TÜRKİYE'DE 2008 KRİZİ SONRASI FİNANSAL GELİŞMENİN GELİR DAĞILIMI VE YENİLENEBİLİR ENERJİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: ZAMAN SERİSİ ANALİZİ

Öz

Bu çalışma, 2008 küresel finansal krizi sonrası Türkiye’de finansal gelişmenin gelir eşitsizliği ve yenilenebilir enerji tüketimi üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçlamaktadır. Küresel çevresel krizlerin derinleştiği ve Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları çerçevesinde enerji yoğunluğunu azaltma ile sürdürülebilir büyümeyi destekleme ihtiyacının arttığı günümüzde, finansal gelişme ve gelir eşitsizliğinin bu süreçteki etkisi stratejik bir öneme sahiptir. Zaman serisi analizi temel alınarak gerçekleştirilen bulgular, finansal gelişme ile gelir eşitsizliği arasında istatistiksel olarak güçlü ve nedensel bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Granger nedensellik testi, finansal gelişmenin gelir eşitsizliğini artırıcı bir etkiye sahip olduğunu ve bu ilişkinin nedensel bir yön taşıdığını teyit etmiştir. Buna karşılık, finansal gelişmenin yenilenebilir enerji tüketimi üzerinde anlamlı bir nedensel etkisi bulunmamıştır. Bu sonuçlar, 2008 krizi sonrası dönemde finansal gelişmenin Türkiye’de eşitsizliği derinleştirdiğini, ancak yenilenebilir enerjiye geçişte sınırlı bir katkı sağladığını göstermektedir. Elde edilen bulgular, gelir eşitsizliğini azaltmaya yönelik finansal politikaların yeniden yapılandırılmasının gerekliliğini ve yenilenebilir enerjiye erişimi artırmaya yönelik stratejilerin geliştirilmesinin önemini ortaya koymaktadır. Özellikle, politika yapıcılar finansal gelişme politikalarını alt gelir gruplarına mikrofinans uygulamaları gibi kapsayıcı mekanizmalarla desteklemeli ve yenilenebilir enerji yatırımlarını teşvik etmek için finansal araçlara daha fazla odaklanmalıdır. Çalışma, Türkiye’ye özgü bir perspektif sunarak, sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmada sosyo-ekonomik dinamiklerin kritik rolünü vurgulamakta ve literatüre yerel bağlamda katkı sağlamaktadır. Bu bulgular, politika yapıcılar ve ilgili paydaşlar için finansal kapsayıcılığı güçlendirme ve çevresel sürdürülebilirlik politikalarını geliştirme süreçlerinde rehber bir temel sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Finsansal Gelişme
• Gelir Eşitsizliği
• Yenilenebilir Enerji

The Impact of Financial Development on Income Distribution and Renewable Energy in Türkiye After the 2008 Crisis: A Time Series Analysis

Öz

This study aims to investigate the impact of financial development on income inequality and renewable energy consumption in Türkiye following the 2008 global financial crisis. Amid the deepening of global environmental crises and the growing need to reduce energy intensity while promoting sustainable growth within the framework of the Sustainable Development Goals, the roles of financial development and income inequality have gained strategic importance. Findings derived from time series analysis reveal a statistically significant and causal relationship between financial development and income inequality. The Granger causality test confirms that financial development has an increasing effect on income inequality, with a causal direction supporting this relationship. In contrast, no significant causal impact of financial development on renewable energy consumption has been identified. These results indicate that, in the post-2008 crisis period, financial development in Türkiye has deepened income inequality while contributing minimally to the transition to renewable energy. The findings underscore the necessity of restructuring financial policies to reduce income inequality and the importance of developing strategies to enhance access to renewable energy. In particular, policymakers should support financial development policies with inclusive mechanisms such as microfinance programs targeting lower-income groups and place greater emphasis on financial instruments to promote renewable energy investments. The study offers a Türkiye-specific perspective, highlighting the critical role of socioeconomic dynamics in achieving sustainable development goals and contributing to the literature in a local context. These findings provide a guiding framework for policymakers and relevant stakeholders in strengthening financial inclusion and advancing environmental sustainability policies.

Anahtar Kelimeler

• Financial Development
• Income Inequality
• Renewable Energy.

Kaynakça

1. Adebayo, T. S., & Ullah, S. (2024). Towards a sustainable future: The role of energy efficiency, renewable energy, and urbanization in limiting CO2 emissions in Sweden. Sustainable Development, 32(1), 244-259.
2. Alev, N., & Ersezer, Ö. (2024). Gelir eşitsizliği, yenilenebilir enerji tüketimi ve ekonomik büyüme ilişkisi: Panel VAR yaklaşımından kanıtlar. MECMUA Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 9(17), 92-107.
3. Anton, S. G., & Afloarei Nucu, A. E. (2019). The effect of financial development on renewable energy consumption. A panel data approach. Renewable Energy, 147, 330-338.
4. Beck, T., Demirgüç-Kunt, A., & Levine, R. (2007). Finance, inequality and the poor. Journal of Economic Growth, 12(1), 27-49.
5. Demirgüç-Kunt, A., & Levine, R. (2009). Finance and inequality: Theory and evidence. Annual Review of Financial Economics, 1, 287-318.
6. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica, 49(4), 1057–1072.
7. Elavarasan, R. M., Nadarajah, M., Pugazhendhi, R., Sinha, A., Gangatharan, S., Chiaramonti, D., & Abou Houran, M. (2023). The untold subtlety of energy consumption and its influence on policy drive towards Sustainable Development Goal 7. Applied Energy, 334, 120698.
8. Granger, C. W. J. (1969). Investigating causal relations by econometric models and cross-spectral methods. Econometrica, 37(3), 424–438.

9. Gujarati, D. N., & Porter, D. C. (2009). Basic econometrics (5th ed.). McGraw-Hill.
10. International Energy Agency. (2020). Renewables 2020: Analysis and Forecast to 2025. Erişim: https://www.iea.org/reports/renewables-2020
11. Khan, I., Han, L., Zhong, R., Bibi, R., & Khan, H. (2023). Income inequality, economic growth, renewable energy usage, and environmental degradation in the Belt and Road initiative countries: dynamic panel estimation. Environmental Science and Pollution Research, 30(19), 57142-57154.
12. Levine, R. (2005). Finance and growth: Theory and evidence. Handbook of Economic Growth, 1, 865-934.
13. Li, R., Yang, Z., & Wang, Q. (2025). Does renewable energy reduce energy intensity? A matter of income inequality. Humanities and Social Sciences Communications, 12(1), 1-22.
14. Pearson, K. (1895). Notes on regression and inheritance in the case of two parents. Proceedings of the Royal Society of London, 58, 240–242.
15. Sachs, J. D., Lafortune, G., Fuller, G., & Iablonovski, G. (2025). Financing sustainable development to 2030 and mid-century: Sustainable Development Report 2025. SDSN, Dublin University Press.
16. Sustainable Development Solutions Network (SDSN). (2025). Sustainable development report 2025. Cambridge: Cambridge University Press. Erişim: https://www.sdgindex.org/reports/sustainable-development-report-2025
17. Ulucak, R., Danish, Zhang, Y., Chen, R., & Qiu, Y. (2023). Income inequality, economic complexity, and renewable energy impacts in controlling consumption-based carbon emissions. Evaluation Review, 48(1), 119-142.
18. World Bank. (2025). World Development Indicators 2025. Erişim: https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD.ZG