Altman, Springate, Fulmer, Zmijewski, Grover ve Taffler Modelleri İle Finansal Başarısızlık Tahmini: BİST Madencilik ve Taş Ocakçılığı Sektöründe Bir Analiz

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 168 - 187, 26.12.2025

Serkan Yücel , Aydın Bağdat

Öz

Çalışmanın amacı, Madencilik ve Taş Ocakçılığı sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin finansal verilerini inceleyerek, finansal başarısızlık risklerini temel tahmin modelleri aracılığıyla analiz etmektir. Bu çalışmada, Borsa İstanbul Madencilik ve Taş Ocakçılığı sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin 2020–2024 yıllarındaki finansal başarısızlık riskleri Altman, Springate, Fulmer, Zmijewski, Grover ve Taffler modelleri ile incelenmiştir. Bulgular, sektör genelinde uzun vadeli iflas riskinin düşük olduğunu, ancak kısa vadeli kârlılık ve likidite göstergelerinde dönemsel kırılganlıkların devam ettiğini göstermektedir. Altman ve Fulmer gibi uzun vadeli sermaye yapısına odaklanan modeller güvenli sonuçlar verirken, Springate ve Taffler modelleri özellikle 2022 yılında başarısızlık sinyalleri üretmiş, bu durum kısa vadeli yükümlülüklerin karşılanmasında sorunlara işaret etmiştir. Şirket bazında bakıldığında, Koza Altın İşletmeleri A.Ş. (KOZAL) yüksek Z ve H skorları ile sektörün en güçlü şirketi olarak öne çıkmıştır. Koza Anadolu Metal Madencilik A.Ş. (KOZAA) da güçlü bilançosuna karşın dönemsel kârlılık dalgalanmaları yaşamıştır. Buna karşın, İpek Doğal Enerji Kaynakları A.Ş. (IPEKE) ve CVK Maden İşletmeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. özellikle 2022 yılında finansal başarısızlık sinyalleri vererek riskli bir tablo ortaya koymuştur. Genel olarak, sektör şirketlerinin 2020 ve 2021’de güçlü kârlılık sergilediği, 2022’de belirgin bir düşüş yaşadığı ve 2023–2024’te toparlanma eğilimine girdiği görülmektedir. Sonuç olarak, sektör şirketleri uzun vadeli riskler açısından güvenli görünse de kısa vadeli kırılganlıkların yönetilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, çoklu model yaklaşımının finansal başarısızlık analizlerinde daha doğru sonuçlar sunduğu, yatırımcılar ve yöneticiler açısından düzenli izleme ve etkin risk yönetimi stratejilerinin kritik önemde olduğu ortaya çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Finansal Başarısızlık , Madencilik Sektörü , Tahmin Modelleri

Financial Failure Prediction with Altman, Springate, Fulmer, Zmijewski, Grover and Taffler Models: An Analysis of the BIST Mining and Quarrying Sector

Öz

The aim of the study is to analyze the financial failure risks of companies operating in the Mining and Quarrying sector by examining the financial data through basic prediction models. This study investigates the financial distress risk of companies operating in the Borsa Istanbul Mining and Quarrying sector for the period 2020–2024, employing the Altman, Springate, Fulmer, Zmijewski, Grover, and Taffler models. The findings reveal that while the sector generally exhibits a low risk of long-term bankruptcy, short-term profitability and liquidity indicators indicate periodic vulnerabilities. Models focusing on long-term capital structure, such as Altman and Fulmer, produced consistently safe results, whereas Springate and Taffler models signaled potential distress, particularly in 2022, highlighting difficulties in meeting short-term obligations. At the firm level, Koza Altın İşletmeleri A.Ş. (KOZAL) emerged as the strongest company in the sector with its high Z and H scores. Koza Anadolu Metal Madencilik A.Ş. (KOZAA) also maintained a strong balance sheet, albeit with fluctuations in profitability. In contrast, İpek Doğal Enerji Kaynakları A.Ş. (IPEKE) and CVK Maden İşletmeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. displayed financial distress signals, especially in 2022, indicating relatively higher risk. Overall, sector companies demonstrated strong profitability in 2020 and 2021, experienced a significant decline in 2022, and entered a recovery trend during 2023–2024. In conclusion, while the sector appears secure in terms of long-term risks, short-term vulnerabilities need careful management. In this regard, a multi-model approach provides more reliable results in financial distress analysis, underscoring the importance of continuous monitoring and effective risk management strategies for both investors and corporate managers.

Anahtar Kelimeler

Financial Distress , Mining Sector , Prediction Models

Kaynakça

• Akdeniz, F., & Güven, B. (2023). Altman Z ve Springate S Skor Modelleri ile Finansal Başarısızlık Tahmini: Çimento Sektörü Üzerine Borsa İstanbul’da Bir Araştırma. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 14(2), 728-738.
• Aker, Y., & Karavardar, A. (2022). Türkiye’deki KOBİ’lerin Finansal Başarılı ve Başarısız Olma Durumlarının Altman, Springate ve Yapay Sinir Ağları Modeli ile Tahmin Edilebilirliği. Mali Çözüm Dergisi, 32(169), 151-169.
• Akyüz, F. (2020). Taş ve Toprağa Dayalı Sektörde Faaliyet Gösteren Şirketlerin Finansal Başarısızlık Risklerinin Tahmin Edilmesi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(1), 40-51.
• Altman, E. (2000). Predicting Financial Distress of Companies: Revisiting Z-Score and ZETA Models. Stern School of Business, New York University.
• Arı, İ. (2025). Kritik madenler, stratejik hamleler: Türkiye, madencilik sektöründe ne durumda? Anadolu Ajansı. Erişim tarihi: 10.08.2025.
• Bağcı, H., & Sağlam, Ş. (2020). Sağlık ve Spor Kuruluşlarında Finansal Başarısızlık Tahmini: Altman, Springate ve Fulmer Modeli Uygulaması. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 23(1), 149-164.
• Beyaz, F. S., Öcek, C., & Karadeniz, E. (2022). Konaklama ve Yiyecek-İçecek İşletmelerinde Finansal Başarısızlık Riski ve Covid-19 Salgınının Etkisi. Turizm Akademik Dergisi, 9(2), 477-494.
• Büyükarıkan, U., & Büyükarıkan, B. (2014). Bilişim Sektöründe Faaliyet Gösteren Firmaların Finansal Başarısızlık Tahmin Modelleriyle İncelenmesi. Akademik Bakış Dergisi, 46, 160-172.
• Daffa, K., Iradianty, A., & Adiningtyas, H. (2022). Analysis of the Effect of Bankruptcy Prediction Models on Stock Returns. Proceedings of International Conference on Economics Business and Government Challenges, 1(1), 9-15.
• Fulmer, J., Moon, J., Gavin, T., & Erwin, M. (1984). A Bankruptcy Classification Model for Small Firms. Journal of Commercial Bank Lending, 66(11), 25-37.
• Güçlü, F. (2021). İslami Hisse Senedi Piyasalarında Finansal Sıkıntı Riskinin Altman Z ve Springate Modelleri ile İncelenmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10(4), 3667-3684.
• Katı, M. (2024). Finansal Başarısızlık Risk Tahmini: Madencilik ve Taş Ocakçılığı İşletmeleri Üzerine Bir Uygulama. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 9(25), 503-518.
• Lestari, R. M. E., Situmorang, M., Pratama, M. I. P., & Bon, A. T. (2021). Financial Distress Analysis Using Altman, Springate, Zmijewski and Grover Models. Proceedings of the International Conference on Industrial Engineering and Operations Management, 4249-4259.
• Medetoğlu, B., & Tutar, S. (2023). Springate S ve Fulmer H Skor Modelleri ile Finansal Başarısızlık Tespiti. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 24(1), 307-319.
• Öcek, C., Beyaz, F. S., & Karadeniz, E. (2022). Restoran Zincirlerinin Finansal Başarısızlık Riskleri ve Covid-19’un Etkisi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 33(2), 65-76.
• Özarı, Ç. (2023). Finansal Başarısızlık Açısından Borsa İstanbul Ticaret Endeksinde İşletmelerin VIKOR Yöntemi ile Değerlendirilmesi. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 655-673.
• Sayın, H. C. (2022). Sermaye Yapısı Kararları ve Finansal Başarısızlık İlişkisi. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 31, 134-161.
• Seto, A. A. (2022). Financial Distress Assessment of Garuda Indonesia. Enrichment: Journal of Management, 12(5), 3819-3826.
• Tekin, B., & Gör, Y. (2022). Finansal Başarısızlık Tahmin Modelleri ve Bankacılık Sektörü Üzerine Bir Uygulama. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(40), 373-404.
• Türedi, H., Celayir, D., Çakalı, K. R., & Baloğlu, G. (2023). Finansal Oranlarla Mali Başarı Ölçümü. Başkent Üniversitesi Ticari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(2), 83-107.
• Türk, Z., & Kürklü, E. (2017). Finansal Başarısızlık Tahmini: Altman ve Springate Modelleri. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi İİBF Dergisi, 1(1), 1-14.
• Usmansyah, U., & Pudjiastuty, P. (2023). Financial Distress Analysis of Textile Companies. Return: Study of Management, Economic and Business, 2(1), 24-33.
• Yaman, S., & Korkmaz, T. (2021). Finansal Başarısızlık Modellerinin Çalışma Sermayesi Politikaları Açısından İncelenmesi. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 20(2), 591-610.
• Yetik, H., & Uygurtürk, H. (2023). Finansal Başarısızlık Risk Tahmini: Çimento Sektörü. Uluslararası Bankacılık Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 67-87.
• Yıldız, Ş., & Gürkan, S. (2022). Finansal Başarısızlık Tahmin Modellerinin Karşılaştırılması. Journal of Economy Business and Management, 6(2), 235-262.
• Yılmaz, H. (2024). Altman Z ve Springate S Skor Modelleri ile Finansal Başarısızlık Tahmini. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(3), 971-991.