SANAT MÜZELERİNDE SAĞIR VE İŞİTME ENGELLİ BİREYLERE DÖNÜK SOSYAL ERİŞİM PROGRAMLARI “AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ ÖRNEĞİ”

Görevlerinden biri; toplumun tüm üyelerini eğitmek olan müzeler, sergilerini halkın erişimine açmakla ve farklı topluluklara mensup izleyicilerin bu etkinliklerine sürekli katılımını sağlamakla yükümlüdür.  Bu düşünceye bağlı olarak, müze yöneticileri engelli bireyleri de göz önünde bulundurarak hizmetlerini engellilere yönelik olarak geliştirmektedir. Çağdaş müzeler “Engellilere Eşitlik Politikası”ndan hareketle engelli müze izleyicilerini de gözeterek, müzenin fiziksel olanaklarını, müze teknolojilerini ve sergi tasarımlarını bu kişilerin kullanımını kolaylaştıracak biçimde tasarlamaktadır. Gelişmiş ülkelerde toplumun her kesiminden insanın müze ve sanat ile etkileşimini sağlayan farklı sosyal hizmet çalışmaları gerçekleştirilmektedir. Sanat müzelerinde çalışanlar da dâhil olmak üzere toplumun, sağır ve işitme engelli topluluğunun ihtiyaçlarının farkında olmaları, bu topluluğun sanat müzesiyle tanışması ve müze ile uzun süreli bir ilişki kurması hedeflenmektedir. Sağır ve işitme engelli toplum örgütleri ve müzelerle geliştirilen işbirlikleri kapsamında engelli bireylerin ihtiyaçları ve beklentileri doğrultusunda sanat müzelerine eşit erişim sağlamayı önceleyen pek çok çalışma yapılmaktadır. Bu kapsamda müzeler, İşitme engelli ziyaretçiler ile iletişim kurabilmek için işaret dili bilen müze personeli, müze web içerikleri, işitme becerisini artırıcı taşınabilir ses sistemi, konuşmaları "alt yazı" şeklinde yansıtan düzenekler, işaret dili panoları, işaret dilinde özel oturumlar, tematik çalışmalar ve destek programlarını kullanmaktadır. Bu hizmetlerin tamamı engellilere ve refakatçilerine ücretsiz olarak sunulmaktadır. Sağır ve işitme engelli bireylerin sanat konusunda konuşabilecekleri ve düşüncelerini paylaşacakları özel destek programları hazırlayan bu müzelerin Türkiye’deki sanat müzelerine de etkinlikleriyle örnek olacağı düşünülmektedir. “Herkes için sanat” felsefesini önceleyen bu çabalar, sağır ve işitme engelli topluluğun sanat ve kültür yaşantısında yeni bir sayfa açacak, böylece bu bireylerle müzeler arasındaki önemli engellerden birini yıkacaktır. Bir derleme çalışması olarak desenlenen bu çalışmanın amacı, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki sanat müzelerinde uygulanmakta olan sağır ve işitme engelli bireylere yönelik hizmetlerin tümünü betimsel analiz yöntemi ile incelemek ve buradan hareketle Türkiye’de bu alanda yapılacak çalışmalara ışık tutmaktır.