ÖZEL GEREKSİNİMLİ ÇOCUKLARA YÖNELİK OKUL ÖNCESİ RESİMLİ HİKÂYE KİTAPLARININ İÇERİK VE TASARIM ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ
Öz
Bu çalışma, özel gereksinimli bireylerin okul öncesi dönem çocuklarına yönelik hikâye kitaplarında nasıl temsil edildiğini incelemektedir. Okul öncesi dönem, çocukların kimlik ve sosyal farkındalık geliştirdiği, davranış kalıplarının şekillendiği kritik bir süreç olduğu için özellikle seçilmiştir. İncelenen eserlerde kalıpyargılardan uzak, yapıcı ve empatiyi destekleyen anlatımların tercih edildiği; teknik ve içerik açısından genel olarak uygun örnekler sunulduğu görülmüştür. Hikâyelerde özel gereksinimli bireyler acınacak ya da küçümsenecek biçimde sunulmamış, olası olumsuz durumlar bilinçlendirici müdahalelerle dengelenmiş ve anlatılar çoğunlukla olumlu sonlarla tamamlanmıştır. Bununla birlikte yerli yayınların sayısının artırılması, tasarım niteliğinin geliştirilmesi ve farklı özel gereksinim türlerine daha fazla yer verilmesi önerilmektedir. Bu süreçte disiplinler arası uzman iş birliği önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler
özel gereksinimlilik, okul öncesi hikaye kitapları, grafik tasarım, illüstrasyon
Kaynakça
- Blaska, J. K. (2003). Using children’s literature to learn about disabilities and illness: For parents and professionals working with young children. Educator’s International Press.
- Blaska, J., & Lynch, E. (1994). Inclusion and depiction of individuals with disabilities in award-winning and highly recommended children’s books. In Proceedings of the annual conference of the Council for Exceptional Children.
- Brenna, B. (2008). “Breaking Stereotypes With Children’s Fiction: Seeking Protagonists With Special Needs”. International Journal of Special Education, 23(1), 100-102.
- Erol, F. Z., Balcı Elhakan, G. & Burulday, V. (2021). “3-6 Yaş Dönemindeki Resimli Çocuk Kitaplarının İç Ve Dış Yapı Özelliklerinin İncelenmesi.” Akademik MATBUAT, 5 (1) , 115-130. https://dergipark.org.tr/tr/pub/matbuat/ issue/64295/942690
- Foster E., (2022) “Disability Representation in Children’s Books”, Honors College Thesis, Department of Art & Art History: Graphic Design, Oakland University, http://hdl.handle.net/10323/12051
- Gönen, M., Uygun, M., Erdoğan, Ö. ve Katrancı, M. (2012). “Resimli Çocuk Kitaplarının Fiziksel, İçerik ve Resimleme Özellikleri Açısından İncelenmesi”. Milli Eğitim Dergisi, 42(196), 258- 272.
- Jalongo, M. R. (2004). Young children and picture books. National Association for the Education of Young Children.
- Kaymaz, Ç. (2017). Özel gereksinimliliği içeren Türkçe ve çeviri resimli çocuk kitaplarının incelenmesi, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
- Kiefer, B. Z. (2010). Charlotte Huck’s children’s literature: A brief guide. McGraw-Hill. https://archive.org/details/ charlottehucksch0000kief/page/n5/mode/2up
- Lhotská, R. (2013). Representation of characters with disabilities in children’s literature in English (Unpublished master’s thesis). Masaryk University, Faculty of Education.