HİTİT MÜZİĞİ DİZİLERİ İLE TÜRK MÜZİĞİ DİZİLERİNİN ‘ARALIK’ ESASINA GÖRE KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ

Bu çalışmada, Anadolu coğrafyasında M.Ö. 1650-1190 yıları arasında varlık göstermiş Hitit uygarlığı hakkında günümüze ulaşmış kaynaklardan tespit edilmiş Hitit müziği dizileri ile Türk Makam müziğinde kullanılan dizilerin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Araştırmada aşamalı olarak; betimsel araştırma yöntemi, belgesel tarama modeli kullanılmıştır. Her iki müzik türünün dizilerinin karşılaştırılmasında, özgün yapıyı belirleyici ve ayırt edici kıldığından ‘aralık’ kavramına odaklanılmıştır. Hitit müziği dizileri çalgı ile seslendirilerek o dizi içerisindeki melodik işleyişin kulakta bıraktığı makam hissi ve makam etkisi konunun uzmanı kişilerin görüşü de alınarak değerlendirilmiştir. Türk Makam müziğinde kullanılan diziler ile Hitit müziği dizilerinin karşılaştırılmalı sistemsel analizi yoluyla benzer ve farklı yönleri ortaya konulmaya çalışılmıştır Elde edilen bulgulara göre toplamda yedi (7) Hitit dizisi tespit edilmiştir. Bu diziler inici çıkıcı şekillerine göre Türk müziği dizileri ile karşılaştırılmıştır. Hitit dizilerinin bazılarının inici halleri ile çıkıcı hallerinin Türk müziğinde farklı makam dizilerine karşılık geldiği görülmüştür. Tespit edilen makamların “Kürdi, Muhayyer Kürdi, Buselik, Çargâh ve Segâh” makam dizileri ile benzer olduğu sonucuna varılmıştır.

The aim of this study is to compare the musics calesused in the Hittite civilization, which existed in the Anatolian region between 1650-1190 BC, with those used in Turkish Maqam music. There search was conduct edusing the descriptivere search methodand documentary scanning model. Inorder to compare these quences of both musical genres, the focus was on the concept of 'interval', which plays a crucial role in determining the original structure and distinctiveness. The Hittite music sequence swere performe dusing instruments, and the maqam feeling and effect left on the earby the melodic process with in that sequence were evaluated by experts. Furthermore, the scale sused in Turkish Maqam music were analyzed systematically and compared with those of the Hittite music. The study found that seven (7) Hittite sequence swere identified and compared with Turkish music scales based on their rising and falling patterns. It was observed that different maqam sequences in Turkish music corresponded to the Hittite sequences. The study concluded that the detected maqams were similar to the maqam series "Kürdi, Muhayyer Kürdi, Buselik, Çargâh and Segâh".