Stok Değerleme Yöntemlerinin Zaman İçinde Değişiminin İncelenmesi: Ülkeler Üzerine Bir Araştırma

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 188 - 198, 26.12.2025

Şerife Kılıçarslan

https://izlik.org/JA68UA76KX

Öz

Bu çalışmanın amacı, ülkelerin tercih ettikleri stok değerleme yöntemlerini belirlemek ve bu tercihlerde zaman içinde meydana gelen değişimleri incelemektir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden betimsel bir desenle yürütülmüştür. Araştırma kapsamına, 1998–2021 dönemine ilişkin stok değerleme yöntemi tercihleri hakkında verisine ulaşılan 35 ülke dâhil edilmiştir. Araştırma verileri, PricewaterhouseCoopers (PwC) tarafından denetlenen ve Avrupa Komisyonu’nun resmî internet sitesinde yayımlanan rapordan elde edilmiştir. Bu kapsamda, veri toplama aracı olarak doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Dolayısıyla çalışma, ikincil verilere dayanmaktadır. Elde edilen veriler, betimsel içerik analizi yöntemiyle incelenmiş ve bulgular tablolar hâlinde sunulmuştur. Araştırma bulguları, incelenen dönemde ülkelerin stok değerleme yöntemi tercihlerinin belirgin biçimde değiştiğini göstermektedir. 1998–2021 döneminde Ağırlıklı Ortalama Maliyet yöntemini tercih eden ülke sayısının arttığı, LIFO yöntemini tercih eden ülke sayısının ise azaldığı tespit edilmiştir. FIFO yönteminin ise incelenen dönemde pek çok ülkede yaygın biçimde tercih edilen ve önemini koruyan bir stok değerleme yöntemi olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Stok Değerleme Yöntemleri , Uluslararası Karşılaştırma , Nitel Analiz

Investigating The Change In Inventory Valuation Methods Over Time: A Cross-Country Study

https://izlik.org/JA68UA76KX

Öz

The aim of this study is to identify the inventory valuation methods preferred by countries and to examine the changes in these preferences over time. The research was conducted using a descriptive design within the scope of quantitative research methods. The study included 35 countries for which data on inventory valuation method preferences were available for the period 1998–2021. The research data were obtained from a report audited by PricewaterhouseCoopers (PwC) and published on the official website of the European Commission. In this context, the document analysis method was used as the data collection tool; therefore, the study is based on secondary data. The obtained data were examined using descriptive content analysis, and the findings were presented in tables. The results indicate that countries’ preferences for inventory valuation methods have changed considerably over the period examined. It was determined that, between 1998 and 2021, the number of countries preferring the Weighted Average Cost method increased, while the number of countries preferring the Last-In, First-Out (LIFO) method decreased. The First-In, First-Out (FIFO) method, on the other hand, was found to be a widely preferred inventory valuation method that retained its importance in many countries during the period under review.

Anahtar Kelimeler

Inventory Valuation Methods , International Comparison , Qualitative Analysis

Kaynakça

• Arcelus, F., & Trenholm, B. (1991). Identifying the firm’s characteristics affecting the choice of inventory valuation methods. International Journal of Production Economics, 23, 11-16.
• Ball, R. (2006). International Financial Reporting Standards (IFRS): Pros and cons for investors. Accounting and Business Research, 36(1), 5-27.
• Barth, M. E., Landsman, W. R., & Lang, M. H. (2008). International Accounting Standards and accounting quality. Journal of Accounting Research, 46(3), 467-498.
• Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40.
• Bragg, S. M. (2005). Inventory Accounting: A Comprehensive Guide. John Wiley & Sons.
• Bulut, İ. (2007). Stok değerleme yöntemleri ve mali tablolar üzerindeki etkisi. Vergi Raporu Dergisi, 89, 40-46.
• Büyükmirza, K. (2019). Maliyet ve Yönetim Muhasebesi. Gazi Kitabevi.
• Christensen, H. B., Hail, L., & Leuz, C. (2015). Mandatory IFRS reporting and changes in enforcement. Journal of Accounting and Economics, 56(2-3), 147-177.
• Çankaya, F. (2007). Uluslararası muhasebe uyumunun ölçülmesine yönelik bir uygulama: Rusya, Çin ve Türkiye karşılaştırması. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 3(6), 127-148.
• Ergün, E. (2018). Uluslararası finansal raporlama standartları ile Amerikan genel kabul görmüş muhasebe standartları arasındaki yakınsama çalışmalarının stok maliyetlerinin hesaplanmasına etkileri. Yüksek Lisans Tezi, Uludağ Üniversitesi, Bursa.
• Ertaş, F. Ç. (2023). Maliyet Muhasebesi – TMS/TFRS ile Uyumlu. Beta Basım Yayın.
• European Commission. (2021). Final report 2021.
• Fosbre, A. B., Fosbre, P. B., & Kraft, E. M. (2010). A roadblock to US adoption of IFRS is LIFO inventory valuation. Global Journal of Business Research, 4(4), 41-49.
• Guenther, D. A., & Hussein, M. E. A. (1995). Accounting standards and national tax laws: The IASC and the ban on LIFO. Journal of Accounting and Public Policy, 14(2), 115-141.
• Gürdal, K. (2019). Maliyet Muhasebesi. Siyasal Kitabevi.
• Horngren, C. T., Datar, S. M., & Rajan, M. V. (2012). Cost Accounting: A Managerial Emphasis. Pearson.
• Hughes, P., & Schwartz, E. (1988). The LIFO/FIFO choice: An asymmetric information approach. Journal of Accounting Research, 26, 41-58.
• International Accounting Standards Board. (2003). International Accounting Standard 2: Inventories. IFRS Foundation.
• International Monetary Fund. (2022). World Economic Outlook 2022. IMF.
• Ionescu, B. S., Toma, L., & Founanou, M. (2018). Inventory accounting and performance evaluation. Audit Financiar, 16(150), 75-86.
• Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu. (2013). Türkiye Muhasebe Standardı 2 – Stoklar.
• Kılıç, İ., & Önal, S. (2021). Uluslararası ticaret işlemlerinin BOBİ-FRS, TMS/TFRS ve VUK kapsamında karşılaştırılması. Asya Studies, 5(16), 183-194.
• Kısakürek, M. M., & Erdoğan, N. K. (2021). Stok yönetiminin finansal performans üzerine etkisi. Business and Management Studies: An International Journal, 9(4), 2064-2078.
• Kieso, D. E., Weygandt, J. J., Warfield, T. D., Wiecek, I. M., & McConomy, B. J. (2019). Intermediate Accounting. John Wiley & Sons.
• Mircea, U. (2016). Critical analysis of IAS 2 stocks. Annals of Spiru Haret University Economic Series, 5, 59-70.
• Needles, B. E., Powers, M., & Crosson, S. V. (2013). Principles of Financial Accounting. Cengage Learning.
• OECD. (2021). OECD Economic Outlook 2021. OECD Publishing.
• Paro. (2025). FIFO Inventory Method: When Should Your Business Use It?
• Pascoe, N. (2025). FIFO, LIFO or Average Cost: Which Inventory Valuation Method is Best for Small Manufacturers?
• Resmî Gazete. (2006). Türkiye Muhasebe Standardı 2 – Stoklar. Sayı: 26388.
• Rioni, Y. S. (2019). Factors affecting the selection of inventory valuation methods in industrial companies in Indonesia Stock Exchange. Accounting and Business Journal, 1(2), 104-118.
• Schoelmann, A. (2024). FIFO Inventory Management: Fundamentals Critical for Business Success.
• Sembiring, A. C., Tampubolon, J., Sitanggang, D., & Turnip, M. (2019). Improvement of inventory system using FIFO method. Journal of Physics: Conference Series, 1361(1), 012070.
• Tinkelman, D., & Ling, Q. (2022). The rise and decline of LIFO. Accounting Historians Journal, 49(2), 103-120.