Kars’ta Âşıkların ve Mahalli Sanatçıların Turizme Entegrasyon Sürecine Yönelik Nitel Bir Araştırma

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 2, 405 - 422

Sibel Polat

https://doi.org/10.22252/ijca.1827289

Öz

Araştırmanın amacı, Kars’ta yaşayan âşıklar ve mahalli sanatçıların turizm sektörüne nasıl entegre olduklarını, sürece ilişkin deneyimlerini ve düşüncelerini incelemektir. Âşıklıklar ve mahalli sanatçılar yüzyıllardır Anadolu’nun toplumsal belleğini müzik aracılığıyla gelecek nesillere aktarmaktadırlar. Günümüzde turizmin gelişmesiyle, yeni icra alanları olan restoran, kafe ve otellere dâhil olarak turistik programlarda sahne alan sanatçılar Kars’ta turizm sektöründe kültürel tanıtımın ve aktarımın bir parçası hâline gelmiştir. Araştırmanın Kars il merkezi evren, turistik programlarda aktif olarak sahne alan âşıklar ve mahalli sanatçılar ise örneklem olarak belirlenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş, fenomenolojik desen doğrultusunda yapılandırılan araştırmanın veri toplama sürecinde literatür taraması ve yarı yapılandırılmış görüşmelerden faydalanılmıştır. Araştırmanın bulguları betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, sanatçıların turistik programlara katılımının yöresel müzik kültürünün tanıtımına ve aktarımına önemli katkılar sağladığı, bununla birlikte, turizm sektörünün sanatçılar ve müzik kültürü açısından yeni fırsatlar sunduğu kadar çeşitli zorlukları da beraberinde getirdiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kars , Âşıklık Geleneği , Mahalli Sanatçılar , Kültürel Turizm , Müzik.

A Qualitative Research on the Integration Process of Minstrels and Local Artists into Tourism in Kars

Öz

The purpose of this study is to examine how the minstrels and local artists living in Kars are integrated into the tourism industry, their experiences on the process and their thoughts. For centuries, minstrels and local artists have been transferring Anatolia’s social memory into the next generations via music. In today’s world, with the advancement of tourism, the singers performing in newly emerging touristic programs including those in restaurants, cafés and hotels, have become a part of cultural promotion and transfer in the tourism industry of Kars. In the research, the population was defined as Kars city centre and the sample was defined as the minstrels and local artists actively performing in touristic programs. In the research, qualitative research method was employed, and in the data collection process of the research, which was structured according to phenomenological design, literature review and semi-structured interviews were utilised. The findings of the research were evaluated through descriptive analysis method. Consequently, it has been observed that artists’ participation in touristic programs makes remarkable contributions to the promotion and transfer of local musical culture, and along with that, it has also been understood that as well as the new opportunities it offers, the tourism industry brings various difficulties for performers and musical culture with itself.

Anahtar Kelimeler

Kars , Tradition of Minstrels , Local Artists , Cultural Tourism , Music.

Kaynakça

• • Akyol, C. (2022). Doğal ve Kültürel Kaynaklara Dayalı Turizm: Kars Destinasyonu. Journal of Applied Tourism Research, 3 (1), 81-94.
• • Bahçe, A. S. (2011). Kültürel Miras Yönetimi, Ünite 1: Kültür ve Turizm, M. Çakır (Ed.), (s. 2–23). A. Ü. Açıköğretim Fakültesi Yayınları. (2. baskı). Eskişehir, ISBN: 978-975-06-0807-0
• • Bandeoğlu, Z. (2016). Türkiye’de Kültür Turizmi Potansiyeli Üzerine Bir Değerlendirme. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), 155-168.
• • Baykan, E. (2007). Kültür Turizmi ve Turizmin Kültürel Varlıklar Üzerindeki Etkileri. Gazi Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi (2), 30-49.
• • Baykal, F., Emekli, G., & Oğan, O. (2023). Türkiye Turizminin Son Elli Yılı (1973-2022): Politikalar, Stratejiler ve Krizler Bağlamında Yabancı Turist Talebinin Değerlendirilmesi. Ege Coğrafya Dergisi, 32 (Cumhuriyet’in 100. Yılı Özel Sayısı), 47-68. https://doi.org/10.51800/ecd.1330671
• • Birgücü, F. (2024). Türkiye’de Turizm Sektörünün Ekonomik Büyümeye Etkisi, Sosyal Bilimler Akademik Gelişim Dergisi, Cilt/Volume: 2, Sayı/ No: 1, ss. 30-47, ISSN: 3023-5774
• • Çelik, K. & Geçgin, E. (2021). Kars İlinin Kültürel Miras Kaynakları ve Swot Analizi. KAÜİİBFD, 12 (23), 295-321.
• • Dalgın, T., Karadağ, L., & Bingöl Z., (2015). Türkiye’de Turizm Girişimciliğinin Gelişimi ve Turizmle İlgili Sağlanan Teşvikler, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi / Cilt:4 / Sayı:1.
• • Demiral, A. B., & Bektaş, E. (2023). Doğu Ekspresi'nin Kars İli Ekonomisine Katkısı Araştırma Raporu, Yayın Sahibi: T.C. Serhat Kalkınma Ajansı, ISBN: 978-605-70780-5-6, Kars / Türkiye
• • Demirer, D., & Hatırnaz, B. (2023). Alternatiflilik mi, Aşırılaşma mı? Turizm Çeşitlerinin Son Güncel Durumu. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 7(1), 32-62. https://doi.org/10.32572/guntad.1119859
• • Demir, M. (2017). Doğal ve Beşeri Özellikleriyle Kars İlindeki Turizm Faaliyetlerinin Durumu. Marmara Coğrafya Dergisi(35), 134-154. https://doi.org/10.14781/mcd.291184
• • Emekli, G. (2021). Coğrafya, Turizm, Kültür İlişkilerinin Turizm Coğrafyasına Yansımaları ve Kültürel Turizm, Ege Coğrafya Dergisi, 30 (2), 2021, s. 405-428, DOI: 10.51800/ecd.1017209
• • Eser, S., Dalgin, T., & Çeken, H. (2010). Sürdürülebilir Kültür Turizmi: Efes Örneği. Ege Coğrafya Dergisi, 19 (2), 27-34.
• • Güleryüz, U. (2021). Türkiye’de Turizmin Tarihsel Gelişimi. Yayımlanmış Doktora Tezi, T.C. Atatürk Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü Müdürlüğü, Erzurum.
• • Uygur, S. M., & Baykan, E. (2007). Kültür Turizmi ve Turizmin Kültürel Varlıklar Üzerindeki Etkileri. Gazi Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi (2), 30-49.
• • Karkın, A., & Karaburun, D. (2013). Malatya Yöresi Müziklerinin Kültürel Kimliği. Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, (29), 101-119.
• • Karaçar, E., & Oruç, B. (2019). Alternatif Turizm Araştırmaları, Turizmin Yerel Halkın Yaşam Kalitesi Üzerine Etkileri: Samsun İli Örneği, Bölüm 2, Edt. Doç. Dr. Sevcan Yıldız, ss. 27-60, Ankara, İksad Yayınevi, ISBN: 978-605-7695-27-7.
• • Kocalar, A. C. (2024). Kültür Turizmi ve Sürdürülebilir Kalkınma Politikaları Bağlamında Kars. Journal of Humanities and Tourism Research, 14(2), 124-145.
• • Köksal, Y. (2022). TRA2 Bölgesi'nde (Ağrı, Ardahan, Iğdır, Kars) turizm sektörünün iktisadi etkileri, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İksitisat Ana Bilim Dalı, Yayımlanmış Doktora Tezi, Erzurum.
• • Duman., & Gelibolu, L. (2021). Sürdürülebilir Kültür Turizmi: Kars Örneği, Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 4(11): 1077-1089.
• • Yıldırım, S. M., & Toptaş, A. (2017). Kültür Turizmi ve Etkileri Konusunda Turizm Öğrencilerinin Algılarının Belirlenmesi. Turizm Akademik Dergisi, 4(2), 107-119.
• Sözlü Kaynaklar
• • KK-1: Âşık Bahattin Yıldızoğlu, 1955 yılında Kars’ın Arpaçay ilçesine bağlı Telek Köyü’nde doğmuştur. Yüz Yüze Görüşme: 05 Ekim 2025, Özgür Coffee, Kars.
• • KK-2: Âşık Ensar Şahbazoğlu, 01 Şubat 1961’de Kars’ın Akyaka ilçesi Üçpınar Köyü’nde doğmuştur. Yüz Yüze Görüşme: 16 Ağustos 2025, Özgür Coffee, Kars.
• • KK-3: Âşık Mahmut Karadaş, 22 Aralık 1966’de Kars’ın Akyaka ilçesi Geçit Köyü’nde doğmuştur. Yüz Yüze Görüşme: 15 Ağustos 2025, Âşık Murat Çobanoğlu Kars Âşıkları Kültür Evi, Kars.
• • KK-4: Âşık Sabri Yokuş, 01 Ocak 1969’da Kars’ın Susuz ilçesi Gölbaşı Köyü’nde doğmuştur. Yüz Yüze Görüşme: 15 Ağustos 2025, Âşık Murat Çobanoğlu Kars Âşıkları Kültür Evi, Kars.
• • KK-5: Âşık Bilal Ersarı, 07 Temmuz 1968’de Kars merkeze bağlı Kümbetli Köyü’nde doğmuştur. Yüz Yüze Görüşme: 16 Ağustos 2025, Özgür Coffee, Kars.
• • KK-6: Âşık Gültekin Bulutoğlu, 10 Nisan 1978’de Kars’ın Arpaçay ilçesi Yenimahalle Semti’nde doğmuştur. Yüz Yüze Görüşme: 18 Ağustos 2025, Özgür Coffee, Kars.
• • KK-7: Âşık Arif Gülcanı, 10 Mart 1981’de Kars’ın Arpaçay ilçesi Oğuzlu Köyü’nde doğmuştur. Yüz Yüze Görüşme: 18 Ağustos 2025, Özgür Coffee, Kars.
• • KK-8: Mahalli Sanatçı Burak Ulubey, 13 Temmuz 1991’de Kars merkezde doğmuştur. Yüz Yüze Görüşme: 18 Ağustos 2025, Özgür Coffee, Kars.
• • KK-9: Mahalli Sanatçı Kadir Salduz, 28 Mayıs 2003’de Kars merkezde doğmuştur. Yüz Yüze Görüşme: 22 Ağustos 2025, Point Coffee, Kars.