The Multidimensional Structure of Sustainability: A Holistic Perspective on Climate, Emission Management, Circular Economy, Biodiversity, Resource Efficiency, and Ecosystem Security

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 214 - 237, 26.12.2025

Mesut Doğan , Gönül Kılınçarslan

Öz

This study evaluates the fundamental components that constitute the concept of sustainability within a holistic framework by examining climate change, greenhouse gas emissions and international emission management, the circular economy, biodiversity, natural resources and resource efficiency, ecosystem security, and responsible consumption through a comprehensive review of the literature. The study first addresses the environmental and socioeconomic risks posed by climate change on a global scale and then explains the role of international agreements such as the Kyoto Protocol and the Paris Agreement in emission reduction. The structure of the circular economy that optimizes resource use, the critical importance of biodiversity in the sustainable functioning of ecosystems, and approaches to the efficient management of natural resources are discussed in line with the relevant literature. Global initiatives aimed at protecting ecosystem services and the role of environmental diplomacy in supporting environmental security are also examined. Finally, the concept of responsible consumption is addressed as a behavioral pattern associated with the social and environmental dimensions of sustainable development. This comprehensive review systematically reveals the multidimensional nature of sustainability and provides a conceptual foundation for future academic research in the field.

Anahtar Kelimeler

Sustainability , Climate Change , Circular Economy

Sürdürülebilirliğin Çok Boyutlu Yapısı: İklim, Emisyon Yönetimi, Döngüsel Ekonomi, Biyoçeşitlilik, Kaynak Verimliliği ve Ekosistem Güvenliğine Bütüncül Bir Bakış

Öz

Bu çalışma, sürdürülebilirlik kavramını oluşturan temel bileşenleri bütüncül bir çerçevede ele alarak iklim değişikliği, sera gazı emisyonları ve uluslararası emisyon yönetimi, döngüsel ekonomi, biyoçeşitlilik, doğal kaynaklar ve kaynak verimliliği, ekosistem güvenliği ve sorumlu tüketim başlıklarını kapsamlı bir literatür incelemesi ışığında değerlendirmektedir. Çalışmada öncelikle iklim değişikliğinin küresel ölçekte yarattığı çevresel ve sosyoekonomik riskler ele alınmış, ardından Kyoto Protokolü ve Paris Anlaşması gibi uluslararası düzenlemelerin emisyon azaltımındaki rolü açıklanmıştır. Döngüsel ekonominin kaynak kullanımını optimize eden yapısı, biyoçeşitliliğin ekosistemlerin sürdürülebilir işleyişindeki kritik önemi ve doğal kaynakların verimli yönetilmesine ilişkin yaklaşımlar ilgili literatür doğrultusunda tartışılmıştır. Ekosistem hizmetlerinin korunmasına yönelik küresel girişimler ile çevre diplomasisinin çevresel güvenliği destekleyici rolü incelenmiştir. Son olarak sorumlu tüketim kavramı, sürdürülebilir kalkınmanın sosyal ve çevresel boyutlarıyla ilişkili bir davranış biçimi olarak ele alınmıştır. Bu kapsamlı derleme, sürdürülebilirlik alanındaki çok boyutlu yapıyı sistematik bir şekilde ortaya koyarak gelecekte yapılacak akademik araştırmalara kavramsal bir temel sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sürdürülebilirlik , İklim Değişikliği , Döngüsel Ekonomi

Kaynakça

• Abass, R. A. R., Fakhruldeen, H. F., Al-Dulaimi, O., Ali, B. M., Khurramov, A., Jabbar, F. I., & Algburi, S. (2025). Reimagining research for renewable energy sources solutions: Integrating intergovernmental panel on climate change assessments for effective global action. Unconventional Resources, 6, 100165.
• Abbass, K., Qasim, M. Z., Song, H., Sadiq, A. A., & Li, X. (2022). A review of global climate change impacts, adaptation and sustainable mitigation measures. Environmental Science and Pollution Research, 29, 42539–42559.
• Abdurahmanlı, E., & Bağış, E. (2021). Diplomasi tanımı ve uluslararası konjonktürde mevcut olan diplomasi türleri. Anadolu Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 140-160.
• Adomaviciute, K. (2013). Relationship between utilitarian and hedonic consumer behavior and socially responsible consumption. Economics and Management, 18(4), 754-760.
• Akimoto, K., Sano, F., Oda, J., Kanaboshi, H., & Nakano, Y. (2021). Climate change mitigation measures for global net-zero emissions and the roles of CO2 capture and utilization and direct air capture. Energy and Climate Change, 2, 100057.
• Ambler, J., Dearden, P. K., Wilcox, P., Hudson, M., & Tiffin, N. (2021). Including digital sequence data in the Nagoya Protocol can promote data sharing. Trends in Biotechnology, 39(2), 116-125.
• Apostu, S. A., Panait, M., & Vasile, V. (2022). Is energy in Europe a solution for net zero carbon? Environmental Science and Pollution Research, 29(47), 71358-71379.
• Ardoin, N. M., & Bowers, A. W. (2025). Collective action impacts on climate change mitigation. Current Opinion in Behavioral Sciences, 63, 101503.
• Armstrong, C., & McLaren, D. (2022). Which net zero? Climate justice and net zero emissions. Ethics & International Affairs, 36(4), 505-526.
• Atay Polat, M., & Ergün, S. (2023). Türkiye’de çevresel düzenlemeler ve ekonomik büyümenin hava kirliliği üzerindeki etkileri. Verimlilik Dergisi, 113-126.
• Ateş, E. (2021). Döngüsel ekonomi kapsamında GSYH ile geri dönüşüm ilişkisi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 67, 125-137.
• Atrek, B., & Madran, C. (2017). Tüketici perspektifli sürdürülebilir tüketim çalışmaları. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 19, 1-31.
• Ay Türkmen, M., & Kılıç, F. (2020). Sürdürülebilir kalkınma anlayışına yönelik döngüsel ekonomi modeli. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi, 55(4), 2538-2556.
• Aydın, N., & Kaya, D. G. (2022). Çevre sorunları ve çözüm arayışları. Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 14(2), 197-215.
• Ayten, D. (2022). Cartagena Protokolü çerçevesinde biyolojik çeşitlilik. Necmettin Erbakan Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 4(1), 100-119.
• Bayram, V. (2023). Döngüsel ekonomiye geçiş. Karadeniz Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 4(1), 1-24.
• Belay, A., Recha, J. W., Woldeamanuel, T., & Morton, J. F. (2017). Climate change adaptation of smallholder farmers. Agriculture and Food Security, 6, 1-13.
• Bernardo, C., Wang, L., Vasca, F., Hong, Y., Shi, G., & Altafini, C. (2021). Achieving consensus in multilateral negotiations. Science Advances, 7(51), eabg8068.
• Birleşmiş Milletler. (2025). Sürdürülebilir kalkınma hedefleri. https://www.un.org/sustainabledevelopment/
• Birpınar, M. E. (2022). Küresel sorun iklim değişikliği. Çevre, Şehir ve İklim Dergisi, 1(1), 20–36.
• Bolayır, S., & Eroğlu, İ. (2024). Türkiye’de sürdürülebilir kalkınma. Sakarya İktisat Dergisi, 13(1), 1-22.
• Borg, K., Macklin, J., Kaufman, S., & Curtis, J. (2024). Responsible consumption behaviors. Cleaner and Responsible Consumption, 12, 100181.
• Boyd, J., & Banzhaf, S. (2007). Ecosystem services. Ecological Economics, 63(2-3), 616-626.
• Bülbül, S., Sürücü, A., Günal, H., & Budak, M. (2022). Ekosistem servislerinde toprağın rolü. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 9(1), 107-117.
• Büyükkeklik, A., & Afşar, Y. (2022). Döngüsel ekonomi ve verimlilik. Verimlilik Dergisi, 127-150.
• Caiado, R. G. G., Dias, R., Mattos, L., Quelhas, O., & Leal Filho, W. (2017). Sustainable development and eco-efficiency. Journal of Cleaner Production, 165, 890-904.
• Cansever, İ. H. (2021). Sürdürülebilir kalkınma ve sağlık. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 24(3), 633-650.
• Carpenter, S. R., et al. (2009). Science for managing ecosystem services. PNAS, 106(5), 1305-1312.
• Cary, M. (2025). Post-Kyoto emissions. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 209, 115068.
• Cheng, B., Ma, Y., & Lu, S. (2024). Carbon emission risk and employment. Managerial and Decision Economics, 45(2), 685-701.
• Chu, C. Y., Wang, C. H., & Chen, W. J. (2024). Kyoto protocol and EKC. Empirical Economics, 1-30.
• Colella, J. P., et al. (2023). Nagoya protocol and biodiversity research. Journal of Mammalogy, 104(3), 430-443.
• Colloff, M. J., et al. (2021). Climate adaptation pathways. Environmental Science & Policy, 124, 163-174.
• Costanza, R. (2012). Ecosystem health. Ecological Engineering, 45, 24-29.
• Cünidi Caferi, A., Çarkhloo, E., & Paşaları, H. (2021). Urban air pollution. Journal of Environmental Health Science and Engineering, 19, 1911-1940.
• Çağlar, S. S. (2023). Biyoçeşitlilik kaybı. Tabiat ve İnsan, 193, 56-63.
• Çelebi, B., & Kaya, K. (2022). Yerel iklim politikaları. Uluslararası Eşitlik Dergisi, 2(2), 30-48.
• Çıvgın, H. (2016). Biyogüvenlik düzenlemeleri. Eğitim Bilim Toplum, 14(53), 112-139.
• Değer, F., & Açıkgöz, A. (2023). Wassenaar düzenlemesi. Ankara Barosu Dergisi, 81, 109-136.
• Değirmenci, T., & Yavuz, H. (2021). Emisyon ve büyüme ilişkisi. ESOGÜ İİBF Dergisi, 16(3), 856-872.
• Demir, A. (2023). COP15 değerlendirmesi. Tabiat ve İnsan, 2(194), 5-15.
• Demiroğlu, F., & Ulusoy, T. (2024). Sürdürülebilir davranışsal pazarlama. Eğitim Yayınevi.
• Dere, İ., & Çinikaya, C. (2023). Tiflis bildirgesi. Ordu Üniversitesi SBE Dergisi, 13(1), 1343-1366.
• Djoundourian, S. (2021). Arab world and climate change. International Environmental Agreements, 21(3), 469-491.
• Dogaru, L. (2021). Sustainability and production. Proceedings, 63, 69.
• Doğan, S. (2024). ESG uygulamaları. Scientific Journal of Finance and Financial Law Studies, 4(2), 103-113.
• Duman, Ö., & Aydın, H. İ. (2024). Çevre diplomasisi. Enderun, 8(2), 152-170.
• Duran, M. S., & Bozkaya, Ş. (2024). Döngüsel ekonomi ve büyüme. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 20(2), 221-236.
• Dutta, P., & Dutta, A. (2024). Biodiversity reporting. Journal of Applied Accounting Research, 25(1), 24-41.
• Ecer, K., Güner, O., & Çetin, M. (2021). Avrupa yeşil mutabakatı. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 9(2), 125-144.
• El Ouadghiri, I., et al. (2024). Biodiversity and stock returns. International Review of Financial Analysis, 103855.
• Erden Özsoy, C. (2022). Sınırda karbon düzenleme mekanizması. Anadolu Conference.
• Eroğlu, F., & Köse, E. B. (2021). Sürdürülebilir tüketim. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 16(2), 31-47.
• Esringü, A., Toy, S., & Çağlak, S. (2021). Ekosistem hizmetleri. Climate and Health Journal, 1(2), 68-73.
• Estrada, F., & Botzen, W. (2021). Economic impacts of climate change. Annals of the NY Academy of Sciences, 1504(1), 95-115.
• Eşkinat, R. (2016). Sürdürülebilir kalkınma hedefleri. Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2(3), 267-282.
• European Commission. Circular Economy Action Plan.
• Fan, X., Shen, X., Wang, D., & Zhou, C. (2025). Paris Agreement and carbon disclosure. International Review of Economics & Finance, 103988.
• Farley, J. (2012). Ecosystem services debate. Ecosystem Services, 1(1), 40-49.
• Fisher, B., Turner, R. K., & Morling, P. (2009). Ecosystem services classification. Ecological Economics, 68(3), 643-653.
• Gallardo-Vázquez, D., et al. (2024). Financial education and responsible consumption. International Journal of Management Education, 22(3), 101071.
• Gedik, Y. (2020). Sürdürülebilirlik boyutları. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 3(3), 196-215.
• Geiger, N., Swim, J. K., & Benson, L. (2021). Sustainability perception. Environmental Science & Policy, 126, 132-141.
• Geijzendorffer, I. R., et al. (2015). Ecosystem services assessment. Ecological Indicators, 52, 320-331.
• Geisendorf, S., & Pietrulla, F. (2018). Circular economy concepts. Thunderbird International Business Review, 60(5), 771-782.
• Grafström, J., & Asma, S. (2021). Circular economy barriers. Journal of Cleaner Production, 292, 126002.
• Gunawan, J., Permatasari, P., & Tilt, C. (2020). SDG disclosures. Journal of Cleaner Production, 246, 118989.
• Gümüş, N., & Karaca, Ş. (2020). Sosyal sorumlu tüketim. Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 77-88.
• Güngör, B., & Felekoğlu, B. (2018). Eko-verimlilik. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 20(3), 90-104.
• Gürbüz, C., & Bozkurt, Ö. Ç. (2022). Tüketim ölçekleri uyarlaması. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 15(1), 193-218.
• Gürlük, S. (2021). Biyoçeşitlilik değeri. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 18(2), 234-246.
• Gürsoy, S. İ. (2024). AB çevre diplomasisi. Paradoks Dergisi, 20(2), 199-223.
• Güzel, Ş., & Özer, P. (2022). Hava kirliliği ve sağlık. Sağlık ve Sosyal Refah Araştırmaları Dergisi, 4(2), 186-202.
• Hailemariam, A., & Erdiaw-Kwasie, M. O. (2023). Circular economy and emissions. Business Strategy and the Environment, 32(4), 1951-1965.
• Hales, R., & Birdthistle, N. (2023). SDG 12. Emerald Publishing.
• Henderson, K., & Loreau, M. (2023). Sustainable development models. Ecological Modelling, 475, 110164.
• Hoban, S., et al. (2021). Genetic diversity. Biological Conservation, 261, 109233.
• Hoque, M. Z., et al. (2022). Ecosystem service valuation. Water, 14(15), 2293.
• Huq, N., Bruns, A., & Ribbe, L. (2019). Land use and ecosystem services. Science of the Total Environment, 650, 132-143.
• Ikram, M., et al. (2021). Green technology. Journal of Cleaner Production, 322, 129090.
• İnan, İ., Akbulut, İ., & Aslan, E. (2018). Enerji kaynakları. Türk Dünyası Araştırmaları, 120(237), 11-40.
• Jawadi, F., Rozin, P., & Cheffou, A. I. (2025). Climate uncertainty and debt. Journal of International Money and Finance, 103320.
• Kalyoncu, H., & Taş, K. (2024). İslam ve iklim değişikliği. SDÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 50, 207-226.
• Karaarslan, P., & Genç, M. (2024). Biyoçeşitlilik algısı. Eğitim ve Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 7(2), 31-53.
• Kaya, F., & Ek, H. N. (2021). Kalkınma ve çevre. City Health Journal, 2(2), 79-84.
• Kaya, H. E. (2020). Kyoto’dan Paris’e iklim politikaları. Meriç Dergisi, 4(10), 165-191.
• Kayahan, Z., & Çevik, N. (2021). Sürdürülebilir sanat. Akademik Sanat, 14, 1-11.
• Kaymak, B., & Tosun, A. (2024). Sürdürülebilirlik eğitimi. Trakya Eğitim Dergisi, 14, 233-253.
• Kekillioğlu, A. (2023). Biyoçeşitlilik. ICOSIS Konferansı, 366-369.
• Knight, J., et al. (2023). Nagoya Protocol compliance. South African Journal of Botany, 159, 302-318.
• Koçak, E., & Uçan, O. (2021). Yenilenebilir enerji ve istihdam. Niğde Üniversitesi Dergisi, 3(1), 99-112.
• Kortunay, N. (2023). Sürdürülebilir tüketim davranışı. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi, 10(2), 699-716.
• Kottala, S. Y., Shankar, C., & Sahu, A. K. (2025). Green transportation sustainability. International Journal of Logistics and Trade, 23(1), 7-37.
• Köse, G. (2021). Sürdürülebilir yaşam. Yeni İnsan Yayınevi.
• Köse, H. Ö. (2022). Sürdürülebilir kalkınma denetimi. Sayıştay Dergisi, 33(126), 501-516.
• Köysüren, T., & Şener, E. (2024). Gönüllü sadelik. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 17(3), 703-734.
• Kumar, B., & Dholakia, N. (2022). Responsible consumption. Marketing Intelligence & Planning, 40(3), 289-309.
• Kunchamboo, V., Lee, C. K., & Brace-Govan, J. (2017). Nature as extended self. Journal of Business Research, 74, 126-132.
• Kurnaz, M. L. (2023). İklim değişikliği uyum politikaları. Resilience, 7(1), 199-208.
• Kurt, H. (2017). Biyoçeşitlilik. SDÜ İİBF Dergisi, 22(3), 825-837.
• Küçükyörük, G., & Kurtuldu, G. (2022). Sürdürülebilir pazarlama. Trakya Üniversitesi İİBF E-Dergi, 11(2), 141-162.
• Lafuente-Lechuga, M., et al. (2023). Teaching sustainability. International Journal of Sustainability in Higher Education, 25(1), 62-77.
• Larch, M., & Wanner, J. (2024). Paris Agreement participation. European Economic Review, 163, 104699.
• Lenzi, D., et al. (2021). Net zero equity. Climatic Change, 169(3), 20.
• Ludlow, K., et al. (2025). Innovation regulation. Trends in Biotechnology, 43(3), 502-510.
• Matos, M. A. D., Patrício, L., & Teixeira, J. G. (2025). Customer-citizen engagement. Journal of Service Theory and Practice, 35(2), 196-219.
• Mekonnen, D. K., & Spielman, D. J. (2021). Genebank acquisitions. Food Policy, 105, 102161.
• Mhatre, P., et al. (2021). Circular economy review. Sustainable Production and Consumption, 26, 187-202.
• Morris, J., et al. (2023). Net zero emissions. Climate Change Economics, 14(4), 2340002.
• Morshed, A. (2025). Ethical challenges in sustainability. Management & Sustainability, 1(1), 1-23.
• Najarzadeh, R., et al. (2021). Kyoto protocol and trade. Environmental Development, 40, 100659.
• Narwaria, S. S. (2019). Environmental security. Management of Environmental Quality, 30(1), 36-46.
• Neves, S. A., & Marques, A. C. (2022). Circular economy transition. Journal of Cleaner Production, 341, 130865.
• Nissanka, S. C., et al. (2024). Climate adaptation. International Journal of Disaster Resilience, 15(4), 649-667.
• Nobles, E. C. (2025). Biodiversity metrics. Current Opinion in Environmental Sustainability, 72, 101503.
• Olazabal, M., et al. (2024). Climate adaptation limits. Current Opinion in Environmental Sustainability, 71, 101476.
• Omri, A., & Boubaker, S. (2024). Climate legislation and net zero. Journal of Environmental Management, 354, 120275.
• Owolabi, A., et al. (2024). Carbon risk and debt cost. Energy Economics, 139, 107925.
• Önder, H. (2018). Döngüsel ekonomi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 57, 196-204.
• Önder, H. (2020). Sağlık ve sürdürülebilirlik. Akademia Doğa ve İnsan Bilimleri Dergisi, 6(1), 10-24.
• Özdemir, S., Özkan, K., & Mert, A. (2020). İklim senaryoları. Biological Diversity and Conservation, 13(3), 361-371.
• Özdemir, Z. H. A., & Gür, B. (2024). Döngüsel ekonomi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Dergisi, 23(50), 2031-2051.
• Özevin, O. (2022). Kurumsal sürdürülebilirlik. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 95, 75-98.
• Özkan, O., et al. (2025). Environmental sustainability. Gondwana Research, 139, 16-31.
• Özpolat, A., & Özsoy, F. N. (2021). Yenilenebilir enerji. AKAD, 13(24), 49-60.
• Özsalman, E., & Derindağ, Ö. F. (2023). Sınırda karbon düzenlemesi. Gümrük ve Ticaret Dergisi, 10(31), 31-42.
• Özsezgin, İ., & Bekar, A. (2022). Sürdürülebilir tüketim. Ordu Üniversitesi SBD, 12(3), 2227-2244.
• Özsoy, T. (2018). Döngüsel ekonomi Almanya örneği. Global Journal of Economics and Business Studies, 7(14), 129-143.
• Öztürk, Z. A. (2024). Çevresel güvenlik. Diplomasi Araştırmaları Dergisi, 6(2), 23-43.
• Peyravi, B., et al. (2024). Circular economy practices. Sustainability, 16(13), 5473.
• Polat, B., & Kızılkan, Ö. (2022). Yenilenebilir enerji ve karbon emisyonu. Euroasia Journal of Social Sciences, 9(29), 91-104.
• Ranjbari, M., et al. (2021). Sustainability after Covid-19. Journal of Cleaner Production, 297, 126660.
• Regufe, M. J., et al. (2021). Carbon capture and utilization. Energies, 14(9), 2406.
• Reyhan, A. S. (2023). Yeşil mutabakat süreci. SDÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 211-224.
• Rodriguez-Anton, J. M., et al. (2019). Circular economy and SDGs. International Journal of Sustainable Development & World Ecology, 26(8), 708-720.
• Ruokamo, E., et al. (2023). Biodiversity and circular economy. Global Environmental Change, 78, 102625.
• Sarı, S., & Topçuoğlu, F. (2019). Tüketici davranışı. SDÜ İİBF Dergisi, 24(2), 159-169.
• Sarıtunalı, H. N. (2021). Enerji güvenliği. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 4(2), 409-421.
• Sekar, K. C., et al. (2025). Climate impacts on biodiversity. Biodiversity and Conservation, 34(1), 207-233.
• Shafiei, S., & Salim, R. A. (2014). Energy consumption and CO2. Energy Policy, 66, 547-556.
• Shaikh, M. A., et al. (2024). Agri-food systems and SDG 12. Ecological Economics, 215, 107993.
• Sharma, S. K., & Bazaz, A. B. (2012). Biodiversity and climate change. Proceedings of the National Academy of Sciences, 82, 251-260.
• Sirakaya, A. (2022). Nagoya Protocol. Plants, People, Planet, 4(1), 68-75.
• Soylu, A. C. (2022). Gıda güvenliği. Paradigma Dergisi, 11(2), 100-111.
• Stange, M., et al. (2021). Genomic diversity. Nature Reviews Genetics, 22(2), 89-105.
• Şahin, S. (2022). Covid-19 and environmental security. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 9(2), 238-255.
• Şanlı, F. B., Bayrakdar, S., & İncekara, B. (2017). Küresel iklim değişikliği. SDÜ İİBF Dergisi, 22(1), 201-212.
• Şardağı, E. (2022). Eğitim ve sürdürülebilirlik. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, 39, 197-215.
• Şenol, S. (2024). İklim değişikliği ve güvenlik.
• Şıvgın, B., & Afacan, S. (2020). İklim krizi ve bireysel mücadele. Diplomasi ve Strateji Dergisi, 1(2), 141-158.
• Şüküroğlu, V. K. (2019). Tüketici vatandaş sorumluluğu. JASS, 65, 451-470.
• Tanç, A., & Ekinler, F. (2022). Sera gazı salımı. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Dergisi, 12(3), 1876-1886.
• Terzi, O. (2024). Tüketim karşıtı yaşam tarzları. Journal of Consumer Research, 16(1), 1-39.
• Topcu, B. A. (2024). Türkiye’de sürdürülebilir çevre. Journal of Academic Social Science, 129, 43-60.
• Turan, E. S. (2018). Kuraklık ve iklim değişikliği. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 4(1), 63-69.
• Türkoğlu, İ. (2020). Kültürel miras ve sürdürülebilirlik. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 10(20), 117-143.
• Urbinati, A., Chiaroni, D., & Chiesa, V. (2017). Circular economy business models. Journal of Cleaner Production, 168, 487-498.
• Ünsal, R. B. (2024). İklim adaleti. Ekonomi Yönetim Politika, 2(2), 112-126.
• Van Fan, Y., et al. (2019). Circular economy systems. Journal of Cleaner Production, 232, 1482-1491.
• Velenturf, A. P., & Purnell, P. (2021). Sustainable circular economy. Sustainable Production and Consumption, 27, 1437-1457.
• Wang, C. N., et al. (2020). Eco-efficiency assessment. Applied Sciences, 10(5), 1760.
• Wang, H., et al. (2024). Ecosystem services dynamics. Resources, Conservation and Recycling, 203, 107454.
• Wei, H., et al. (2017). Ecosystem services assessment. Ecosystem Services, 25, 15-27.
• Wilska, T. A., et al. (2023). Consumption and frugality. Consumption and Society, 2(1), 3-23.
• Yang, L., et al. (2024). Industrial eco-efficiency. Journal of Cleaner Production, 447, 141275.
• Yazır, F. (2019). Legal foundations of CBD. METU Thesis.
• Yereli, A. B., & Ünal, M. (2022). Sürdürülebilir kalkınma ve stratejik yönetim. Ombudsman Akademik, 8(16), 13-37.
• Yıldırımer, S., & Demirci, U. (2024). Havza yönetimi. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 10(1), 78-90.
• Yılmaz, H., & Yücel, T. (2022). Uluslararası sürdürülebilirlik çalışmaları. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 5(3), 691-702.
• Yılmaz, V. (2022). Döngüsel ekonomi performansı. Cumhuriyet Üniversitesi İİBF Dergisi, 23(1), 94-114.
• Yüce, Z., & Önel, A. (2015). Biyoçeşitlilik eğitimi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 326-341.
• Yücel, M. A., & Terzioğlu, M. K. (2022). Eko-verimlilik. Verimlilik Dergisi, 4, 569-584.
• Yüksel, A., & Barut, D. (2023). Uluslararası çevre hukuku. Çevre Şehir ve İklim Dergisi, 2(3), 32-58.
• Zhang, Z., Cao, D., Ma, T., Liu, H., & Mao, Z. (2025). Biodiversity framework. Global Ecology and Conservation, e03385.
• Zhou, S., & Smulders, S. (2021). Circular economy and innovation. European Economic Review, 139, 103857.
• Zhou, Z., Chau, K. Y., et al. (2024). Green finance and sustainability. Resources Policy, 92, 105013.