JOEL-PETER WITKIN’İN FOTOĞRAFLARINDA YENİDEN ÜRETİM
Öz
Yaşadığımız çağda gerçekleşen teknolojik gelişmeler, insan yaşamını değiştirdiği gibi sanatın tekniğini de değiştirmiş ve sanat eseri üzerinde dönüşümler meydana getirmiştir. Fotoğraf ise bu etki çerçevesinde birçok sanat eserinin üretim malzemesi olarak kullanılmış ve ortaya çıkan yapıtların farklılaşmasına yol açmıştır. Ayrıca fotoğraf aracılığı ile sanat yapıtlarının kolaylıkla yeniden üretilebilir hale gelmesi, esere tarihsel ve anlamsal açıdan yeni bağlamlar yüklemektedir. Bir sanat formuna ait izlerin başka bir sanat formunun içerisinde var olması ve bu sanatsal biçimler arasındaki alışveriş sonucunda ortaya çıkan göstergelerarasılık kavramı, postmodern dönem içerisinde özellikle başta resim olmak üzere, sinema, müzik, fotoğraf alanlarındaki karşılıklı etkileşimi tanımlamaktadır. Nitekim Postmodern sanat anlayışı içerisinde sanat eserlerinin yeniden üretildiği düşünüldüğünde, sanat tarihi içerisindeki birçok eser farklı sanatçılar tarafından yeniden üretilmiştir. Günümüz sanatçılarının sanat tarihi içerisindeki eserleri referans noktası olarak gördüğü çalışmalar postmodern estetik bağlamında değerlendirilebilmektedir. Özellikle fotoğraf alanında üretimi gerçekleştirilen göstergelerarası alışveriş yöntemleri üzerinde durulduktan Amerikalı fotoğrafçı Joel-Peter Witkin’in yeniden üretim kapsamında gerçekleştirdiği fotoğrafları değerlendirilecektir. Witkin, tek başına bir ekol olma ya da bireysellik konusunda önde gelen fotoğraf sanatçılarından birisidir. Sanatçının çalışmaları fotoğrafın sanatsal bir ifade biçimi olarak kullanıldığı yerde kurgu aracılığıyla inşa edilerek yapıyı dönüşüme uğratma ve bozma üzerine temellenmiştir. Sanatçının yaşamı üzerinde farklı etkileri olan din, ölüm, cinsellik gibi konular farklı figürlerle birlikte izleyiciye sunulmaktadır. Sanatçının ürettiği çalışmalar arasında sanat tarihi içerisinde yer alan yaptılar, mitolojik hikâyeler, günlük hayattan kareler yer almaktadır. Bu çalışma kapsamında Paul Rubens, Grant Wood, Diego Velazquez, Théodore Géricault, Sandro Botticelli, Leonardo Da Vinci’ye ait eserlerin Witkin tarafından yeniden üretimi üzerine durulacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aktulum, K. (2007). Metinlerarası İlişkiler, Öteki Yayınevi, Ankara.Aktulum, K. (2016). Resimsel Alıntı, Resimlerarası Etkileşimler ve Aktarımlar, Çizgi Kitabevi, Konya.Bourriaud, N. (2004). Postprodüksiyon, Bağlam Yayıncılık, İstanbul.Barrett, T. (2017). Fotoğrafı Eleştirmek İmgeleri Anlamaya Giriş, Hayalperest Yayınları, İstanbul.Bellone, R. (2010). Fotoğraf, Dost Kitabevi, Ankara.Danto, A. (2012). Sıradan Olanın Başkalaşımı, Ayrıntı Yayınları, İstanbul.Değirmenci, K. (2016). Fotoğrafın İmgeleri Temsil, Gerçeklik ve Dijital Çağda Fotoğraf, Doğu Kitabevi, İstanbul.Eco, U. (2000). Açık Yapıt, Can Sanat Yayınları, İstanbul.Elgün, A. (2010). Postmodern İkonografide Mitlerarasılık. Witkin, Giger, Gaultier, Merhige ve Spielberg’de Beden ve Cinsiyet Hallerinin Analizi, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Genel Gazetecilik Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi.Erol, E. (2016). Sembolik Fotoğrafta Metaforik Bağlamın Değişimi ve Nazif Topçuoğlu Örneği, Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi, Sayı: 30.Fotoğrafya. (t.y.). Fotoğraf ve Fantazya, Erişim Tarihi: 10 Ocak 2019, http://www.fotografya.gen.tr/issue-5/beyhan.htmlFoucault, M. (2017). Kelimeler ve Şeyler, İmge Kitabevi, Ankara.Göktan, Ç. (2008). Fotoğraf Sanatı İle Mitoloji Arasındaki Etkileşim. Sanat, Tasarım, Bilgi Sempozyumu, Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul.Görgülü, E. (2016). Fotoğraftaki Gerçeklik Olgusu ve Ölüm-Ölümsüzlük Karşıtlığı, Süleyman Demirel Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sanat Dergisi (SDU ART-E), Cilt:9, Sayı:17.Kristeva, J. (2018). Korkunun Güçleri İğrençlik Üzerine Deneme, Ayrıntı Yayınları, İstanbul.Museo Nacional Centro De Arte Reina Sofia. (t.y.). Joel-Peter Witkin, Erişim Tarihi: 20 Aralık 2018, https://www.museoreinasofia.es/en/exhibitions/joel-peter-witkinÖzbek, Y. (2013). Postmodernizm ve Alımlama Estetiği, Çizgi Kitabevi, Konya.Sontag, S. (2011). Fotoğraf Üzerine, Angora Kitaplığı, İstanbul.Şahiner, R. (2013). Sanatta Postmodern Kırılmalar, Ütopya Yayınevi, Ankara.Tokdil, E. (2017). Velazquez’in Nedimeler Tablosuna Postmodern Estetik ve Yeni Medya Açısından Yeni Bir Yaklaşım, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl:5 Sayı:53.Topçuoğlu, N. (2010). Fotoğraf Ölmedi Ama Tuhaf Kokuyor, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul.Yamaner, G. (2007). Postmodernizm ve Sanat, Algı Yayınları, Ankara.Widewalls. (t.y.). Death, Corpses, Outsider Subjects: Joel-Peter Witkin Photography Leaves a Bitter Taste in Mouth, https://www.widewalls.ch/joel-peter-witkin-photography/