdf.