A PARAMETER ON THE IDEOLOGICAL FOUNDATIONS OF DP AND AK PARTY

Öz

This study is prepared with the aim of explaining the ideological similarities between the parties that have been able to stay in power the longest in Turkey's multi-party democracy, the Democrat Party (DP) and the Justice and Development Party (AK Party), through the conceptualization of 'conservative democracy.' In the study, which analyzes the ideological nature of conservative democracy and its reflection on party practices, it is explained how the power struggles of the DP and the AK Party, who opposed the founding philosophy, values, and principles of the state represented by the CHP through democratic means, were grounded in terms of conservative democracy. The ideological justification of the political style and strategies followed by the parties in the 'political journey,' which corresponds to the intersection of ideology, practice, and power-building processes, leads to the parties' pursuit of becoming 'dominant.' Explaining the causes and consequences of these parties' pursuit of power after coming to government, and thereby analyzing the synthetic parameter called 'conservative democracy,' also clarifies the practices of the parties. After all, in Turkey, which has witnessed the ideological struggle between modern democracy and conservative democracy—though in different contexts—the main factor that enabled these parties to remain in power for the longest periods and achieve hegemonic power has been their activities in line with 'conservative democracy.”

Anahtar Kelimeler

• Conservative Democracy
• Ideology
• Democratic Party
• Justice and Development Party
• Republican People's Party

DP VE AKPARTİ’NİN İDEOLOJİK TEMELLERİ HAKKINDA BİR PARAMETRE: MUHAFAZAKAR DEMOKRASİ

Öz

Bu çalışma, Türkiye çok partili demokrasisinde en uzun dönem iktidar olabilen partileri, Demokrat Parti (DP) ile Adalet ve Kalkınma Partisi (Ak Parti)’nin “muhafazakar demokrasi” kavramsallaştırması üzerinden ideolojik benzerliklerini açıklamak amacıyla hazırlanmıştır. Muhafazakar demokrasinin ideolojik mahiyeti ve parti uygulamalarına yansımasının analiz edildiği çalışma da CHP’nin temsil ettiği devletin kurucu felsefesine, değer ve ilkelerine demokratik usullerle muhalefet eden DP ve Ak Parti’nin iktidar mücadelesinin muhafazakar demokrasi açısından nasıl temellendiği açıklanmaktadır. İdeoloji, pratik ve iktidar inşa süreçlerinin bileşkesine tekabül eden “siyaset yolculuğu”nda partilerin izledikleri siyasal tarz ve stratejilerinin ideolojik temellendirmesi partilerin “muktedir” olma arayışına sebebiyet vermektedir. Bu partilerin iktidar olduktan sonra muktedir olma arayışının sebep ve sonuçlarının açıklanması ve dolaysı ile “muhafazakar demokrasi” olarak adlandırılan sentezci parametrenin tahlili partilerin pratiğini de açıklar mahiyettedir. Sonuçta; modern demokrasi ile muhafazakar demokrasinin ideolojik mücadelesine sahne olan Türkiye’de -bağlamları farklı olsa da-en uzun dönem iktidar kalabilen mezkur partilerin hegemonik bir güce ulaşmasını sağlayan temel etken “muhafazakar demokrasi” doğrultusundaki faaliyetleri olmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Muhafazakar Demokrasi
• İdeoloji
• Demokrat Parti
• Adalet ve Kalkınma Partisi
• Cumhuriyet Halk Partisi

Kaynakça

1. Adorno, T. W., & Horkheimer, M. (2014). Aydınlanmanın diyalektiği (Felsefi fragmanlar) (N. Ülner & E. Ö. Karadoğan, Çev.). Kabalcı Yayıncılık.
2. Afşar, E. (2021). İç politik gelişmeler ekseninde 1950–1960 dönemi Türkiye’de iktidar-muhalefet ilişkileri. In E. Afşar (Ed.), 1950’li yıllarda Türkiye: Devlet, siyaset, dış politika, eğitim, güvenlik, ekonomi (ss. 50–72). Hiperyayın.
3. Akçaoğlu, A. (2020). Zarif ve dinen makbul: Muhafazakâr üst-orta sınıf habitusu. İletişim Yayınları. Akdoğan, Y. (2003). Muhafazakâr demokrasi. Ak Parti Yayınları.
4. Althusser, L. (2015). İdeoloji ve devletin ideolojik aygıtları (A. Tümertekin, Çev.). İthaki Yayınları.
5. Aslan, A. (2018). Post-Kemalist Türkiye’de siyaset. In N. Miş & A. Aslan (Eds.), Ak Parti’nin 15 yılı (ss. 13–46). SETA.
6. Batuman, B. (2019). Milletin mimarisi: Yeni İslamcı ulus inşasının kent ve mekân siyaseti (Ş. Tokel, Çev.). Metis Yayınları.
7. Bermeo, N. (2016). On democratic backsliding. Journal of Democracy, 27(1), 5–19.
8. Bora, T. (2021). Türk sağının üç hali: Milliyetçilik, muhafazakârlık, İslamcılık. İletişim Yayınları.

9. Çınar, R. Ü. (2020). Ecdadın icadı: AKP iktidarında bellek mücadelesi. İletişim Yayınları.
10. Demirel, T. (2021). Türkiye’nin uzun on yılı: Demokrat Parti iktidarı ve 27 Mayıs darbesi. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
11. Demokrat Parti. (1949). Tüzük ve program. Doğuş Matbaası.
12. Eagleton, T. (1996). İdeoloji (M. Özcan, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
13. Eroğul, C. (1990). Demokrat Parti: Tarihi ve ideolojisi. İmge Kitabevi.
14. Esen, B., Gümüşçü, Ş., & Yavuzyılmaz, H. (2023). Türkiye’nin yeni rejimi: Rekabetçi otoriterlik. İletişim Yayınları.
15. Gökçe, S. (2026). The first case of competitive authoritarianism in Turkey: The Democrat Party, 1950–1960. Turkish Studies, 27(2), 221–249.
16. Heper, M. (2018). Türkiye’de devlet geleneği. Doğu Batı Yayınları.
17. Heywood, A. (2015). Siyasetin temel kavramları (H. Özler, Çev.). Adres Yayınları.
18. Karpat, H. K. (1996). Türk demokrasi tarihi: Sosyal, ekonomik, kültürel temeller. Afa Yayınları.
19. Lewis, B. (2007). Demokrasinin Türkiye serüveni (H. Aydoğan & E. Ermert, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
20. Linz, J. J. (2008). Totaliter ve otoriter rejimler (E. Özbudun, Çev.). Liberte Yayınları.
21. Lord, C. (2023). Cumhuriyet’in doğuşundan AKP’ye Türkiye’de din siyaseti (S. Oğuz, Çev.). İletişim Yayınları.
22. Mardin, Ş. (1973). Center-periphery relations: A key to Turkish politics? Daedalus, 102(1), 169–190.
23. Mosca, G. (2004). Siyaset biliminin temelleri (H. İlhan, Çev.). Alter Yayınları.
24. Özipek, B. B. (2004). Muhafazakârlık: Akıl, toplum, siyaset. Liberte Yayınları.
25. Takım, A. (2012). Demokrat Parti döneminde uygulanan ekonomi politikaları ve sonuçları. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 67(2), 157–187.
26. Wallerstein, I. (2015). Modern dünya sistemi (L. Boyacı, Çev.). Yarın Yayınları.