SERAMİK SANATINDA BOŞLUK VE ZAMANSALLIK: FENOMENOLOJİK VE ÇAĞDAŞ SANAT TEMELLİ BİR İNCELEME

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 2, 510 - 518

Müjgan Özben

https://doi.org/10.22252/ijca.1841359

Öz

Bu makale, seramik sanatında “boşluk” ve “zamansallık” kavramlarına fenomenolojik bir bakış açısıyla yaklaşarak bu kavramları çağdaş seramik sanatçılarının eserleri çerçevesinde ele almaktadır. Seramiğin temel ontolojik unsurlarından biri olan boşluk, iç-dış ilişkisi ile yaratım sürecinin zamansallığı arasında hem malzemeye içkin hem de sanatçının psişik süreçleriyle bağlantılı çok katmanlı bir ilişki bulunmaktadır. Heidegger ve Merleau-Ponty gibi fenomenologların mekân ve zaman kavrayışları ise seramik formunun bir “şey” olarak dünyada var oluşunu kavramsallaştırmamıza imkân tanır. Bu makalede ayrıca Alev Ebüzziya Siesbye, Güngör Güner, İnci Eviner ve Nevin Aladağ’ın eserleri üzerinden seramikte boşluk ve zamansallığın çağdaş sanat bağlamındaki görünümleri incelenir.

Anahtar Kelimeler

Fenemoloji , Zamansallık , Boşluk , Seramik , Sanat

SPACE AND TEMPORALITY IN CERAMIC ART: A PHENOMENOLOGICAL AND CONTEMPORARY ART-BASED EXAMINATION

Öz

This article approaches the concepts of "emptiness" and "temporality" in ceramic art from a phenomenological perspective, exploring these concepts within the context of the works of contemporary ceramic artists. Emptiness, one of the fundamental ontological elements of ceramics, encompasses a multilayered relationship between the relationship between interior and exterior, and the temporality of the creative process, both inherent in the material itself and linked to the artist's psychic processes. Phenomenologists such as Heidegger and Merleau-Ponty's understanding of space and time allow us to conceptualize the ceramic form's existence in the world as a "thing." This article also examines the manifestations of emptiness and temporality in ceramics within the context of contemporary art through the works of Alev Ebüzziya Siesbye, Güngör Güner, İnci Eviner, and Nevin Aladağ.

Anahtar Kelimeler

Phenomenology , Temporality , Emptiness , Ceramics , Art

Kaynakça

• Akalın, T., & Kurt, M. (2023). Güncel sanat nesnesinin alımlaması bağlamında algı fenomenolojisi. Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Dergisi, 10(97), 1574–1585.
• Aladağ, N. (2019). Over the horizon: Sound, vessels, space. Kunsthalle Basel Publications.
• Bozkurt, E. (2025). Toprağın hafızası: Çağdaş seramik sanatında “zamansallık” ve “bellek”. International Academic Social Resources Journal, 10(5), 362–387. Dere, M., & Dedeoğlu, Ş. (2021). Çağdaş sanatta görünmezin üretimi olarak boşluk: Bitmeyen bir konuşma anlamında temsil. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi (The Journal of Social Sciences), 8(52), 136–154.
• Erzen, J. N. (1999). Sanatta mekân kavramı. METU Journal of Architecture, 16(1), 45–58.
• Eviner, İ. (2017). Inside out: Ceramic bodies. Arter Publications.
• Freud, S. (1917). Mourning and melancholia. Standard Edition, 14.
• Freud, S. (1920). Beyond the pleasure principle. Standard Edition, 18.
• Güner, G. (2004). Anadolu seramik kültürünün çağdaş yorumları. İstanbul: YKY.
• Güven, Ç., & Mollaoğlu, S. (2025). Görsellerin deneyimlenmesine fenomenolojik yaklaşım. Manisa Celal Bayar University Journal of Social Sciences, 23(1), 241–260.
• Heidegger, M. (1967). Poetry, language, thought. Harper & Row.
• Klein, M. (1946). Notes on some schizoid mechanisms. International Journal of Psychoanalysis, 27, 99–110.
• Klein, M. (1959). Our adult world and its roots in infancy. In M. Klein, Envy and gratitude and other works. Hogarth Press.
• Merleau-Ponty, M. (1945). Phénoménologie de la perception. Gallimard.
• Merleau-Ponty, M. (1964). The visible and the invisible. Northwestern University Press.
• Siesbye, A. E. (2020). Vessels and silence. Copenhagen Ceramics Publications.
• Uysal, E. (2015). Çağdaş seramikte kap formunun dönüşümü. Hacettepe University Journal of Fine Arts, 33, 58–77.
• Yavuz, E. (2018). Seramik sanatında mekân ve boşluk. Selçuk University Journal of Art, 15(2), 122–140. Winnicott, D. W. (1971). Playing and reality. Tavistock.
• Görsellerin İnternet Adresleri
• 1. https://www.google.com/search?q=Alev+Eb%C3%BCzziya+Siesbye%E2%80%99nin+ kaplar%C4%B1&oq=Alev+Eb%C3%BCzziya+Siesbye%E2%80%99nin+kaplar%C4 %B1&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOTIHCAEQIRigATIHCAIQIRigAdIB
• 2. https://www.seramikturkiye.org/post/bu-bi-r-karo-de%C4%9Fi-ldi-r
• 3. https://incieviner.net/tr/exhibition/huriler-ve-yolcular/
• 4. https://www.art-collection-telekom.com/en/news/nevin-aladag-raise-the-roof