Tüketici Güven Endeksi İle Ekonomik Güven Endeksinin Borsaya Katılım Üzerindeki Etkisi

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 153 - 166, 26.12.2025

Elif Bezirgan

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de tüketici güven endeksi ile ekonomik güven endeksinin yatırımcıların borsaya katılımı üzerindeki etkilerinin incelenmesidir. Analiz dönemi, 2012:01 ile 2025:07 arasındaki aylık verileri kapsamaktadır. Çalışmada, hisse senedi yatırımcısı sayısı (TOPYT), ekonomik güven endeksi (EGE) ve tüketici güven endeksi (TGE) olmak üzere üç adet değişken kullanılmıştır. Veriler Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) ve Türkiye İstatistik Kurumu'ndan (TÜİK) elde edilmiştir. Çalışmada zaman serisi yöntemleri kullanılmıştır. İlk olarak, serilerin durağanlığı ADF ve PP testleri kullanılarak incelenmiştir. Farklı bütünleşme derecelerini dikkate alan üç aşamalı bir yöntem izlenmiştir. İlk aşamada, doğrusal ilişkiler EKK regresyonu kullanılarak test edilmiştir. İkinci aşamada, kısa vadeli nedenselliği belirlemek için VAR(2) modeli ve Granger testi uygulanmıştır. Son aşamada, uzun vadeli ilişkiler ARDL sınır testi kullanılarak incelenmiştir.
Araştırma bulguları ekonomik güven endeksinin kısa vadede borsa katılımı üzerinde anlamlı ve negatif bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Özellikle, ekonomik güven endeksindeki 10 puanlık bir düşüşün, borsa katılımını yaklaşık %3,6 oranında artırdığı tespit edilmiştir. Ancak, tüketici güven endeksinin borsa katılımı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunamamıştır. Ayrıca, güven endeksleri ile borsa katılımı arasında uzun vadede kalıcı bir eşbütünleşme ilişkisi bulunamamıştır.

Anahtar Kelimeler

Ekonomik Güven Endeksi , Tüketici Güven Endeksi , Borsaya Katılım , Davranışsal Finans.

THE EFFECT OF CONSUMER CONFIDENCE INDEX AND ECONOMIC CONFIDENCE INDEX ON STOCK EXCHANGE PARTICIPATION

Öz

The aim of this study is to examine the effects of the consumer confidence index and the economic confidence index on investor participation in the stock market in Türkiye. The analysis period covers monthly data between 2012:01 and 2025:07. Three variables were used in the study: the number of stock investors (TOPYT), the economic confidence index (EGE), and the consumer confidence index (CCI). Data were obtained from the Central Registry Agency (MKK) and the Turkish Statistical Institute (TÜİK). Time series methods were used in the study. First, the stationarity of the series was examined using the ADF and PP tests. A three-stage method that takes into account different degrees of integration was followed. In the first stage, linear relationships were tested using the OLS regression. In the second stage, the VAR(2) model and the Granger test were applied to determine short-term causality. In the final stage, the long-term relationships were examined using the ARDL bounds test.
The research findings indicate that the economic confidence index has a significant and negative effect on stock market participation in the short term. Specifically, a 10-point decrease in the economic confidence index was found to increase stock market participation by approximately 3.6%. However, no statistically significant effect of the consumer confidence index on stock market participation was found. Furthermore, no persistent cointegration relationship was found between the confidence indices and stock market participation in the long run.

Anahtar Kelimeler

Economic Confidence Index , Consumer Confidence Index , Stock Market Participation , Behavioral Finance.

Kaynakça

• Baker, M., & Wurgler, J. (2006). Investor sentiment and the cross-section of stock returns. Journal of Finance, 61(4), 1645–1680.
• Baker, M., & Wurgler, J. (2007). Investor sentiment in the stock market. Journal of Economic Perspectives, 21(2), 129–151.
• Barışık, S., & Dursun, E. (2021). Altın, borsa, döviz piyasalarının ekonomik güven endeksine etkisi: Türkiye örneği. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 22(1), 253–280.
• Baştürk, M. F. (2019). Tüketici güven endeksi ile hisse senedi piyasası arasındaki ilişki: Türkiye örneği. Maliye Dergisi, 177, 145–159.
• Beşel, F., & Yardımcıoğlu, F. (2016). Tüketici güven endeksi ile makro değişkenler arasındaki ilişki. Uluslararası Politik, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Kongresi Bildiriler Kitabı, 475–487.
• Canöz, İ. (2018). Borsa İstanbul 100 endeksi ile tüketici güven endeksleri arasındaki nedensellik ilişkisi. Fiscaoeconomia, 2(1), 136–153.
• Carroll, C. D., Fuhrer, J. C., & Wilcox, D. W. (1994). Does consumer sentiment forecast household spending? The American Economic Review, 84(5), 1397–1408.
• Çilingir, C. (2021). Hisse senedi endeksi ile tüketici güven endeksi arasındaki ilişkinin Granger nedensellik testi ile incelenmesi. Sakarya Üniversitesi İşletme Enstitüsü Dergisi, 3(1), 131–138.
• De Bondt, W. F., & Thaler, R. (1985). Does the stock market overreact? The Journal of Finance, 40(3), 793–805.
• Demir, F. (2021). Ekonomik güven endeksi ve finansal yatırım araçları reel getirileri arasındaki ilişki. Vizyoner Dergisi, 12(31), 734–751.
• Dursun, E. (2024). Ekonomik güven endeksi ile ekonomik büyüme endeksi arasındaki ilişki. Toplum, Ekonomi ve Yönetim Dergisi, 5(3), 470–486.
• Erdoğan, A. C. (2021). Türkiye’de güven endeksi bileşenlerinin ekonomik ve finansal göstergeler ile etkileşimi (Doktora tezi, İstanbul Ticaret Üniversitesi).
• Eryüzlü, H., & Hopoğlu, S. (2020). Almanya ve Türkiye’de ekonomik beklentilerin karşılaştırılması. Alphanumeric Journal, 8(1), 132–143.
• Evci, S. (2019). Ekonomik güven endeksi ile yatırım araçları arasındaki nedensellik ilişkisi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(4), 2893–2901.
• Eyüboğlu, K., & Eyüboğlu, S. (2017). Ekonomik güven endeksi ile hisse senedi fiyatları arasındaki ilişki. Gazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 19(2), 603–614.
• Eyüboğlu, S., & Eyüboğlu, K. (2018). Tüketici güven endeksi ile Borsa İstanbul sektör endeksleri arasındaki ilişki. Dokuz Eylül Üniversitesi İİBF Dergisi, 33(1), 235–259.
• Ferrer, E., Salaber, J., & Zalewska, A. (2014). Consumer confidence indices and stock market meltdowns. European Journal of Finance, 22(3), 195–220.
• Fisher, K. L., & Statman, M. (2003). Consumer confidence and stock returns. Journal of Portfolio Management, 30(1), 115–127.
• Gaspar, R. M., & Jiaming, X. (2025). Global patterns in consumer confidence and stock returns. International Review of Economics & Finance, 104703.
• Gökalp, B. T. (2019). Hisse senedi getirileri ile tüketici güven endeksi ilişkisi. Ekonomi, Politika & Finans Araştırmaları Dergisi, 4(1), 139–150.
• Güngör, S. (2019). Ekonomik güven endeksi ve finansal yatırım araçları arasındaki ilişki. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 17(1), 22–39.
• Islam, T. U., & Mumtaz, M. N. (2016). Consumer confidence index and economic growth. EuroEconomica, 35(2), 17–22.
• İbicioğlu, M., Kapusuzoğlu, A., & Karan, M. B. (2013). Tüketici güven endeksi ile döviz kuru ilişkisi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 5(1), 5–16.
• Jansen, W. J., & Nahuis, N. J. (2003). The stock market and consumer confidence. Economics Letters, 79(1), 89–98.
• Kamışlı, S., & Meriç, E. (2024). Güven endeksleri ile pay senedi piyasası ilişkisi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(2), 797–816.
• Kaya, L. (2020). Tüketici güven endeksi ile döviz kuru ilişkisi. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(4), 598–608.
• Kresta, A., Xiong, J., & Bahate, M. (2024). Sentiment and stock characteristics. Business Systems Research, 15(2), 67–82.
• Lemmon, M., & Portniaguina, E. (2006). Consumer confidence and asset prices. Review of Financial Studies, 19(4), 1499–1529.
• Mazurek, J., & Mielcová, E. (2017). Consumer confidence as predictor of economic growth. Ekonomie, 63(2), 31–45.
• Moodley, F., Ferreira-Schenk, S., & Matlhaku, K. (2025). Investor sentiment and stock returns. International Journal of Financial Studies, 13(2), 70.
• Münyas, T. (2019). Güven endeksleri ile hisse senedi piyasaları ilişkisi. TESAM Akademi Dergisi, 6(1), 135–164.
• Otoo, M. W. (1999). Consumer sentiment and the stock market. FEDS Working Paper No. 1999-60.
• Sadeghzadeh, K. (2018). Borsa, VIX ve tüketici güven endeksi ilişkisi. C.Ü. İİBF Dergisi, 19(2), 238–253.
• Sarı, S. S., & Ilgın, K. S. (2018). Makroekonomik faktörler ile tüketici güven endeksi ilişkisi. Uluslararası Politik, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Kongresi Bildirileri, 475–487.
• Shiller, R. J., & Arijón, T. (2015). Exuberancia irracional. Barcelona: Deusto.
• Topuz, Y. V. (2011). Tüketici güveni ile hisse senedi fiyatları ilişkisi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 53–65.
• Trang, L. X., & Nga, P. T. H. (2023). Consumer confidence and stock market index in Vietnam. Journal of Finance-Marketing Research, 25–34.
• Turan, Y. E., & Zubaidullina, D. (2024). Finansal hizmetler güven endeksi ile borsa getirileri. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics, 41, 97–108.
• TÜİK. (2022). Ekonomik güven endeksi bülteni. https://data.tuik.gov.tr
• TÜİK. (2024). Ekonomik güven endeksi. https://data.tuik.gov.tr
• Tüzün, O., Ceylan, I. E., & Ceylan, F. (2021). Güven endeksleri ile hisse senedi piyasası ilişkisi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 30(2), 166–181.
• Usul, H., Küçüksille, E., & Karaoğlan, S. (2017). Türkiye’de güven endeksleri ve hisse senedi piyasası ilişkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi İİBF Dergisi, 22(3), 871–888.
• Yamak, R., Yamak, N., & Erkan, E. (2019). Tüketim fonksiyonu ve tüketici güven endeksi. Kafkas Üniversitesi İİBF Dergisi, 10(19), 533–558.
• Yaşar, G., & Ceylan, S. (2020). Tüketici güven endeksi ile GSYH ilişkisi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 44, 343–353.
• Yurtoğlu, Y., & Süsay, A. (2023). Yatırımcı duyarlılığı ve pay piyasaları. Ömer Halisdemir Üniversitesi İİBF Dergisi, 16(3), 881–891.