MÖ 8. BİNYIL’DAN YAZININ İCADINA KADAR KULLANILAN MUHASEBE SİSTEMİ: TOKEN’LER

Günümüzden yaklaşık olarak 10.000 yıl önce, insan toprağı işlemeyi keşfetmiş, avcı-toplayıcı yaşam biçiminden vazgeçerek yerleşik düzene geçmiştir. Yaşamını şansa bırakmak yerine topraktan elde ettiği ürünlerle sürdürmeyi öğrenen insan, daha sonra ürettiği ürünlerden ihtiyacından fazlasını takas etme yoluyla ilk ticari faaliyetleri başlatmıştır. Ancak bu ticari işlemlerle ilgili insanların hafızasında kalan bilgiler birbiri ile uyuşmamış ve anlaşmazlıkları doğurmuştur. Bu nedenle hatırlamaya yardımcı olması, daha da önemlisi ticareti yapılan malların hesabının tutulması ve kayda geçirilmesi amacıyla, dönemin insanları tarafından bir hesaplama ve kayıt sistemi geliştirilmiştir.

Bu çalışmada MÖ 8000’li yıllardan yazının icat edildiği MÖ 3000’li yıllara kadar Bereketli Hilal ve Antik Mezopotamya’da yaygın bir şekilde kullanılan ve yaklaşık olarak 5000 yıl boyunca varlığını sürdüren arkaik muhasebe sistemi ve bu sistemin temelini oluşturan “Token”lar inceleme konusu yapılacaktır. Token’ların ortaya çıkışı, gelişimi, bir muhasebe ve kaydetme sistemi olarak rolleri arkeolojik buluntular ile desteklenerek açıklanacak ve böylece muhasebe biliminin kökenine ışık tutmaya çalışılmıştır. Suriye ve Anadolu topraklarından İran’a kadar yaygın bir şekilde kullanılan Token’ların zaman içinde kil tabletlere nasıl aktarıldığı ve en eski yazı sistemi olarak kabul edilen piktografik yazıya nasıl dönüştüğü arkeolojik kanıtlara dayanılarak anlatılacaktır.