BORSA İSTANBUL'DAKİ TURİZM ŞİRKETLERİNDE FİNANSAL BAŞARISIZLIK TESPİTİ: ALTMAN Z SKORU, ZMİJEWSKİ J SKORU VE SPRİNGATE S SKORU UYGULAMALARI

Öz

Bu çalışma, Borsa İstanbul (BİST) Turizm sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin finansal başarısızlıklarını tespit etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, sektördeki 12 işletmenin 2019-2023 yılları arasındaki finansal tablo verileri analiz edilmiştir. Yöntem olarak, Altman Z-Skoru, Zmijewski J-Skoru ve Springate S-Skoru gibi finansal analiz araçları kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, literatürle uyumlu bir şekilde, sektörün 2019-2023 dönemi boyunca genel olarak güçlü bir performans sergilediğini, ancak bazı işletmelerin finansal risk taşıdığını göstermektedir. Ayrıca, DO & CO Aktiengesellschaft (DOCO) ve Kuştur Kuşadası Turizm Endüstrisi A.Ş. (KSTUR), finansal verilerinin yetersiz olması nedeniyle analiz kapsamına dahil edilememiştir.

Anahtar Kelimeler

• İflas Tahmin Modelleri
• Finansal Başarısızlık
• Borsa İstanbul.

Financial Failure Detection in Tourism Companies in Borsa Istanbul: Applications of Altman Z Score, Zmijewski J Score and Springate S Score

Öz

This study was conducted to identify the financial failures of companies operating in the Tourism sector of Borsa Istanbul (BIST). The financial statement data of 12 companies in the sector from 2019 to 2023 were analyzed. The methods used include financial analysis tools such as the Altman Z-Score, Zmijewski J-Score, and Springate S-Score. The findings, consistent with the literature, indicate that the sector generally performed strongly during the 2019-2023 period, although some companies carry financial risks. Additionally, DO & CO Aktiengesellschaft (DOCO) and Kuştur Kuşadası Turizm Endüstrisi A.Ş. (KSTUR) were excluded from the analysis due to insufficient financial data.

Anahtar Kelimeler

• Bankruptcy Prediction Models
• Financial Failure
• Borsa İstanbul

Kaynakça

1. Aktulum, Ü., & Umut, İ. E. (2022). Toptan ve perakende sektöründe faaliyet gösteren firmaların finansal performanslarının karşılaştırmalı analizi. Turkish Business Journal, 3(6), 120-139. https://doi.org/10.51727/tbj.1205219
2. Altınbaş Tutar, E., & Medetoğlu, B. (2022). Altman Z skor modeli ile BIST Spor Endeksinde işlem gören işletmelerin finansal durumlarının değerlendirilmesi. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler https://doi.org/10.38120/banusad.1103181 Araştırmaları Dergisi, 5(1), 15-56.
3. Altman, E. (1968). Financial ratios, discriminant analysis and the prediction of corporate bankruptcy. The Journal of Finance, 23(4), 589-609. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.1968.tb00843.x
4. Altman, E. (2000). Predicting financial distress of companies: revisiting the z-score and zeta models. New York: Stern School of Business, New, 1-54.
5. Avcı, P. (2024). İşletmelerin finansal başarısızlık riskine sermaye yapısının etkisi: KOBİ sanayi endeksi. Politik Ekonomik Kuram, 8(1), 174-188. https://doi.org/10.30586/pek.1422016
6. Aydın, N. (2014). Finansal Analiz. N. Aydın, G. Sevil, & M. Başar (Dü) içinde, Finansal Yönetim-I (s. 84-112). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Yayını.
7. Bağcı, E. (2015). Türkiye tekstil ve hazır giyim sektörünün finansal durum analizi. Marmara Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Dergisi, 37(2), 83-100. https://doi.org/10.14780/iibd.83811
8. Bağcı, H., & Sağlam, Ş. (2020). Sağlık ve spor kuruluşlarında finansal başarısızlık tahmini: Altman, Springate ve Fulmer modeli uygulaması. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 23(1), 149-164.

9. Baş, M. (2010). İşletmelerde finansal başarısızlığın öngörülmesinde gri ilişkisel analiz tekniği, tekstil ve deri sektöründe bir uygulama. Doktora Tezi, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kütahya, Türkiye.
10. Beaver, W. H. (1966). Financial ratios as predictors of failure. Journal of Accounting Research, 4, 71111. https://doi.org/10.2307/2490225
11. Çelik, M.-D., & Dursun, G. D. (2021). Z-skor modeli ile finansal risk tahmini ve BİST100 tekstil, giyim eşyası ve deri imalat sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmalar üzerine bir uygulama. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 6(14), 19-31. https://doi.org/10.25204/iktisad.786034
12. Deakin, E. B. (1972). A discriminant analysis of predictors of business failure. Journal of Accounting Research, 10(1), 167-179. https://doi.org/10.2307/2490225
13. Dizgil, E. (2018). BIST Ticaret Endeksinde yer alan şirketlerin Springate finansal başarısızlık modeli ile incelenmesi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 248-267. https://doi.org/10.33905/bseusbed.462059
14. Everett, J., & Watson, J. (1998). Small business failure and external risk factors. Small Business Economics, 11(4), 371-390. https://doi.org/10.1023/A:1008065527282
15. Fulmer, J., Moon, J., Gavin, T., & Erwin, J. (1984). A bankruptcy classification model for small firms. Journal of Commercial Bank Lending, 66(11), 25-37. https://doi.org/10.1007/0-387-26325-X_11
16. Jawabreh, O. A., Al Rawashdeh, F., & Senjelawi, O. (2017). Using Altman’s Z-score model to predict the financial failure of hospitality companies: Case of Jordan. International Journal of Information, Business and Management, 9(2), 141-157. DOI: 10.24288/jttr.524794
17. Kamuyu Aydınlatma Platformu. (2024). BIST sektörler. Erişim Tarihi: 29/09/2024.
18. Karadeniz, E., & Öcek, C. (2019). Finansal başarısızlık riski taşıyan ile taşımayan işletmelerin finansal oranlarının karşılaştırmalı analizi: Borsa İstanbul turizm işletmelerinde bir araştırma. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 16(2), 191-206. https://doi.org/10.24010/soid.600207
19. Kulalı, İ. (2016). Altman Z-Score modelinin BIST şirketlerinin finansal başarısızlık riskinin tahmin edilmesinde uygulanması. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 12(27), 283-292. https://doi.org/10.17130/10.17130/ijmeb.2016.12.27.1076
20. Korol, T. (2017). Evaluation of the factors ınfluencing business bankruptcy risk ın poland. Financial Internet Quarterly e-Finanse, 13(2), 22-35. DOI: 10.1515/fiqf-2016-0020
21. Kulalı, İ. (2016). Altman Z-score modelinin BIST şirketlerinin finansal başarısızlık riskinin tahmin edilmesinde uygulanması. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 12(27), 283-292. https://doi.org/10.17130/10.17130/ijmeb.2016.12.27.1076
22. Mucuk, İ. (2018). Modern İşletmecilik (17 b.). Türkmen Kitabevi.
23. Ohlson, J. (1980). Financial ratios and the probabilistic prediction of bankruptcy. Journal of Accounting Research, 18(1), 109-131. DOI: http://hdl.handle.net/10.2307/2490395
24. Springate, G. L. V. (1978). Predicting the possibility of failure in a Canadian firm. Unpublished M.B.A. Thesis, Simon Fraser University, Burnaby.
25. Tanç, A., Çardak, D., & Canlıtepe, F. (2022). Covid-19 salgınının işletmelerin finansal başarısızlığı üzerine etkileri: BIST imalat sektöründe yer alan işletmelerin Altman Z-skor yöntemi kullanılarak incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 25. Yıl Özel Sayısı, 288-301. https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.1125891
26. Terzi, S. (2011). Finansal rasyolar yardımıyla finansal başarısızlık tahmini: Gıda sektöründe ampirik bir araştırma. Çukurova Üniversitesi İİBF Dergisi, (78), 111-124.
27. Torun, T. (2007). Finansal başarısızlık tahmininde geleneksel istatistiki yöntemlerle yapay sinir ağlarının karşılaştırılması ve sanayi işletmeleri üzerinde bir uygulama. Doktora Tezi, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri.
28. Türk, M. (1999). Finansal yönetim. İstanbul: Alfa Yayınları.
29. Usta, Ö. (2012). İşletme finansı ve finansal yönetim. Ankara: Detay Yayıncılık.
30. Wang, Z.-J., & Deng, X.-L. (2006). Corporate governance and financial distress. The Chinese Economy, 39(5), 5-27. https://doi.org/10.2753/CES1097-1475390501
31. Zmijewski, M. E. (1984). Methodological issues related to the estimation of financial distress prediction models. Journal of Accounting Research, 22, 59-82. https://doi.org/10.2307/2490859