KAMU BANKALARINDA SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE DÖNGÜSEL EKONOMİ

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de bankacılık sektöründe döngüsel ekonomi uygulamalarının nasıl hayata geçirildiğini VakıfBank ve T.C. Ziraat Bankası örneğinde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın kapsamı, her iki bankanın 2022–2024 dönemine ait entegre faaliyet ve sürdürülebilirlik raporlarında yer alan sürdürülebilir finans, iklim ve çevre yönetimi, dijital dönüşüm, sosyal katkı ve döngüsel ekonomi uygulamalarını kapsamaktadır. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımıyla tasarlanmış olup, veri toplama sürecinde doküman analizi yöntemi kullanılmış; rapor içerikleri tematik kodlama çerçevesinde sınıflandırılmış ve iki banka karşılaştırmalı analiz tekniğiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, VakıfBank’ın küresel standartlarla uyumlu dijitalleşme ve inovasyon odaklı sürdürülebilirlik stratejisi geliştirdiğini; Ziraat Bankası’nın ise çevresel risk yönetimi, tarımsal sürdürülebilirlik ve TSRS uyumluluğunu önceleyen ulusal kalkınma odaklı bir yaklaşım benimsediğini göstermektedir. Her iki banka da yeşil finansman, enerji verimliliği ve toplumsal sürdürülebilirlik alanlarında önemli ilerlemeler kaydetmiş olup, sektörün döngüsel ekonomiye geçişinde tamamlayıcı roller üstlenmektedir. Çalışma, Türkiye’de bankacılık sektörünün sürdürülebilir dönüşümünde stratejik aktör rolü üstlendiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Döngüsel Ekonomi
• Sürdürülebilir Finans
• Bankacılık Sektörü

Sustainability and The Circular Economy in Public Banks

Öz

This study aims to examine how circular economy practices are implemented in the Turkish banking sector through the cases of VakıfBank and T.C. Ziraat Bankası. The scope of the research covers the sustainability and integrated activity reports of both banks for the period 2022–2024, focusing on sustainable finance, climate and environmental management, digital transformation, social contribution, and circular economy practices. Designed as a qualitative study, the research employs document analysis as the primary data collection method. The reports were thematically coded and evaluated through comparative analysis. The findings indicate that VakıfBank adopts an innovation-oriented sustainability strategy aligned with global standards (UNGC, SASB, GRI), whereas Ziraat Bankası follows a national development-oriented approach emphasizing environmental risk management, agricultural sustainability, and compliance with TSRS. Both banks demonstrate significant progress in green finance, energy efficiency, and social sustainability, assuming complementary roles in the sector’s transition toward a circular economy. Overall, the study reveals that the Turkish banking sector acts as a strategic driver of sustainable transformation and contributes meaningfully to national green transition objectives.

Anahtar Kelimeler

• Circular Economy
• Sustainable Finance
• Banking Sector

Kaynakça

1. Alp, A., & Öztürk, M. (2021). Sürdürülebilir bankacılık uygulamaları ve Türkiye örneği. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 13(2), 155–176.
2. Aytekin, E., & Türel, A. (2022). Yeşil finansman araçlarının sürdürülebilir büyüme üzerindeki etkisi. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 11(3), 84–102.
3. Birleşmiş Milletler. (2023). 13. Küresel Emisyon Açığı Raporu. Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP). https://eu.immib.org.tr/2023-emisyon-acigi-raporu/
4. Dünya Ekonomik Forumu. (2022). Küresel Risk Raporu 2022. Dünya Ekonomik Forumu. https://www.tisk.org.tr/dokuman/dunya-ekonomik-forumu-Wef-kuresel-risklerraporu-2022.pdf
5. Eroğlu, C. (2024). Yeşil ekonomiye geçişin Türk bankacılık sektöründe oluşturacağı etkiler [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. Marmara Üniversitesi Tez Arşivi.
6. European Central Bank (ECB). (2022). Climate-related and environmental risks: Report on institutions’ progress. European Central Bank.
7. Gedik, S. (2020). Döngüsel ekonomi stratejileri ve sürdürülebilir kalkınma. İktisadi Yaklaşımlar Dergisi, 31(1), 13–29.
8. IMF. (t.y.). Sürdürülebilir finans ve iklim politikaları raporu. IMF Yayınları.

9. Karaca, G. (2022). Sürdürülebilir finansman çerçevesinde döngüsel ekonomi uygulamaları: Bankacılık sektörünün rolü. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 44(2), 215–234.
10. Koçan, A., Güner Gültekin, D., & Baştuğ, M. (2019, Kasım). Yeni ekonomi ve iş modelleri: Döngüsel ekonomi ve paylaşım ekosistemleri. Uluslararası Ekonomi Araştırmaları ve Finansal Piyasalar Kongresi, Gaziantep, Türkiye, 7–9 Kasım 2019, 528–548.
11. OECD. (2023). Green finance and investment: Mobilising investment in the circular economy in emerging markets. OECD Publishing.
12. Raes, J. (2020). Green bonds and the transition to a circular economy. European Investment Bank Report, 50.
13. T.C. Merkez Bankası. (2024). Sürdürülebilir finans çerçevesi ve yeşil ekonomi yol haritası. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Yayınları.
14. T.C. Ziraat Bankası A.Ş. (2023). 2023 Entegre faaliyet raporu. https://www.ziraatbank.com.tr/tr/yatirimci-iliskileri-ZB/finansalbilgiler/Documents/2023_entegre_faaliyet_raporu.pdf
15. T.C. Ziraat Bankası A.Ş. (2024). 2024 Entegre faaliyet raporu. https://www.ziraatbank.com.tr/tr/yatirimci-iliskileri-ZB/finansalbilgiler/Documents/2024_entegre_faaliyet_raporu.pdf
16. T.C. Ziraat Bankası A.Ş. (2024). 2024 TSRS uyumlu sürdürülebilirlik raporu. https://www.ziraatbank.com.tr/tr/yatirimci-iliskileri-ZB/finansalbilgiler/Documents/2024_entegre_faaliyet_raporu.pdf
17. T.C. Ziraat Bankası. (t.y.). Sürdürülebilir bir gelecek: Sürdürülebilirlik. https://www.ziraatbank.com.tr/tr/bankamiz/surdurulebilirlik/surdurulebilir-bir-gelecek
18. T.C. Ziraat Bankası. (t.y.). Sürdürülebilirlik politikası. https://www.ziraatbank.com.tr/tr/yatirimci-iliskileri/kurumsal-yonetim/surdurulebilirlikpolitikasi
19. Türkiye Bankalar Birliği (TBB). (2023). Sürdürülebilir bankacılık ve iklim değişikliği rehberi. Türkiye Bankalar Birliği Yayınları.
20. U.S. Green Building Council (USGBC). (t.y.). LEED rating system.
21. VakıfBank. (2013). Sürdürülebilirlik ve stratejik yaklaşım. VakıfBank. https://vbassets.vakifbank.com.tr/interaktif_faaliyet_raporu/2013/index.html
22. VakıfBank. (2019). 2019 Entegre faaliyet raporu. VakıfBank. https://vbassets.vakifbank.com.tr/bankamiz/yatirimciiliskileri/Entegre%20Faaliyet%20Raporlar%c4%b1/vb-2019-entegre-faaliyet-rapor.pdf
23. VakıfBank. (2021). 2021 Entegre faaliyet raporu. https://vbassets.vakifbank.com.tr/interaktif_faaliyet_raporu/2022/tr/index.html
24. VakıfBank. (2024). 2024 Sürdürülebilirlik raporu. VakıfBank. https://www.vakifbank.com.tr/tr/bankamiz/yatirimci-iliskileri/finansal-bilgiler/entegrefaaliyet-raporlari
25. VakıfBank. (2024). Sürdürülebilirlik çalışmaları. VakıfBank Resmî Web Sitesi. https://www.vakifbank.com.tr/tr/bankamiz/yatirimci-iliskileri/finansal-bilgiler/entegrefaaliyet-raporlari
26. VakıfBank. (2025). 2024 Entegre faaliyet raporu. https://vbassets.vakifbank.com.tr/interaktif_faaliyet_raporu/2025/index.html
27. VakıfBank. (t.y.). Stratejik yaklaşım. https://www.vakifbank.com.tr/tr/bankamiz/surdurulebilirlik/stratejik-yaklasim
28. World Bank. (2023). Financing a greener future: Sustainable finance for the 21st century. World Bank Group.
29. World Economic Forum. (2023). Financing the transition to a net-zero economy. World Economic Forum.
30. Xiaofei, L. (2021). Financial support mechanisms for circular economy development. Asian Development Policy Review, 9(3), 45–60.
31. Yazıcı, R. (2023). Türkiye’deki işletmelerin döngüsel ekonomiye geçiş sürecinde bankacılık sektörünün rolü. The Journal of International Scientific Researches, 8(1), 31–45.
32. Yılmaz, D., & Korkmaz, S. (2020). Sürdürülebilirlik raporlamasının bankaların finansal performansına etkisi: Türkiye örneği. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 87(1), 25–46.
33. Yusal, A. (2020). Doğrusal ekonomiden döngüsel ekonomiye geçiş. İşletme ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 2(6), 167–195.
34. Ziraat Bankası. (2022). 2022 Entegre faaliyet raporu. T.C. Ziraat Bankası A.Ş. https://www.ziraatbank.com.tr/tr/yatirimci-iliskileri-ZB/finansalbilgiler/Documents/2022_entegre_faaliyet_raporu.pdf